عوارض مصرف امپرازول

امپرازول

هوالشافی

:امپرازول (Omeprazole)

امپرازول

امپرازول دارویی است که برای انواع ناراحتی های گوارشی و از جمله زخم معده تجویز می شود، تنها و یا همراه رانیتیدین، فاموتیدین، سایمیتیدین، بیسموت و یا کوآموکسی کلاو. پس لازم است اولاً بدانیم امپرازول برای سلول ها چه کاری انجام می دهد و برای چه تجویز می شود و عوارض جانبی آن چیست و آیا می شود به جای آن از روش دیگری برای درمان استفاده کرد یا خیر؟

این دارو از مشتقات بنزایمیدازول است و به شکل کپسول 20 mg عرضه می شود، مکانیسم اثر این دارو، مسدود کردن پمپ های پروتون از طریق مهار پمپ های ATPase+K+H در سطح سلول های محیطی معده است که باعث مهار ترشح اسید معده می شود. یعنی میزان اسید معده را کم می کند، البته این انسداد پمپ های پروتون را، در تمام سلولهای بدن کم و بیش اعمال می کند و عوارضی که این دارو دارد نیز ناشی از همین مسئله است

:عوارض جانبی دارو

افسردگی، عصبی شدن، توهم، بی خوابی، لرزش دستها و بدن، بی احساسی، اضطراب، خواب های بی سروته، بی حسی، سرگیجه، تپش قلب، درد قفسه سینه، فشار خون، ورم بدن، بثورات جلدی، حساسیت پوستی، اسهال، گاهی یبوست، درد شکم، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، التهاب لوزالمعده، التهاب کلیه، خون ادراری، تکرر ادرار، درد بیضه، ژنیكوماستی یا بزرگ شدن سینه‌ها در آقایان، از بین رفتن گلبول های سفید خون و پلاکت ها، کم خونی، کم خونی همولیتیک، گرفتگی عضلانی، درد عضلانی و ضعف عضلانی

!!!حال سئوال اینجاست چنین داروی پر عارضه ای بهتر است یا رعایت مثلث سلامت؟ خود قضاوت کنید

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

دیابت و کنترلآن با وزنه زدن روزانه

ارتباط دیابت با وزنه زدن

هوالشافی

ارتباط دیابت با وزنه زدن

تحقیقات حاکیست که وزنه زدن به جلوگیری از دیابت نوع ۲ در مردان کمک می‌کند

ارتباط وزنه زدن با دیابت نوع 2 در مردان

محققان دریافتند که دمبل زدن مداوم این خطر را بیش از ۳۰ درصد کاهش می‌دهد

نتایج این مطالعه به روی بیش از ۳۲ هزار مرد در مجله “آرشیو پزشکی داخلی” منتشر شده است

از قبل معلوم بود که انجام ورزش به طور منظم می‌تواند از بیماری‌های مختلف جلوگیری کند

اما مطالعه تازه مهم تلقی می‌شود چون بلند کردن وزنه جایگزینی برای ورزش‌های پرتحرک مانند دویدن است

پژوهشگران دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه هاروارد آمریکا و دانشگاه جنوبی دانمارک این گروه از مردان را طی یک دوره ۱۸ ساله بررسی کردند

در این مدت ۲۳۰۰ نفر به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند

آن‌ها دریافتند که پنج روز وزنه زدن در هفته به مدت روزانه ۳۰ دقیقه می‌تواند خطر دیابت را ۳۴ درصد کاهش دهد

اما آنها همچنین گزارش می‌دهند که حتی ورزش کمتر، یعنی هفته‌ای یک ساعت، خطر ابتلا به دیابت را تا ۱۲ درصد کاهش داد

با این حال، ورزش‌های پرتحرک اگر به طور مستمر انجام شود تأثیر بیشتری داشت و خطر ابتلا به دیابت را پنجاه درصد کاهش داد

براساس این مطالعه ترکیب این دو نوع ورزش بیشترین تأثیر را داشت که معادل کاهشی ۵۹ درصدی بود

آندرس گرونتود نویسنده اصلی مقاله “آرشیوه پژشکی داخلی” گفت برای بسیاری از مردم شروع یا ادامه ورزش‌های پرتحرک سخت است

اما به گفته او نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که وزنه زدن را می‌توان تا حدود زیادی جایگزن آن ورزش‌ها کرد

معلوم نیست که این نتایج در مورد زنان هم صادق باشد

:نظریه دکتر اکبری

برای پیشگیری از بروز دیابت ورزش لازم هست ولی کافی نیست و حتماً باید همراه با رعایت کامل دستورات مثلث سلامت باشد

اخلاق پزشکی در اسلام

اخلاق پزشکی در اسلام

هوالشافی

اخلاق پزشکی در اسلام

اخلاق پزشکی در اسلام

مقدمه: چه مکتبی است که بتواند کار اخلاقی را توجیه کند؟ یعنی بتواند عقل سالم را قانع کند که چیزی را به فرد دیگری اختصاص دهد، در حالی که خودش به آن چیز نیازمند تر است؟

لابد باید یک منطق قوی در یک مکتب باشد که بتواند این گونه اعمال را بخصوص در زمینه طب و از جانب طبیب برای درمان بیماران توجیه بنماید

به نظر من مکتب اسلام این قابلیت و ظرفیت را دارد و شاهد آن، رفتار پزشکان بزرگی بوده که در طول تاریخ تمام همت خویش را در راستای حل مشکلات درمانی بیماران به کار گرفتند و حتی زندگی شخصی و خصوصی خود را در راه رسیدن به هدف مقدس بهداشت و درمان بیماران فدا کرده اند و در این میان لازم است نام پر افتخار شیخ الرئیس ابو علی سینا را ببرم

بیان مسئله: در اسلام، طب سرآمد تمام دانش های بشری است، زیرا فلسفه دیگر علوم، بهره وری انسان ها از مواهب و نعمت های زندگی است و اگر سلامتی در کار نباشد انسان چگونه می تواند از این مواهب بهره ببرد؟

امام علی (ع) می فرمایند: بِالعافیهِ تُوجَهُ لَذَّةُ الحَیاط، لذت زندگی با سلامت بدست می آید (غرر الحکم ج7  ص42)

امام باقر (ع) می فرمایند: بدان که نه هیچ دانشی چون جستن سلامت است و نه هیچ سلامتی چون سلامت دل است (کتاب احادیث پزشکی ج1 ق پیشگفتار)

رسول اکرم (ص) می فرمایند: دانش بر دو گونه است، دانش دین ها و دانش بدن ها (کتاب احادیث پزشکی ج1 ق پیشگفتار)

در دین اسلام طبابت واقعی به دست خود خداوند است

در قرآن کریم حضرت ابراهیم (ع) می فرمایند: وَ اِذا مَرَضتُ فَهُوَ یَشفین، و چون بیمار شوم او (خداوند) شفایم می دهد (سوره شعراء آیه 80)

و این مطلب با بحث طب غربی متفاوت است که طبیب را یک انسان دانش آموخته صرف می داند و نه اینکه خداوند تعالی را طبیب واقعی و اصلی بداند

بنابر مطالب گفته شده از دیدگاه اسلام، پزشک و دارو چه برای درمان روان و چه برای درمان جسم، فقط و فقط یک وسیله در نظام خلقت هستند و تنها خداوند است که درمان کننده بیماری ها و درد هاست

بحث: بزرگترین نعمت الهی از دیدگاه اسلام، سلامت بدن انسان و بالاتر از آن سلامت روان است

امام علی (ع) می فرمایند: یکی از بلاها فقر است و سخت تر از آن مرض جسم است و سخت تر از آن مرض قلب (روح و روان) است

و امام در تکمیل مطلب می فرمایند: همانا از نعمت ها وسعت روزی است و بالاتر از آن سلامت جسم انسان است و بالاتر از آن تقوای قلوب و پرهیزگاری است

پس خداوند طب را در زمره حقوق و روزی مردم قرار داده و احکام و دستورات لازم برای سلامت و سعادت انسان ها را از طریق وحی یا از زبان انبیاء و اوصیا و اولیای خود به مردم رسانده است و لذا علت بیماری ها عدم رعایت همین دستورات و قوانین الهی است

:امام رضا (ع) درباره حکمت مقررات الهی می فرمایند

ما درمی یابیم تمام حلال های خداوند تبارک و تعالی را پس در آنها صلاح بندگان و بقای آن ها قرار داده شده و به آن ها نیازی گریز ناپذیر دارند و می بینیم همه آنچه که حرام شده است بندگان خدا به آن ها نیازی ندارند و در می یابیم آن ها همگی موجب فنا و نابودی هستند (کتاب علل الشرایع ص 592)

نتیجه گیری: در اسلام طبابت کردن واجب کفافی است یعنی مادامیکه نیاز وجود دارد بر همه مسلمانان واجب است که طب را فرا گیرند و مردم را درمان نمایند

در اسلام طبیب می تواند حق العلاج دریافت کند ولی کار طبابت را برای رضایت خداوند انجام دهد، بنابراین هدف طبیب کسب درآمد و جمع ثروت نیست بلکه هدف انجام وظیفه الهی و خدمتگذاری به بندگان خداست و در این میان کسب درآمد حلال مطابق شرع و عرف بلامانع می باشد

طبیب در اسلام موظف به درمان بیماران مسلمان نیست بلکه موظف به درمان تمام انسان های بیمار با هر عقیده و با هر رنگ و نژادی است و طبیب مسلمان لازم است کار درمانی خود را بدون در نظر گرفتن تمام ملاحظات سیاسی، اجتماعی، نژادی و اقتصادی انجام دهد، حتی اگر بیمار جزء دشمنان هم باشد باید وقتی بیمار یا مجروح است مداوا شود و یا حتی اگر بیمار یک جنایت کار است طبیب مسلمان لازم است او را درمان نماید

طبیب در اسلام در مقابل انجام اقدامات درمانی خود چنانچه مهارت کافی نداشته باشد ضامن است

