• 09906400091


نسخه چاپي ارسال به دوست




خواب وبیداری

بسمه تعالی

ارائه دهنده: دکترحسن اکبری

 احتياج انسان به بيدارى بالذّات است: تحصيل اسباب كمال نفس و نیازانسان به خواب بالعرَض می باشد؛ به جهت رفع كلال و ملالى كه حاصل  از بیدارماندن است و بنا بر این اعتدال در هر دو شایسته است است ومفید.

تعریف خواب:

ترک طبیعی نفس از استعمال حواس ظاهری ( کتاب خلاصه الحکمه).

رجوع حرارت غريزى از ظاهر بدن به باطن بدن براى هضم غذا و نضج ( فرآوری ، پختن و آماده نمودن) مواد روح و قوای تحلیل رفته ناشی از بیداری. (قانون)

تعریف بیداری:

تحریک جمیع اعضا و جوارح و حواس ظاهره توسط نفس و هر یک به کار لایق خود مشغول داشتن.

خواب مشابه سکون و مرطب ( رطوبت زا) و ​​بیداری مشابه حرکت و مجفف( خشک کننده) و باعث لاغری می باشد.

علت خواب:رجوع و ميل حرارت غريزيه ( حرارت ذاتی بدن) به سوى باطن به دلیل طلب استراحت قوى.

اسباب چهارگانه خواب:

سبب مادى : بخار رطب معتدل

سبب صورى: مقدار و وقت و شكل خواب است

سبب فاعلى: نفس حيوانيه

سبب غائى( هدف نهایی):اجتماع و رجوع قوا به باطن به جهت طلب استراحت.

حکیم صدرامتالهین: نفسی که برای انسان و هر موجود جاندار است همان جامع استقسات بدن او و مولف انها بر وجه صالح برای بدنیت اوست و همانست که تغذیه و تنمیه (رشد) و تولید مثل بر عهده دارد و هنگام فساد مزاج ان را به مزاج صحیح بر میگرداند  و ادامه حیات را برعهده دارد.

نقش طبیعت را می گوید:جوهر نفس از سنخ ملکوت  و عالم نور  محض است و نمیتواند در بدن تصرف کند مگر با واسطه ای...

همانا نفس در نزد ما ،در بدن تصرف نمیکند مگر به واسطه طبیعت

حکیم عقیلی:

طبیعت مبدا اول  است برای حرکت که بالذات است.

طبیعت مرتبه ای از مراتب نفس است که متعلق به جسم و منطبع  فرورفته در جسم و مدبر ومتصرف و حافظ جسم است  ومادام العمر از آن مفارقت نمی نماید

طبیعت

نفس ضعیف بالقوه است که چون تقویت و فعلیت یابد از بدن گاهگاهی جدا گشته به مبدا خود که عقل است پیوسته  تحصیل کمالات کند.

طبیعت ان است که تدبیر وتصرف دربدن وحفظ ان را به واسطه کیفیات اربعه و حصول مزاج  می کند

عقل:

امری است که تدبیر و تصرف ان در بدن به واسطه نفس باشد.

مشخصات خواب خوب:

برخاستن انسان بعد از خواب نهايت راحتی رفع خستگى و كسالت را داشته باشد.

اگر نخوابیم: دوام تعب (تلاش و زحمت) و حركت موجب تحليل روح و درنتیجه  نفس از تدبير بدن عاجز و موجب هلاكت آدمی خواهد شد.

بهترین خواب:

خوابی است که: مستغرق( خواب عمیق)، متصل ومعتدل المقدار باشد.

حادث بعد از هضم غذا  و انحدار( عبور کرده) از معده به روده ها (حدودا دو ساعت پس از غذا).

خواب تندرستان:

با برنامه، به اعتدال، ووقت معین، عدم زیاده در آن و پرهیز از شب بیداری قانون  ج1 ص247 (ساعت 21 الی 3 بهترین زمان خواب است).

خواب معتدل چگونه است؟

مرطب ( رطوبت زا) و مسخن (انرژی زا برای بدن).

نکته:

بهترین چیزها برای افراد پیر است (با خوردن کاهو و حمام(استکثار در ریختن آب گرم برسر بعد از استکمال هضم غذا.

اثرات خواب معتدل در بدن معتدل:

نضج اخلاط خام و گرم وتر شدن بدن و جبران تحلیل حار غریزی.

خواب بر گرسنگی:

دق(لاغری بیمارگونه بدن) و سرد شدن بدن.

مسقط قوّه و لاغر كننده بدن می باشد : حرارت متوجّه به باطن چون بى كار نمى‏تواند بود، تصرّف در اخلاط و رطوبات بدنيه نموده و منجر به ترقيق و تحليل و اذابه ( ذوب شدن) و تبخير رطوبت های بدن می گردد.

 در قانون شیخ الرییس ابو علی سینا میفرماید: خواب معتدل مرطب مسخن است.

چرا نیاز به بالا پوشش در خواب داریم؟

توجه ارواح و قوی و حرارت غریزیه به داخل است  پس نیاز پوشش بیشتر در هنگام خواب داریم.

​​​

نکته: مورد دوم به میزان پری معده هنگام خواب و میزان خواب بستگی دارد.

​​​​​​​​​​​​​

پرخوابی و کم خوابی(تفریط و تقلیل خواب) هر دو مضرند.

 

بیداری زیاد(یقظه به افراط) :به شدت مضر بدن است.

یبس دماغ ( خشکی و سودای مغز)

احراق اخلاط

موجب جنون

بروز امراض حاره

خواب معتدل:حدود 6 ساعت است.

ترکیب مفید خواب آور:

کاهو+دارچین،قرنفل،هیل بوا(جهت کاهش تبرید و کسر نفخ اما در مقدار اندک).

خوابیدن زیر نور خورشید و مهتاب خوب نیست.

الف:خورشید:ث وران صفرا، ثقل دماغ، صعود ابخره به مغز و در نتیجه ایجاد سردرد.

ب:مهتاب: محرک خون به سوی دماغ (مغز) و ظاهر،محدث رعاف ( خون دماغ)، تحریک قوه باه، زیرا در افزایش نورانیت حرکت جمیع رطوبات اتفاق می افتد.

 

تغییر عادت خواب باید به