طبیب در اسلام حق ندارد بیش از حد مورد لزوم به عضوی از بیمار لمس یا نگاه کند ولی اگر لازم باشد معاینه کامل بلامانع است

طبیب در اسلام موظف است اسرار بیمار را حفظ نماید و حق فاش کردن اطلاعات پزشکی بیمار را ندارد

طبیب در اسلام حق ناامید کردن بیمار را ندارد و همواره لازم است به بیمار امید داده شود چون درمان کننده اصلی خداوند تبارک و تعالی است و چه بسا بیماری که الان لاعلاج است فردا درمان پذیر شود

 

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی سلولی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

ساعت کاری نامنظم

احتمال افزایش سکته قلبی برای افرادی که کار نامنظم دارند

هوالشافی

احتمال افزایش سکته قلبی برای افرادی که کار نامنظم دارند

ساعت کاری نامنظم

تحقیقات نشان داده است که افرادی که ساعت کار منظم و ثابتی ندارند، بیشتر از افرادی که در ساعات مشخص و منظم روز کار می کنند در معرض خطر سکته قلبی قرار دارند

یک بررسی تحلیلی از مطالعاتی که پیشتر در مورد بیش از دو میلیون فرد شاغل در بریتانیا انجام شده بودند نشان می دهد که کار کردن در شیفت‌های متفاوت سبب بر هم خوردن ساعت طبیعی بدن شده و بر شیوه زندگی چنین کارکنانی تاثیر منفی می گذارد

پیشتر نشان داده شده بود که کار کردن در شیفت‌های متفاوت خطر افزایش فشار خون و ابتلا به بیماری دیابت را به همراه دارد

تحقیقات اخیر نشان داده است که محدود کردن تعداد شیفت‌های کار در شب می تواند خطر ابتلا به ناراحتی های قلبی را کاهش دهد

محققانی از کانادا و نروژ نتایج ۳۴ پژوهش قبلی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و یافته های خود را در نشریه پزشکی بریتانیا (British Medical Journal) منتشر کرده اند

در مجموع، ۱۷,۳۵۹ عارضه قلبی، ۶,۵۹۸ سکته قلبی و ۱,۸۵۴ سکته مغزی به دلیل نرسیدن خون به مغز روی داده بود. اکثر آنها مربوط به افرادی بودند که ناچار بودند در شیفت‌های متفاوت کار کنند

تحقیق منتشر شده در نشریه پزشکی بریتانیا نشان می دهد که کار کردن غیر منظم سبب ۲۳ درصد افزایش احتمال ابتلا به سکته قلبی، ۲۴ درصد افزایش احتمال ابتلا به عارضه قلبی و پنج درصد افزایش احتمال ابتلا به سکته مغزی می شود

در بررسی وضعیت کارکنان، میزان سلامت، رژیم غذایی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی آنها نیز مد نظر قرار گرفته بود

دن هاکام، استاد دانشگاه وسترن در ایالت اونتاریو کانادا گفته است افرادی که شیفت‌های نامنظم کار می کنند بیش از افرادی که ساعات کار ثابت و منظم دارند بدخواب و بدغذا هستند

او می گوید افرادی که شب کار می کنند به دلیل فعالیت دائمی سیستم عصبی بدن خود دچار اضافه وزن و افزایش کلسترول خون می شوند

جین وایت، مدیر تحقیقات و اطلاع رسانی در موسسه ایمنی و سلامت شغلی نیز می گوید شیفت‌های نامتعارف مثل شب‌کاری می تواند سبب به هم ریختن اشتها و قوه هاضمه افراد شود

برای افرادی که ناچارند در شیفت‌های متفاوت، به خصوص شب‌ها کار کنند، خوردن غدای مناسب، ترک سیگار و افزایش فعالیت بدنی می تواند در حفظ سلامت قلبی بسیار موثر باشد

برای مشاهده مرجع این خبر کلیک کنید

اصول تغذیه در سیره پیامبر

اصول تغذیه در سیره پیامبر اعظم (ص)

هوالشافی

اصول تغذیه در سیره پیامبر اعظم (ص)

شخصی به‌ پیامبر اکرم‌ (ص)‌ عرض‌ کرد: ما غذا مى‌خوریم‌، اما سیر نمى‌شویم‌! حضرت‌ فرمود: شاید به‌ صورت‌ متفرق‌ غذا مى‌خورید؛ هنگام غذا با هم‌ جمع‌ شوید و نام‌ خداى‌ بر زبان‌ آورید تا موجب‌ برکت‌ براى‌ شما شود

چکیده‌

تغذیه‌ از نیازهاى‌ اجتناب‌ناپذیر هر موجود زنده‌اى‌ است‌ و انسان‌ نیز از این‌ قانون‌، مستثنا نیست‌. از این‌ رو آگاهى‌ از روش‌ و شیوه‌ بزرگان‌ دین‌ در این‌ زمینه‌، شایان‌ توجه‌ و تأمل‌ است‌. نوشتار حاضر درصدد پاسخ‌گویى‌به‌ چند پرسش‌ محورى‌ و مهم‌ درباره‌ تغذیه‌، بر اساس‌ سیره‌ پیامبر اعظم (ص)‌ است‌. پرسش‌هایى‌ چون: چرا تغذیه،‌ نوع‌ تغذیه، تنوع‌ و مقدار آن‌، زمان‌ تغذیه‌، همراهى‌ با دیگران‌ در تغذیه‌ و بالاخره‌ چگونگى‌ انجام‌ تغذیه‌

در سیرة‌ نبوى غذا خوردن‌ با هدف‌ کسب‌ توان‌ براى‌ طاعت‌ و عبادت‌ بوده‌ است‌. غذاهاى‌ آن‌ حضرت‌، ویژگى‌هایى‌ چون‌ حلال‌ بودن‌، تنوع‌، سادگى‌، مضرّ نبودن‌ و سودمندى‌ را داشته‌ است‌. آن‌ حضرت‌ از صرف‌ بیش‌ از یک‌ نوع‌ غذا در یک‌ وعده‌ ـ به‌ منظور زهد ـ پرهیز داشته‌، مقدار غذاى‌مصرفى‌اش‌ نیز در حد نیاز بدن‌ بوده‌ است‌. وقت‌ غذاى‌ حضرت‌، هنگام‌ گرسنگى‌ بوده‌ و اصرار بر صرف‌ غذا به‌همراه‌ دیگران‌ داشته‌ است‌. نیز آن‌ حضرت‌ در شروع‌ و پایان‌ صرف‌ غذا نام‌ خدا را بر زبان‌ جارى‌ و در این‌زمینه‌، آداب‌ خاص‌ دیگرى‌ را رعایت‌ مى‌فرمود

مقدمه‌

خوردن‌ و آشامیدن‌ از لوازم‌ اصلى‌ استمرار حیات‌ مادى‌ انسان‌ است‌ و بدون‌ آن‌، هیچ‌ انسانى‌ قادر به‌ انجام‌ تکالیف‌اساسى‌ خویش‌ و حرکت‌ در مسیر کمال‌یابى‌ نخواهد شد. جسم‌ انسان‌، هم‌چون‌ مرکبى‌ است‌ که‌ روح‌ را حمل‌ مى‌کند و اختلال‌ در کار این‌ مرکب‌، اختلال‌ در کار روح‌ پدید مى‌آورد. این‌ حقیقت‌، اقتضاى‌ آن‌ داشته‌ که‌ حتى‌ برترین‌ موجودات‌نظام‌ هستى‌، یعنى‌ انبیا و اولیاى‌ الهى‌ نیز وجود را بى‌نیاز از خوردن‌ و آشامیدن‌ ندانند و با بهره‌گیرى‌ از شیوه‌هاى‌ صحیح‌و در عین‌ حال‌ ضرورى‌، لوازم‌ استمرار حیات‌ و حرکت‌ جسم‌ خویش‌ را فراهم‌ کرده‌ و آن‌ را در خدمت‌ روح‌ بلندشان‌قرار دهند

باتوجه‌ به‌ آن‌چه‌ گفته‌ شد، در این‌ نوشتار به‌ بررسى‌ روایات‌ حاکى‌ از سیره‌ نبوى‌ در این‌ باره‌ مى‌پردازیم‌. مجموع‌اطلاعات‌ موجود در این‌ زمینه‌، در حقیقت‌ پاسخ‌ به‌ این‌ سؤال‌هاست‌ که‌ پیامبر اکرم (ص) چرا، چه‌ نوع‌، چند نوع‌، به‌ چه‌ میزان‌، چه‌ هنگام‌، تنها یا با دیگران‌، و چگونه‌ مى‌خورد و مى‌آشامید

چـرا؟

سخن‌ از چرایى‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ در سیره‌ نبوى، منطقاً باید پیش‌ از دیگر مسائل‌ مربوط‌ به‌ سیره‌آن‌ حضرت‌ در خوردن‌ و آشامیدن‌، مورد توجه‌ قرار گیرد. این‌که‌ چرا انسان‌ به‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ رو آورده‌، پرسشى‌است‌ که‌ پاسخ‌ آن‌ ابتدا بدیهى‌ مى‌نماید، زیرا به‌ محض‌ طرح‌ چنین‌ پرسشى‌، این‌ پاسخ‌ به‌ ذهن‌ مى‌رسد که‌ خوردن‌ وآشامیدن‌ لازمه‌ طبیعى‌ زندگى‌ بشر و زنده‌ ماندن‌ اوست‌. این‌ سخن‌ در عین‌ درستى‌، تمام‌ پاسخ‌ نیست‌، زیرا فلسفه‌خوردن‌ و آشامیدن‌ در نگاه‌ اولیاى‌ دین‌، صِرف‌ تأمین‌ نیازهاى‌ جسمانى‌ نیست‌، بلکه‌ مسئله‌اى‌ مهم‌تر و برتر مطرح‌است‌

طبق‌ این‌ دیدگاه‌، جسم‌، نقش‌ آلى‌ و ابزارى‌ براى‌ حقیقت‌ انسان‌، یعنى‌ روح‌ او دارد، از این‌ رو براى‌ این‌که‌ روح‌بتواند مسیر کمال‌یابى‌ خود را طى‌ کند باید نیازهاى‌ جسم‌ به‌ عنوان‌ مرکب‌ و ابزار روح‌، تأمین‌ شود. بر اساس‌ دیدگاه‌اول‌، انسان‌ و حیوان‌ مشترک‌ و هم‌سان‌ مى‌شوند، اما در این‌ نگاه‌، انسان‌ در تأمین‌ نیازهاى‌ جسم‌ در پى‌ تأمین‌ هدفى‌ بس‌والاست‌. در برخى‌ روایات‌ به‌ نقش‌ ابزارى‌ خوردن‌ در راستاى‌ عبادت‌ و انجام‌ فرائض‌ و تکالیف‌ اشاره‌ شده‌ است‌. درروایتى‌، از پیامبر اکرم‌…‌ چنین‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌ به‌ خداوند عرضه‌ داشت‌

در نان‌ به‌ ما برکت‌ عطا کن‌، و بین‌ ما و نان‌ جدایى‌ میفکن‌، چرا که‌ اگر نان‌ نباشد قادر به‌ اداى‌ نماز و گرفتن‌ روزه‌ و انجام‌ فرایض‌پروردگارمان‌ نخواهیم‌ بود

و در روایت‌ امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ نیز آمده‌ است‌: بنیان‌ جسم‌ بر نان‌ نهاده‌ شده‌ است‌

بنا بر روایتى‌ دیگر، هنگامى‌ که‌ مردى‌ از ابوذر درباره‌ برترین‌ اعمال‌ پس‌ از ایمان‌ پرسش‌ کرد وى‌ پاسخ‌ داد: «نماز و خوردن‌ نان‌!» و هنگامى‌ که‌ آن‌ مرد با شگفتى‌ به‌ ابوذر نگریست‌، وى‌ ادامه‌ داد: «اگر نان‌ نباشد خداوند عبادت‌ نمى‌شود». و مراد ابوذر این‌ بود که‌ انسان‌ براى‌ کسب‌ توانایى‌ انجام‌ عبادت‌ باید از نان‌ بهره‌ ببرد. با توجه‌ به‌ این‌ گونه‌ روایات‌، هدف‌ انسان‌ مؤمن‌ از خوردن‌ غذا، آماده‌سازى‌ جسم‌ براى‌ انجام‌ تکالیف‌ عبادى‌ وفرایض‌ دینى‌ است‌، و ـ چنان‌ که‌ گذشت‌ ـ این‌ نوع‌ نگاه‌ به‌ خوردن‌، به‌ مراتب‌ والاتر از نگاه‌ طبیعى‌ به‌ آن‌ است‌

چه‌ نوع‌؟

پرسش‌ دیگر درباره‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در خوردن‌ و آشامیدن‌، مربوط‌ به‌ نوع‌ غذاى‌ آن‌ حضرت‌ است‌. بنابر روایات‌ سیره‌ مى‌توان‌ ویژگى‌هایى‌ را در

: مورد غذاى‌ پیامبر اکرم‌…‌ استنباط‌ کرد که‌ عبارت‌اند از

حلال‌ بودن‌

از مهم‌ترین‌ این‌ ویژگى‌ها حلال‌ بودن‌ غذاست‌. طبیعى‌ است‌ پیامبر اکرم‌…‌ با توجه‌ به‌ جایگاه‌هدایتى‌اش‌ در میان‌ انسان‌ها، بارزترین‌ مصداق‌ براى‌ رعایت‌ این‌ اصل‌ است‌. در برخى‌ روایات‌ آمده‌ است‌ که‌ آن‌حضرت‌ آن‌چه‌ را خداوند برایش‌ حلال‌ کرده‌ بود به‌ همراه‌ خانواده‌ و خدمتکار تناول‌ مى‌کرد

تنوع‌

ویژگى‌ دیگر در غذاهاى‌ پیامبر اکرم‌…‌ آن‌ بود که‌ اصرار بر نوع‌ خاص‌ و برجسته‌اى‌ از غذاها نداشت‌ وغذایى‌، هم‌چون‌ غذاى‌ متعارف‌ همه‌ مردم‌ را مصرف‌ مى‌کرد، و در این‌ میان‌، به‌ ساده‌ترین‌ نوع‌ آن‌ قناعت‌ مى‌کرد و بر آن‌شاکر بود. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، آن‌ حضرت‌ گونه‌هاى‌ مختلف‌ از غذاها را مصرف‌ مى‌کرد. معناى‌ این‌ سخن‌مى‌تواند آن‌ باشد که‌ حضرت‌ اصرار بر نوع‌ خاصى‌ از غذاها نداشت‌ و در این‌ زمینه‌، تکلف‌ نمى‌ورزید و در صورت‌دست‌رسى‌ به‌ غذاهاى‌ نافع‌، براى‌ تأمین‌ نیاز جسم‌ از آن‌ها بهره‌ مى‌برد

سادگى‌

در بیشتر موارد، آن‌ حضرت‌ نان‌ جو، با آرد سبوس‌دار، و در حدّ عدم‌ سیرى‌ مصرف‌ مى‌کرد. در برخى‌ روایات‌، از نان‌جو به‌ عنوان‌ غذاى‌ انبیا یاد شده‌ است‌. به‌ عنوان‌ نمونه‌ در روایتى‌، به‌ نقل‌ از امام‌ رضا (علیه السلام)‌ چنین‌ مى‌خوانیم‌: هیچ‌ پیامبرى‌ نبوده‌ جز آن‌ که‌ مردم‌ را به‌ خوردن‌ [نان‌] جو فرا خوانده‌ و براى‌ آن‌، برکت‌ طلبیده‌ است‌. و [این‌ غذا] در هیچ‌شکمى‌ داخل‌ نشده‌ جز آن‌ که‌ بیمارى‌ را از میان‌ برداشته‌ است‌. و این‌، غذاى‌ پیامبران‌ است‌ و طعام‌ نیکان‌. و خداوند اِبا کرده‌ ازاین‌که‌ غذاى‌ انبیا را چیزى‌ غیر از جو قرار دهد

از دیگر روایات‌ مربوط‌ به‌ سادگى‌ غذاى‌ پیامبر…‌، روایت‌ قتاده‌ است‌. وى‌ گوید: ما گاه‌ نزد انس‌ بن‌مالک‌ مى‌رفتیم‌ و مى‌دیدیم‌ که‌ خدمتکار او مشغول‌ پختن‌ نان‌ بود. روزى‌ انس‌ در همین‌ حال‌، رو به‌ ما کرده‌، گفت‌: [از این‌نان‌ها] بخورید، اما نسبت‌ به‌ پیامبر، من‌ سراغ‌ ندارم‌ که‌ حضرت‌ نان‌ با آرد الک‌ کرده‌ و بدون‌ سبوس‌، و گوشت‌ گوسفندکباب‌ شده‌ مصرف‌ کرده‌ باشد

خورش‌ِ غذاى‌ پیامبر…‌ نیز معمولاً بسیار ساده‌ بود. بنا به‌ نقل‌ کلینى‌ از امام‌ صادق ‌(علیه السلام)‌، روزى‌پیامبر اکرم‌…‌ به‌ حجره‌ ام‌سلمه‌ وارد شد. ام‌سلمه‌ قطعه‌ نانى‌ نزد حضرت‌ آورد. پیامبر فرمودند: آیاخورش‌ نیز دارى‌؟ گفت‌: خیر یا رسول‌ الله، جز سرکه‌ ندارم‌. فرمود: سرکه‌ خوب‌ خورشى‌ است‌، و خانه‌اى‌ که‌ سرکه‌ درآن‌ هست‌ بى‌چیز نیست‌

مضرّ نبودن‌

ویژگى‌ مهم‌ دیگر در غذاهاى‌ مورد استفاده‌ پیامبر اکرم‌…‌، مضرّ نبودن‌ است‌. از نظر آن‌ حضرت‌، گذشته‌ از مفید و نافع‌ بودن‌، یک‌ غذا ـ که‌ در ادامه‌، به‌ آن‌ خواهیم‌ پرداخت‌ ـ مى‌بایست‌ فاقد آثار منفى‌ بر بدن‌ باشد. به‌عنوان‌ مثال‌، بنا به‌ نقل‌ کلینى‌ از امام‌ صادق‌(علیه السلام)، و آن‌ حضرت‌ از امیرالمؤمنین‌(علیه السلام)‌، هنگامى‌ که‌ براى‌ پیامبراکرم‌…‌ غذاى‌ داغى‌ آوردند، فرمود: آن‌ را بگذارید تا سرد شود، خداوند آتش‌ را غذاى‌ ما قرار نداده‌ و برکت‌ در غذاى‌ غیر داغ‌ است‌

بنا بر بعضى‌ روایات‌، آن‌ حضرت‌ از خوردن‌ برخى‌ غذاها یا گیاهان‌ که‌ بوى‌ آن‌ها در دهان‌ مى‌ماند نیز اجتناب‌ مى‌کرد. البته‌ این‌ پرهیز، ناشى‌ از آثار خانوادگى‌ یا اجتماعى‌ بقاى‌ بوى‌ این‌ غذاها در دهان‌ بود و نه‌ به‌ سبب‌ ضرر آن‌ براى‌ بدن‌. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌…‌ سیر، پیاز، تره‌ و عسلى‌ که‌ مغافیر در آن‌ بود تناول‌نمى‌کرد، زیرا بوى‌ آن‌ها در دهان‌ مى‌ماند

سودمندى‌

ویژگى‌ دیگر غذاهاى‌ مورد استفاده‌ پیامبر اکرم‌…‌، میزان‌ نافع‌ بودن‌ غذا براى‌ بدن‌ بود. بنا بر روایتى‌ که‌پیش‌ از این‌ گذشت‌، حضرت‌ سادگى‌ را در مجموع‌ زندگى‌ و از جمله‌ تغذیه‌، رعایت‌ مى‌کرد، اما این‌، منافات‌ با توجه‌ به‌سودمندى‌ غذاها ندارد و در مواردى‌ که‌ گشایش‌ اقتصادى‌ براى‌ مسلمانان‌ و خود حضرت‌ پدید مى‌آمد با تنوع‌بخشى‌به‌ غذاى‌ خود و خانواده‌، از غذاهاى‌ سودمند بهره‌ مى‌برد

در برخى‌ روایات‌، ضمن‌ اشاره‌ به‌ این‌ موارد، از زبان‌پیامبر…‌ و دیگر معصومان (علیهم السلام) فوایدى‌ براى‌ برخى‌ غذاها بیان‌ شده‌ است‌. مجموع‌ این‌روایات‌، حکایت‌ از آن‌ دارند که‌ پیامبر اکرم‌ …‌ به‌ علت‌ اتصال‌ به‌ منبع‌ علم‌ الهى‌ و آگاهى‌ از خواص‌غذاها، نافع‌ترین‌ آن‌ها را براى‌ بدن‌ ـ در صورت‌ دست‌رسى‌ به‌ آن‌ها ـ بر مى‌گزیده‌، ضمن‌ آن‌که‌ در میزان‌ مصرف‌ نیز اصول‌ سلامت‌ را رعایت‌ مى‌کرد

در روایتى‌ که‌ پیش‌ از این‌ از امام‌ رضا(علیه السلام)‌ نقل‌ کردیم‌، به‌ خاصیت‌ درمانى‌ نان‌ جو اشاره‌ شد. به‌ جز آن‌، در برخى‌ روایات‌، امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ شیر، سرکه‌، روغن‌ و سویق‌ (نوعى‌ حلیم‌ از گندم‌ یا جو، و شکر و خرما) را غذاى‌ پیامبران‌، و گوشت‌ و شیر را، شورباى‌ (آبگوشت‌) آنان‌ معرفى‌ کرده‌ است‌

هم‌چنین‌ گفته‌ شده‌ است‌ که‌ محبوب‌ترین‌ غذاها نزد پیامبر اکرم‌… گوشت‌ بود و مى‌فرمود: «گوشت‌ موجب‌ افزونى‌ قوه‌ شنوایى‌ و بینایى‌ مى‌شود». و در کلامى‌ دیگر فرمود: گوشت‌، سرآمد غذاها در دنیا و آخرت‌ است‌ و اگر از خدایم‌ مى‌خواستم‌ که‌ هر روز مرا با آن‌ اطعام‌ کند چنین‌مى‌کرد

آن‌ حضرت‌ گوشت‌ را گاه‌ به‌ صورت‌ پخته‌ [با آب‌] و گاه‌ به‌ صورت‌ کباب‌، همراه‌ نان‌ مصرف‌ مى‌کرد. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌ …‌ تگرگ‌ را جمع‌ کرده‌ و تناول‌ مى‌کرد و مى‌فرمود: این‌ موجب‌نابودى‌ عوامل‌ فساد دندان‌ها مى‌شود

نیز از امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌ پیامبر اکرم‌…‌ در صورت‌ دست‌رسى‌ به‌ شیرینى‌جات‌با آن‌ افطار مى‌کرد، و اگر بدان‌ دست‌رسى‌ نداشت‌ با آب‌ گرم‌ افطار مى‌کرد و مى‌فرمود: این‌ باعث‌ پاکسازى‌ کبد و معده‌، و موجب‌ خوشبو شدن‌ بوى‌ دهان‌، و سبب‌ تقویت‌ دندان‌ها و چشم‌، و عامل‌ تیزى‌ بینایى‌مى‌شود؛ و گناهان‌ را مى‌شوید و عروق‌ تحریک‌ شده‌ را ساکن‌، و تلخى‌ غالب‌ را از بین‌ مى‌برد و بلغم‌ را قطع‌ مى‌کند و حرارت‌ را ازمعده‌ فرو نشانده‌ و سردرد را زایل‌ مى‌کند

گفتنى‌ است‌، تأثیر افطار با آب‌ ولرم‌ در شسته‌ شدن‌ گناهان‌ مى‌تواند به‌ لحاظ‌ فضیلتى‌ باشد که‌ شخص‌ روزه‌دار در اثرگرسنگى‌ و سپس‌ افطار با نوشیدنى‌ ساده‌اى‌ چون‌ آب‌ به‌ دست‌ مى‌آورد. پیامبر اکرم‌…‌ عسل‌ را بسیار دوست‌ داشت‌ و خوردن‌ آن‌ را همراه‌ با قرائت‌ آیاتى‌ از قرآن‌ و جویدن‌کُندر موجب‌ زوال‌ بلغم‌ مى‌دانست‌

پیامبر اکرم‌…‌ مطلوبیت‌ بعضى‌ غذاها را گاه‌ با تعبیر «طیّب‌» تأیید مى‌کرد. به‌ عنوان‌ مثال‌، هنگامى‌که‌ یکى‌ از اصحاب‌ حضرت‌ فالوده‌اى‌ به‌ ایشان‌ هدیه‌ کرد و حضرت‌ قدرى‌ تناول‌ کردند، پرسیدند: «اى‌ ابا عبدالله، این‌را از چه‌ چیزى‌ فراهم‌ کرده‌اى‌؟» عرض‌ کرد: پدر و مادرم‌ فدایت‌، روغن‌ و عسل‌ را در ظرفى‌ سنگى‌ ریخته‌، با آتش‌ تفت‌مى‌دهیم‌ و سپس‌ مغز گندم‌ را آسیاب‌ کرده‌ و با آن‌ مخلوط‌ مى‌کنیم‌ تا به‌ خوبى‌ با هم‌ عجین‌ شوند و چنین‌ چیزى‌ فراهم‌آید. حضرت‌ فرمود: «این‌ غذایى‌ نیکو و گواراست‌»

چگونه؟

روح‌ ساده‌زیستى‌ در پیامبر اکرم‌…‌ مانع‌ از آن‌ بود که‌ بر سر سفره‌ غذاى‌ آن‌ حضرت‌ بیش‌ از یک‌ نوع‌غذا یافت‌ شود. علت‌ این‌ امر در روایت‌ صحیحة‌ کلینى‌ از امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ بیان‌ شده‌ است‌. بنا بر این‌ نقل‌، پیامبراکرم‌…‌ در شام‌گاه‌ پنجشنبه‌اى‌ که‌ در مسجد قبا حضور داشت‌، براى‌ افطار، نوشیدنى‌ طلب‌ کرد و اوس‌بن‌ خولى‌ انصارى‌ کاسة‌ بزرگى‌ حاوى‌ شیر مخلوط‌ با عسل‌ آورد

حضرت‌ چون‌ آن‌ را به‌ لب‌هاى‌ مبارک‌ رسانید ناگاه‌ آن‌را کنار نهاد و فرمود: این‌، دو نوع‌ نوشیدنى‌ است‌ که‌ به‌ یکى‌ از آن‌ها نیز مى‌توان‌ بسنده‌ کرد. من‌ آن‌ دو را با هم‌ نمى‌نوشم‌، اما تحریم‌ نیز نمى‌کنم‌، لکن‌ من‌ براى‌ تواضع‌ در برابر خداوند چنین‌ مى‌کنم‌، و هر کس‌ براى‌ خدا تواضع‌ کند خداوند او را بلند مرتبه‌ سازد، و هر کس‌تکبّر ورزد خداوند او را فرود آورد. و هر آن‌ کس‌ که‌ در معیشت‌، راه‌ میانه‌ برگزیند خداوند روزى‌اش‌ دهد، و هر آن‌ که‌ اهل‌ تبذیر باشد خداوند او را محروم‌ سازد، و هر آن‌ که‌ فراوان‌ یاد مرگ‌ کند خداوند دوستش‌ دارد

:این‌ روایت‌ چندین‌ پیام‌ دارد

قناعت‌ پیامبر اکرم‌…‌ بر یک‌ نوع‌ از نوشیدنى‌ و غذا؛

این‌ قناعت‌، بُعد استحباب‌ و ترجیح‌ داشته‌ و ترک‌ آن‌ حرام‌ نیست‌؛ و این‌ در حقیقت‌، ناشى‌ از شریعت‌ سهله‌اى‌است‌ که‌ پیامبر…‌ خود را مروّج‌ و آورنده‌ آن‌ معرفى‌ کرد. و از این‌ رو فرمود: من‌ این‌ دو نوشیدنى‌ را با هم‌ نمى‌نوشم‌، اما تحریم‌ نیز نمى‌کنم‌؛

زهد مثبت‌ در سیره‌ معصومان(علیهم السلام) و اولیاى‌ صالح‌ خداوند عبارت‌ از همین‌ است‌ که‌ با وجود دست‌رسى‌ به‌مواهب‌ دنیوى‌ جز در حد ضرورت‌، از آن‌ها چشم‌پوشى‌ مى‌کردند؛

پیامبر اکرم‌…‌ سرّ این‌ اقدام‌ خویش‌ را تواضع‌ در برابر خدا معرفى‌ مى‌کند، و این‌، جلوه‌اى‌ دیگر ازصفت‌ تواضع‌ است‌ که‌ عبارت‌ از تواضع‌ در برابر خداست‌. افراد متکبّر و دنیازده‌ با گردن‌ کشى‌ و روحیة‌ طلب‌ کارانه‌ دربرابر خداوند ظاهر شده‌ و نعمت‌هاى‌ الهى‌ را بى‌توجه‌ به‌ مُنْعِم‌ مصرف‌ مى‌کنند، در حالى‌ که‌ بندگان‌ حقیقى‌ خداوند با اظهار کوچکى‌ و تواضع‌ در برابر خداوند، خود را مستحق‌ کوچک‌ترین‌ نعمت‌ها نیز ندیده‌ و نسبت‌ به‌ توان‌ بر شکرگزارى‌ براى‌ کمترین‌ نعمت‌ نیز اظهار عجز مى‌کنند و درصدد افزون‌ خواهی‌ِ همراه‌ با ناسپاسى‌ نیستند؛

توصیه‌ کلى‌ پیامبر اکرم‌…‌ در این‌ حدیث‌، به‌ اعتدال‌ و میانه‌روى‌ در زندگى‌، و ترک‌ تبذیر است‌؛

و نهایتاً در راستاى‌ اصول‌ و سیره‌ و شیوه‌ تربیتى‌ پیامبر اکرم‌…، مسئله‌ یاد مرگ‌ مطرح‌ مى‌شود که‌بهترین‌ وسیله‌ حفظ‌ انسان‌ها از کژى‌ است‌

به‌ چـه‌ میزان‌؟

اولیاى‌ دین‌ و نیز حکیمان‌، همواره‌ به‌ کم‌خورى‌ و پرهیز از پرخورى‌ سفارش‌ اکید داشته‌اند. این‌ مسئله‌ امروزه‌ نیز مورد تأکید پژوهشگران‌ علوم‌ پزشکى‌ است‌ و به‌ عنوان‌ راز سلامت‌ و پیش‌گیرى‌ از بیمارى‌ها مطرح‌ است‌. در روایت‌ کلینى‌ از امام‌ باقر (علیه السلام)‌ آمده‌ است‌: چیزى‌ نزد خداوند، مبغوض‌تر و ناپسندتر از شکم‌ پر نیست‌

در روایتى‌ دیگر از آن‌ حضرت‌ آمده‌ است‌: آن‌ گاه‌ که‌ شکم‌ پر شود، ره‌ طغیان‌ در پیش‌ گیرد. و به‌ گفته‌ برخى‌ حکما: زیاد نخورید تا زیاد بنوشید تا زیاد بخوابید تا زیاد حسرت‌ بخورید. در روایات‌ نبوى‌…‌ نیز بر این‌ امر تأکید شده‌ است‌. آن‌ حضرت‌، پرخورى‌ را موجب‌ فساد بدن‌، بروز بیمارى‌، کسالت‌ در عبادت‌، قساوت‌ و مردن‌ قلب‌، دورى‌ از خدا، مبغوض‌ خداوند واقع‌ شدن‌، ضرر زدن‌ به‌ دین‌ فرد و از ویژگى‌هاى‌ افراد کافر و منافق‌ معرفى‌ فرموده‌ است‌

در بعضى‌ روایات‌، آن‌ حضرت‌ میزان‌ مناسب‌ براى‌خوردن‌ را چنین‌ تعیین‌ کرده‌ است‌: فرزند آدم‌! هیچ‌ ظرفى‌ بدتر از شکم‌ را پر نکرده‌، براى‌ او تنها چند لقمه‌ که‌ سبب‌ قوام‌ وجودش‌ شود کافى‌ است‌. و اگر ناچار ازغذا خوردن‌ شد، پس‌ ثلث‌ [معده‌] براى‌ غذایش‌، و ثلث‌ آن‌ براى‌ نوشیدنى‌اش‌، و ثلث‌ دیگر را براى‌ نفس‌ بگذارد. در این‌ زمینه‌، از بعضى‌ همسران‌ پیامبر اکرم‌…‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌: «هیچ‌گاه‌ شکم‌ پیامبرصلى‌ الله علیه‌ و آله‌و سلم‌ از غذا پر نشد»

 

 

چه‌ هنگام‌؟

پرسش‌ دیگر دربارة‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در تغذیه‌، این‌ است‌ که‌ آن‌ حضرت‌ در چه‌ اوقاتى‌ غذا صرف‌مى‌کرده‌ است‌؟ از برخى‌ روایات‌ مى‌توان‌ اصلى‌ کلى‌ در این‌ باره‌ استنباط‌ کرد و آن‌ این‌که‌ آن‌ حضرت‌ جز به‌ وقت‌گرسنگى‌ و احساس‌ نیاز بدن‌، اقدام‌ به‌ صرف‌ غذا نمى‌کرده‌ است‌. در روایتى‌ از آن‌ حضرت‌ نقل‌ شده‌ است‌که‌ فرمود: بخور در حالى‌ که‌ اشتها به‌ خوردن‌ دارى‌، و دست‌ بکش‌ در حالى‌ که‌ هنوز اشتها به‌ خوردن‌ دارى‌. و بنا به‌ نقل‌ انس‌ بن‌ مالک‌: هیچ‌ گاه‌ در روز یا شب‌، آن‌ حضرت‌ گوشت‌ یا نان‌ مصرف‌ نکرد مگر هنگامى‌ که‌ بدن‌ نیاز به‌ آن‌ داشت‌

بر این‌ اساس‌، نقل‌ شده‌ است‌ که‌ پیامبر اکرم‌…‌ شخصاً با مردم‌ مواسات‌ و همراهى‌ مى‌کرد، به‌ گونه‌اى‌که‌ ازار (لنگ‌) خود را با پوست‌ وصله‌ مى‌کرد و هیچ‌ گاه‌، هم‌ صبحانه‌ (یانهار) و هم‌ شام‌ نخورد تا این‌که‌ از دنیا رحلت‌فرمود. بنا بر بعضى‌ روایات‌، معصومان(علیهم السلام) دو وعده‌ غذایى‌ را در طول‌ شبانه‌ روز سفارش‌ مى‌کردند و از صرف‌ غذا بین‌ آن‌ دو وعده‌، نهى‌ مى‌کردند. و از برخى‌ روایات‌، بر مى‌آید که‌ معصومان(علیهم السلام) تأکید بر آن‌ داشتند که‌افراد، شب‌ هنگام‌ چیزى‌ خورده‌ و بخوابند، ولو بسیار اندک‌ باشد

امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ در این‌ زمینه‌ فرموده‌ است‌: خوردن‌ شام‌ را ترک‌ نکن‌، حتى‌ اگر سه‌ لقمه‌ به‌ همراه‌ نمک‌ باشد. و کسى‌ که‌ شام‌ خوردن‌ را [به‌ کلى‌] ترک‌ گوید رگى‌ در بدنش‌مى‌میرد که‌ هرگز احیا نخواهد شد. پیامبر اکرم‌…‌ نیز مى‌فرمود: شام‌ بخورید هر چند یک‌ مشت‌ خرماى‌ غیرمرغوب‌ باشد، چرا که‌ ترک‌ شام‌ خوردن‌ موجب‌ پیرى‌ است‌

تنها یا با دیگران‌؟

بخش‌ دیگرى‌ از روایات‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در باب‌ خوردن‌ و آشامیدن‌، از آن‌ حکایت‌ دارد که‌ پیامبراکرم‌…‌ در حدّ امکان‌، به‌ تنهایى‌ غذا نمى‌خورد و مى‌فرمود: آیا شما را از بدترینتان‌ خبر دهم‌؟ کسى‌ که‌به‌ تنهایى‌ بخورد و برده‌اش‌ را بزند و میهمانش‌ را ردّ کند. آن‌ حضرت‌، غذا خوردن‌ جمعى‌، حلال‌ بودن‌ غذا، و گفتن‌ بسم‌ الله در ابتدا و حمد خدا در پایان‌ را از اسباب‌ کمال‌ در غذا خوردن‌ معرفى‌ مى‌فرمود. و نیز مى‌فرمود: بهترین‌ غذاها نزد خداوند آن‌ است‌ که‌ دستان‌ زیادى‌ آن‌ را بخورند. و بنا به‌ نقل‌ امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ از امیرالمؤمنین‌(علیه السلام)‌، پیامبر اکرم‌…‌ مى‌فرمود: جماعت‌، موجب‌ برکت‌ است‌ و غذاى‌ یک‌ نفر، دو نفر را، و غذاى‌ دو نفر، چهار نفر را کفایت‌ مى‌کند

گفتنى‌ است‌ که‌ هر چند زیادتر شدن‌ افراد ممکن‌ است‌ سهم‌ هر فرد از غذا را کاهش‌ دهد، اما مراد پیامبر اکرم‌صلى‌ الله علیه‌و آله‌ و سلم‌ مى‌تواند آن‌ باشد که‌ حتى‌ با وجود عدم‌ سیرى‌، نیاز بدن‌ همراه‌ با کم‌ خورى‌ که‌ مطلوب‌ است‌، تأمین‌ مى‌شود و این‌ مى‌تواند در نتیجه‌ ایثار افراد در اختصاص‌ سهم‌ خود به‌ دیگران‌ باشد. امروزه‌ نیز ثابت‌ شده‌ است‌ که‌صرف‌ غذا با دیگران‌، همراه‌ با نشاط‌ و گوارایى‌ مى‌شود و این‌ امر، در جذب‌ نیکوى‌ غذا و تعادل‌ گوارش‌ نقش‌ مهمى‌دارد

بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌…‌ آن‌چه‌ را خوردنش‌ بر وى‌ حلال‌ بود، همراه‌ اهل‌ و خادم‌ یا همراه‌کسانى‌ که‌ حضرت‌ را دعوت‌ به‌ غذا خوردن‌ مى‌کردند، روى‌ زمین‌ یا آن‌چه‌ دعوت‌ کنندگان‌ بر آن‌ غذا مى‌خوردند، و از آن‌چه‌ آنان‌ مى‌خوردند تناول‌ مى‌فرمود، مگر آن‌ که‌ میهمانى‌ بر حضرت‌ وارد مى‌شد که‌ در این‌ صورت‌، به‌ همراه‌ میهمان‌غذا مى‌خورد. بنا به‌ نقل‌ دیگر طبرسى‌، هنگامى‌ که‌ کسى‌ به‌ پیامبراکرم‌…‌ عرض‌ کرد: ما غذا مى‌خوریم‌، اما سیر نمى‌شویم‌! حضرت‌ فرمود: شاید به‌ صورت‌ متفرق‌ غذا مى‌خورید؛ در حال‌ غذا با هم‌ جمع‌ شوید و نام‌ خداى‌ بر زبان‌ آرید تا موجب‌ برکت‌ براى‌ شماشود

آن‌ حضرت‌، گاه‌ غذا را در میان‌ مساکین‌ و نیازمندان‌ و همراه‌ آنان‌ میل‌ مى‌کرد و از برکت‌ حضور حضرت‌، آنان‌ نیز سیر مى‌شدند، بنا به‌ نقل‌ حمیرى‌ از امام‌ باقر (علیه السلام)‌، شبى‌ پیامبر اکرم‌…‌ همراه‌ مساکینى‌ که‌ در مسجد مى‌خوابیدند در کنار منبر، روزه‌ خود را افطار کرد و از غذایى‌ که‌ در دیگى‌ سنگى‌ نهاده‌ شده‌ بود میل‌ فرمود، و به‌ برکت‌حضور حضرت‌، سى‌ نفر از آنان‌ از آن‌ غذا خورده‌ و سیر شدند، سپس‌ آن‌ ظرف‌ نزد همسران‌ حضرت‌ باز گردانده‌ شد و همه‌ آنان‌ نیز سیر شدند. این‌گونه‌ روایات‌ هرچند از یکى‌ از معجزات‌ آن‌ حضرت‌ حکایت‌ دارد، اما پیش‌ ازآن‌ ـ با توجه‌ به‌ آن‌چه‌ گذشت‌ ـ حاکى‌ از اهتمام‌ حضرت‌ بر ایثار و نیز توجه‌ به‌ غذا خوردن‌ در جمع‌ مى‌باشد

منبع: خبرگزاری فارس

لینک خبر: http://farsnews.com/newstext.php?nn=13921024001355

:نظریه دکتر اکبری

رعایت دستورات اسلام عزیز شامل فرمایش های قران کریم و اهل بیت علیهم السلام و پیروی از عقل سلیم که ادامه اطاعت از دین الهی است، تنها راه نجات بشریت و سعادت اوست

کم خوری راز سلامتی انسان است

ساده خوری باعث سلامتی سلول های بدن انسان است

خوردن در جمع و نشستن سر سفره و با یاد خدا و برای خدا خوردن باعث برکت غذا ها می شود و خوردن را کاری مقدس می نماید

آرام غذا خوردن، خوب جویدن، مخلوط کردن غذا با بزاق و نخوردن آب و مایعات سرد مابین غذا ها، باعث هضم بهتر غذا و جلوگیری از ایجاد بیماریهای معده و نفخ می گردد

 

 

پوکی استخوان

استئرپوروز یا پوکی استخوان، بیماری خاموش

هوالشافی

استئرپوروز یا پوکی استخوان، بیماری خاموش

پوکی استخوان

تعریف: استئر به معنی استخوان و پوروزسیس به معنی پوکی است، در این بیماری میزان تراکم مادۀ استخوانی کاهش می یابد

حال ببینیم چه اتفاقی می افتد که میزان تراکم مادۀ استخوانی کم می شود؟

برای پی بردن به این مسئله ابتدا باید ساختمان استخوان و سلولها و عملکرد آنها را بشناسیم

استخوان یک بافت زندۀ سخت است که وظیفۀ حفظ اسکلت بندی بدن را بعده دارد البته مرکز استخوانها محل ساخت سلولهای خونی نیز می باشد

علاوه بر وظایف ذکر شده استخوان اصلی و اساسی در ذخیره و آزاد سازی یون های حیاتی و بسیار مهم کلسیم و فسفر را دارا می باشد

بر خلاف تصّور عمومی استخوانها مانند قطعه ای سنگ مانند و ثابت نیستند بلکه دائماً سلولهای استخوانی و ساختمانها در حال ساخته شدن و تخریب هستند که این فرایند بسیار دقیق بوده و تحت تأثیر عوامل بسیار هورمونی، تغذیه ای و محیطی از جمله ورزش و تحرک می باشد بطور کلی دو نوع سلول اصلی در استخوان وجود دارند اول سلولهای استخوان ساز و دوم سلولهای استخوانخوار و عملکرد این دو نوع سلول در استخوان طبیعی همیشه متعادل و عکس هم ولی مساوی است یعنی به همان میزانی که استخوان خورده می شود، استخوان ساخته می شود و بنابراین در فرد سالم طبیعی، افزایش یا کاهش مرضی تراکم مادۀ استخوانی را نداریم و به همین دلیل است که فکر می کنیم استخوان ها بدون تغییر و ثابت هستند

برای جلوگیری از پوکی استخوان دستورات و سفارشات متنوعی ارایه می شود که بعضی از آنها گرچه بسیار معروف هستند ولی متأسفانه تنها باعث پیشگیری از پوکی استخوان نمی شود بلکه بر عکس موجب بدتر شدن اوضاع می شوند، یکی از اینها مصرف فراوان ماست است که خود ماست به دلیل داشتن اسیدلاکتیک محیط عمومی بدن را اسیدی می کند (متابولیک اسید شیس) و لذا یون کلسیم از استخوانها کنده می شود، که برای حل این مشکل ماست را باید با یک مصلح مثل: پودر زینیان، فلفل سیاه، گل محمدی یا نعناع مصرف نمود

شکل دیگر ماست این است که بعلت آرایش پیچیدۀ پروتئین های آن برای تجزیۀ مولکولهای پروتئنی انرژی زیادی از سلولها مصرف می گردد که در طولانی مدت موجب اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز می شود و در نتیجه زیاد ماست و دوغ خوردن بر عکس تصور عوام موجب کمتر شدن تراکم مادۀ استخوانی می گردد

دومین ماده ای که بسیار توصیه می شود برای پیشگیری از پوکی استخوان میل شود شیرهای کم چربی است که بعلت محتوای بالاتر پروتئین و نبودن چربی های طبیعی انرژی زا و پیچیدگی پروتئین بیشتر از سلولهای انرژی اخذ می کند و باعث اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز می شود و در نهایت بیماری پوکی استخوان را بدتر می کند، راه چاره این است که اولاً از شیر طبیعی پر چرب شود ثانیاً شیر پانزده دقیقه بجوشد ثالثاً به شیر یک مصلح مانند: زعفران یا زرد چوبه اضافه شود (که هر دوی زعفران و زرد چوبه داروی ضد پوکی استخوان نیز می باشند) رابعاً شیر بصورت گرم و با خرما یا عسل میل شو

سومین غذایی که خیلی تأکید می گردد، خوردن ماهی است، در حالی که باز گوشت ماهی به علت داشتن پروتئین های پیچیده برای آنالیز به انرژی فراوان سلولی نیاز دارد و لذا بر عکس خوردن گوشت ماهی موجب اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز شده و باعث پوکی استخوان می شود، در روایتی از امام موسی کاظم علیه السلام آمده است که فراوان خوردن گوشت ماهی بدن ها را فرسوده می کند، راه حل این مشکل این است که اولاً در خوردن گوشت ماهی افراط نشود و ثانیاً گوشت ماهی با یک مصلح مصرف شود مثل: سبزیجات با طبع گرم (آویشن، ریحان، نعناع، پونه)، یا زرد چوبه و فلفل سیاه یا زیتون

نکته: یادمان باشد هرگز گوشت ماهی را با آبلیمو یا ماست نخوریم

مصرف آب سرد فراوان هم خود موجب کاهش انرژی سلولی در سلولهای استخوان ساز می شود که روش جبران آن مصرف آب جوشیدۀ گرم با خرما بجای آب سرد است و همچنین مصرف شربت زعفران و عسل خنک و انواع شربت های سنتی ایرانی همه در جلوگیری از پوکی استخوان مفید می باشند

:چند توصیه

گوشت گوسفند با استخوان در تمام غذاها استفاده شود چون استخوان گوسفند خود سرشار از کلسیم است*

 از خوردن نوشابه های گازدار و کولادار پرهیز شود چون گاز نوشابه ها خاصیت اسیدی دارد و باعث پوکی استخوان می شود و کولاها هم مواد شیمیایی هستند و برای سلولهای استخوان ساز خاصیت سمی دارند*

از کشیدن سیگار، مصرف الکل و مصرف مواد مخدر و چای سبز و سیاه خودداری کنید چون همگی برای سلول های استخوان ساز مضر هستند*

 ورزش و نرمش متناسب با سن و جنس فراموش نشود*

کار بدنی فراموش نشود*

 قرار گیری در معرض نور خورشید مستقیم بطوریکه خورشید از پشت سر به بدن ما بتابد و نه از روبرو بسیار مفید است البته نباید زیاد از حد باشد*

 از خوردن فست فودها و ساندویج ها حتی الامکان پرهیز شود*

 بجای سالاها تا حد ممکن از سبزی خوردن بدون گشنیز استفاده شود*

 گوشت گاو و مرغ مصرف نشود و به جای آن ها از گوشت گوسفند و شتر استفاده شود*

 میوه های با طبع سرد را با هم مصرف نشود و با فاصله دو ساعته میل شوند*

 

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناس سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

ابن بیطار

ابن بیطار

هوالشافی

ابن بیطار

ضیاء الدّین ابو محمّد عبدالله احمد بن محمّد مالکی، مشهور به ابن بیطار، اواخر قرن ششم هجری قمری در مالقه ی اسپانیا متولّد شد و در سال 646 ه.ق از دنیا رفت. او تحصیلات عالیه‌اش را در اشبیایه به پایان رساند و در گیاه شناسی و دارو شناسی زیر نظر معلّمان برجسته تخصّص یافت

وی با همراهی و سرپرستی اساتیدش، گیاهان مناطق اطراف محلّ اقامتش را جمع آوری کرد و روی تک تک آنها تحقیقات متعدّدی را انجام می‌داد

او برای تحقیق بیشتر بعد از مدّتی شروع به سفر کرد و از مغرب (مراکش، الجزیره و تونس) و کشورهای یونان و روم و آسیای صغیر و سوریه، در مشرق دیدن کرد. وی در دمشق به همراه شاگردش ابن ابی اصبیعه مجموعه‌های زیادی از گیاهان را جمع آوری نمود و به واقع بزرگترین صاحب نظر در زمینه دانش گیاهان بود

او از سوریه به مصر بازگشت و توسّط سلطان ایّوبیان،‌ ملک کامل، به عنوان مدیر اجرایی همه گیاه شناسان منصوب شد

ابن ابیطار در طیّ انجام مسئولیّتش از قاهره به چند سفر علمی رفت و اطّلاعات ارزشمندی جمع آوری کرد که او را قادر ساخت دو کتاب مهم بنویسد

کتاب اوّل «المغنی فی الادویه المفرده» بود که در آن گیاهان دارویی را متناسب با هر بیماری فهرست کرد و کتاب دیگر «الجامع» بود. اثر دیگر او رساله‌ای به نام «میزان الطبیب» در رژیم‌ها و داروها، یک تک پژوهش در مورد لیمو بود

مشهورترین اثر او «الجامع المفردات و الادویه و الاغذیه» است که آن را در سال 646 ه.ق کامل کرد. او در اثرش بیش از 1400 نمونه دارویی را به صورت الفبایی فهرست کرد، که سیصد تای آن‌ها برای اولین بار توسّط خود او فهرست شده بود

او این اثر را بر اساس مشاهده‌های خود و نظرهای 150 نویسنده معتبر نوشت که شامل آثار دیسقوریس، جالینوس، رازی، ابن سینا، قافیقی و … بود

برگرفته از بولتن نمایشگاه گیاهان دارویی تهران – خرداد 91

اثرات اعراض نفسانی بر سلامت قلب

اثرات اعراض نفسانی بر قلب

هوالشافی

اثرات اعراض نفسانی بر قلب

تاثیر اعراض نفسانی بر بیماری قلبی

اعراض نفسانی به معنی حالات روحی مانند هیجانها، غم، شادی، خشم و غضب می باشد، همانگونه که همه ما تجربه کرده ایم، حالات روحی و روانی ذکر شده می توانند بطور مستقیم روی ضربان قلب، قدرت و عملکرد آن تأثیر بگذارد، برای مثال یک حرف نامناسب از سوی یک فرد می تواند ضربان قلب را از 70 ضربان در دقیقه تا 150 ضربان در دقیقه افزایش دهد و یا دیدن یک صحنه خاص ممکن است با افزایش ضربان قلب و در نتیجه نرسیدن موقت خون به سلول های قلبی و درد همراه شود

از این دسته عوامل محرک می توان به گوش دادن به موسیقی های خاص و دیدن عکس ها و یا تماشای فیلم ها اشاره نمود که همه این ها به نوبه خود می توانند اثرات سوئی بر روی قلب داشته باشند

از نظر طب سنتی بیشترین اثرات منفی روی قلب از طریق دیدن اتفاق می افتد و جالب است که ما در روایات اسلامی نگاه ناروا را تیری زهرآگین از تیرهای شیطان می یابیم و همچنین می بینیم برای جلوگیری از اصابت این تیرهای زهرآگین به قلب انسان ها در احکام مقدس اسلامی تأکید بر رعایت پوشش مناسب برای مردان و زنان شده است و از مومنین و مومنات خواسته شده تا چشم های خود را محافظت نمایند

قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها

به مؤمنان بگو چشمهاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند، و فروج خود را حفظ كنند، اين براى آنها پاكيزه‏تر است، خداوند از آنچه انجام مى‏دهيد آگاه است. و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوس‏آلود) فرو گيرند، و دامان خويش را حفظ كنند، و زينت خود را جز آن مقدار كه ظاهر است آشكار ننمايند

امروزه به علت توسعه فراوان رسانه های جمعی و سوء استفاده دولت های استثمارگر از آن ها متاسفانه به قلب انسان ها و بخصوص جوانان مرتباً آماج تیرهای زهرآگین شیطانی می گردند و همچنین توسعه روز افزون موسیقی های محرک اعصاب متاسفانه موجب ضعف قلب های افراد جامعه می گردد و به دنبال ضعف قلب تمام سامانه های بدن دچار ضعف می گردند

یکی از علایم ضعف قلبی وجود تپش قلب است که به علت بالا رفتن ضربان قلب نیاز به مصرف اکسیژن را در سلولهای قلبی افزایش می دهد و عروق قلبی کفاف طولانی مدت این افزایش نیاز را نمی دهد و نرسیدن خون کافی موجب درد می گردد

بنابراین هر استرسی را که موجب افزایش بی مورد ضربان قلب می گردد که از مهمترین عوامل آن اعراض نفسانی است، بخصوص آنهایی که در اثر گناهان بوجود می آیند، پس بیائید با رعایت دستورات الهی جامعه ای سالم و عاری از ناپاکی برای داشتن قلب هایی سالم برای هم فراهم نمائیم

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

 

رژیم غذایی صحیح

ترکیب رژیم غذایی صحیح

هوالشافی

ترکیب رژیم غذایی صحیح

رژیم غذایی سالم

بقراط حکیم می فرماید: باید کاری کنی که غذای تو، تنها داروی تو باشد و داروی تو غذای مخصوص تو گردد

غذاها و داروها نیز مانند بدن انسان از موادی تشکیل یافته اند که موجب می شود آن ها نیز دارای کیفیت گرم یا سرد و تر یا خشک باشند. به طور کلی برای رعایت اصل تعادل لازم است فرد هر چه بیشتر خود را به اعتدال نگه دارد تا کارکرد اعضا و بافت های مختلف بدن متعادل باشد. به عنوان مثال فردی که دارای مزاج گرم و خشک است باید از افراط در خوردن مواد گرم و خشک مانند عسل و فلفل خودداری کند، زیرا این نوع غذاها اورا از حالت تعادل خارج می نمایند و علایم آزار دهنده مانند خشکی پوست و بی خوابی را افزایش می دهند ولی استفاده از خیار و هندوانه که سرد و تر هستند فرد را به حالت تعادل بازگردانده و  حال عمومی او را بهتر می کند

یکی از مهمترین مسائل روزمره انسان استفاده از انواع غذاها برای رفع گرسنگی و ادامه حیات است. به عنوان مثال، یکی از غذاهای سنتی ما ایرانی ها کشک و بادمجان است که غذای خوشمزه ای است، آیا تا بحال از خود پرسیده اید که چرا کشک را همراه بادمجان مصرف می کنند؟ علت آن است که چون مردم در قدیم مزاج خود را بهتر از امروز می شناختند و از این رو بعضی از آنان اصلاً بادمجان مصرف نمی کردند و بعضی دیگر هم که مصرف می کردند به صورت کشک همراه با بادمجان بود تا مزاج غذای خود را متعادل کنند

بادمجان سرخ کرده در روغن به تنهایی ایجاد سودا می کند. یعنی خلط سودا در بدن را افزایش می دهد و زیاد شدن این خلط در بدن موجب بیماری های پوستی، ناراحتی های اعصاب و روان می شود. همچنان استفاده از کشک به تنهایی موجی لختی بدن، بی خوابی و در بعضی از افراد موجب بروز بیماری هایی مانند صرع می شود

علاوه بر موارد ی که گفته شد بدن انسان به مواد زیادی مانند پروتئین، چربی، کربوهیدرات، آب، انواع ویتامین و انواع مواد معدنی نیاز دارد. بعضی از این مواد به مقدار زیادی در بدن وجود دارند و مقدار بعضی دیگر ناچیز است. این مواد از راه غذا خوردن به بدن انسان می رسند. غذای مناسب غذایی است که تمام این ترکیبات را به بدن انسان برساند

کم و زیاد شدن ترکیب مواد غذایی مورد نیاز بدن باعث به هم خوردن تعادل و نسبت مواد موجود در بدن می گردد و بیماری های زیادی بوجود میآورد

:ساختمان بدن انسان

امام صادق علیه السلام: انسان می خورد و می آشامد با آتش، می بیند و کار می کند با نور، می شنود و می بوید با باد، لذت غذا و نوشیدنی را درک می کند با آب و حرکت می کند با روح

و فرمود: اگر آتش در معده اش نبود غذا هضم نمی شد، اگر باد نمی شد آتش معده شعله ور نمی گشت و تفاله غذا از شکمش بیرون نمی شد، اگر روح نبود حرکت و ایاب و ذهاب نمی شد، اگر آب نبود آتش معده او را می سوخت، اگر نور نبود نمی دید و تعقل و تفکر نمی کرد، پس خاک صورت انسان است در زمین، و زمین قوام ندارد مگر با آب، جسم انسان نیز قوام ندارد مگر با خون و مخ انسان کف و چربی و پیه و خون است

چنان که انسان جهت دنیا و آخرت آفریده شده، موقعی که خداوند بین دنیا و آخرت را جمع کرد زندگیش در زمین برقرار شد، چون او از طرف آسمان به سوی دنیا نازل گشته و موقعی که خداوند میان آنها تفرقه انداخت این جدایی مرگ است و در نتیجه آسمان بر می گردد

خداوند داروی درمان بیماری ها را در وجود خود ما قرار داده است

از چه غذاهایی استفاده کنیم که تمام مواد غذایی را به اندازه ی مورد نیاز به بدن ما برساند

:گروه های غذایی

گروه نان و غلات: این گروه شامل غذاهایی است که از گندم، جو، ارزن و برنج تهیه می شوند. بعضی از غذاهای این گروه شامل نان گندم، نان جو، گندم پرک شده، برنج، ماکارونی، بیسکویت، کیک، کلوچه، رشته آش و … می باشد

این گروه تأمین کننده کربوهیدرات پیچیده، پروتئین، فیبر، آهن، منیزیم، ریبوفلاوین، تیامین و نیاسین هستند

گروه سبزی ها: این گروه شامل انواع سبزی ها مانند هویج، گوجه فرنگی، خیار، کدو، کلم، گل کلم، بادمجان، قمری، بامیه، سبزی خورش، سبزی خوردن، اسفناج، لوبیا سبز، نخود سبز و … می باشد.

این گروه تأمین کننده فیبر، پتاسیم، منیزیم، ویتامین A، ویتامین C و فولات هستند.

گروه میوه ها: این گروه شامل انواع میوه ها مانند پرتقال، سیب گلاب، گلابی، هندوانه، طالبی، هلو، لیموترش، موز، گریپ فروت، توت، کیوی ،انگور و … می باشد

این گروه تأمین کننده فیبر، پتاسیم، ویتامین A و ویتامین C می باشد

گروه گوشت ها: این گروه شامل انواع گوشت قرمز و سفید، مرغ، ماهی، تخم مرغ، سوسیس، کالباس و … می باشد

حبوبات مانند لوبیا، سویا، عدس، ماش و لپه هم جزء این گروه هستند، البته این مواد باید با غلاتی مانند برنج همراه شوند و یا چند تا از آنها با هم ترکیب شوند تا بطور کامل در این گروه قرار گیرند

همچنین سوسیس و کالباس در این گروه هستند ولی توصیه می شود از آنها استفاده نکنید

این گروه تأمین کننده پروتئین، فسفر، روی، منیزیم، آهن، ویتامین B6، ویتامین B12، نیاسین و تیامین می باشد

گروه شیر و لبنیات ها: این گروه شامل شیر و غذاهای تهیه شده از آن مانند ماست، دوغ، کشک، پنیر و بستنی می باشد

کشک و پنیر در بسیاری از منابع جزء گروه گوشت ها حساب می شوند، همچنین بستنی به علت داشتن شکر نباید به مقدار زیادی جایگزین شیر و لبنیات شود

این گروه تأمین کننده کلسیم، پروتئین، ریبوفلاوین و ویتامین B12 می باشد

گروه چربی و قند ها: این گروه شامل انواع چربی، روغن، قند، آب نبات، شکلات، شیرینی، شربت، ژله، مربا، شکر، عسل، خامه، سرشیر، نوشابه های گازدار، کره، مارگارین، انواع سس و … می باشد

این گروه تأمین کننده انرژی هستند و مواد غذایی چندانی ندارند

:استفاده از همه گروه های غذایی

:شما باید هر روز از تمام گروه های غذایی گفته شده استفاده کنید، تا ترکیب صحیح غذایی داشته باشید، به شکل زیر توجه کنید

جدول گروه های غذایی مادران باردار و شیرده | دارالشفاء امام رضا (ع) ، موسسه درمانی آستان قدس رضوی

به این شکل هرم گرو ه های غذایی گفته می شود. این هرم مقدار مصرف هر یک از گروه ها را مشخص می کند

غذای شما بیش از هر چیز باید دارای نان و غلات باشد، میوه ها و سبزی ها به اندازه ی هم مصرف شوند و مصرف آنها از نان و غلات کمتر باشد، مصرف شیر و لبنیات و گروه گوشت ها کمتر از سبزی و میوه ها است، قند و چربی باید در مقدار کمی مصرف شوند

البته باید به مزاج های گوناگون مواد غذایی نیز توجه داشته باشید و بیشتر غذاهایی استفاده کنید که با طبع شما سازگارند

منبع: برگرفته از کتاب ” مجموعه کامل دائرة المعارف تغذیه” از آقای داریوش صالحی

تشنگی در روزه داری

تشنگی طولانی در روزه، مفید یا مضر؟

هوالشافی

تشنگی طولانی در روزه، مفید یا مضر؟

روزه و تشنگی

این روزها شاهد تبلیغات فراوانی بر علیه روزه ماه مبارک رمضان، خصوصاً تشنگی طولانی آن در روزهای گرم تابستان و ادعای اثرات سوء آن بر روی کلیه ها هستیم، در این مقاله از لحاظ علمی به بررسی اثرات استرس تشنگی طولانی در تابستان گرم بر روی سلول ها می پردازیم

همانگونه که می دانیم سراسر بدن ما از تعداد بسیار زیادی سلول تشکیل یافته و این سلول ها برای انجام عملکردهای حیاتی خود به شدت وابسته به انرژی هستند و این انرژی از طریق سوختن مواد غذایی که عمدتاً شامل گلوکز می باشد، در داخل سلول ها تولید می شود و حتی چربی ها و پروتئین ها نيز برای تبدیل شدن به انرژی لازم است ابتدا به گلوکز تبدیل شوند و سپس گلوکز با اکسیژن ترکیب شده و ماحصل این فرآیند تولید انرژی می باشد که به صورت مولکول های ATP در دسترس قسمت های مختلف سلول ها، برای انجام عملکرد های خود، خواهند بود

:در واقع ترکیب گلوکز با اکسیژن پایه تولید انرژی در بدن ما می باشد، یا به اصطلاح عمومی فرآیند سوختن شامل واکنش زیر می باشد

C6H12O6  +  6O2  =>  6CO2  +  6H2O  +  Energy

(انرژی بصورت ATP) + (شش مولکول آب خالص) + (شش مولکول دی اکسید کربن)  =>   (شش مولکول اکسیژن) + (یک مولکول گلوکز)

همانگونه که مشاهده می فرمائید از ترکیب یک مولکول گلوکز و شش مولکول اکسیژن، شش مولکول آب خالص و انرژی تولید می شود

سلول های بدن ما در طی فرایند متابولیسم یا سوخت و ساز دائمی خود، دچار انباشتگی و رسوبات فراوانی می شوند که این رسوبات موجب اختلال عملکرد قسمت های مختلف سلولی می شوند که از جمله این رسوبات می توانیم به لیپوفوشین یا پیگمان پیری اشاره کنیم که در اثر افزایش سن، بارز شده و موجب اختلال عملکرد سلولی بخصوص در سلول های قلبی می گردد، جنس رسوبات سلولی معمولا از مواد پروتئینی، چربی ها و قند ها می باشد. یکی از راه های حذف این رسوبات مختل کننده ی عملکرد های سلولی، گرسنه و تشنه نگهداشتن سلول هاست، تا سلول ها به علت کمبود انرژی مجبور شوند این مواد را به گلوکز تبدیل نموده و بسوزانند و تولید انرژی نمایند، اگر کمبود آب برای سلول ها بوجود نیاید، فرآیند کامل نمی شود و آخرین آثار رسوبات مذکور در سلول ها باقی می ماند، ولی در صورتیکه سلول ها به مدت طولانی در تابستان گرم، دچار کمبود آب شوند، مجبور می شوند علاوه بر کمبود انرژی با سوزاندن آخرین بازمانده های رسوبات سلولی به هر نحو که شده برای سلول آب تأمین نمایند، لذا روزه کامل اسلامی که از مبطلات آن مصرف آب است حتی یک قطره، این زمینه ی سازنده و مثبت را برای سلول های بدن ما فراهم می نماید خصوصاً در تابستان گرم و این فرآیند نه تنها برای سلول های کلیه زیانی ندارد بلکه با آزاد شدن سلول های توبولهای کلیوی از شر انباشتگی ها و رسوبات سلولی، عملکرد آنها بهتر نیز می شود چون بنا به گفته کتاب رابینز که از کتب اصلی و مرجع آسیب شناسی می باشد، یکی از علت های اصلی تشکیل سنگ کلیه عملکرد نامناسب سلول های توبولهای کلیوی است، که با روزه می توانیم این سلول ها را پاک سازی و به چرخه عملکرد طبیعی خود باز گردانیم

نکته مهم دیگری که وجود دارد این است که اساساً تئوری خوردن فراوان آب (به استثنای آب جوش ولرم شده) با عملکرد طبیعی سلول ها منافات دارد، زیرا در فرآیند تولید انرژی که از سوختن مواد غذایی انجام می شود، آب سرد شامل آب لوله های شهری، آب معدنی، آب یخچال و آب آبسرد کن می تواند با کم کردن حرارت محیط، که باید در طول فرآیند 37 درجه باشد، تداخل ایجاد نمايد و تولید مولکول های حامل الکترون مانند ان ای دی اچ را کاهش داده و باعث کمتر تولید شدن انرژی در سلول ها به صورت کاهش تولید ای تی پی می گردد

لذا توصیه ما مصرف آب جوش با خرما یا آب جوش ولرم شده و یا شربت عسل خنک به جای آب سرد خصوصاً در کسانی است که دچار بیماری هستند، می باشد

البته استثنایی نیز وجود دارد مانند اینکه در ماه تموز (23 تیر ماه تا 22 مرداد ماه) به علت گرمای ذاتی هوا نوشیدن آب سرد به صورت ناشتا توصیه شده است ولی این موضوع را نباید به خوردن آب سرد فراوان تا روزی 8 یا 16 لیوان در روز در تمام ایام سال و برای همه افراد تعمیم داد، ضمن اینکه در بعضی روایات خوردن آب سرد بیماری زا و خوردن آب گرم دارو تلقی شده است

خوردن زیاد آب سرد، با کم کردن انرژی سلولی موجب کاهش انرژی پمپ های سطح سلولی به نام Na-K ATPase می گردد و کاهش عملکرد این پمپ ها با احتباس سدیم در داخل سلول ها موجب ورود آب به داخل سلول ها شده و باعث تورم سلولی می گردد و خود می تواند باعث اختلال عملکرد سلول های سراسر بدن شده و ضمن ایجاد اضافه وزن، باعث اختلال عملکرد سلول های ایمنی بدن شده و نهایتاً شناخت خود و عوامل بیگانه را مختل نموده و باعث بروز بیماری های با منشا خود ایمنی مثل ام اس، لوپوس، آرتریت روماتوئید و ویتیلیگو گردد و همچنین می تواند با کم کردن قدرت سیستم ایمنی بروز برخی عفونت های شایع مثل عفونت های مجاری ادراری و کلیه ها، سینوزیت و سایر مشکلات گردد

تورم سلول ها در پروستات می تواند علائم پروستاتیسم در مردان مسن را مثل نازک شدن قطر ادرار، تکرّر ادرار و قطره قطره آمدن ادرار را موجب شود

بنابراین مصرف فراوان آب سرد بیماری زاست و توصیه ما مصرف شربت عسل خنک در مواردی است که نوشیدنی خنک مطلوب است و مصرف آب جوش و خرما و دمجوش ها و عرقیات در مواردی است که مصرف نوشیدنی های گرم مطلوب می باشد

 

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

مدرس و محقق طب اسلامی ایرانی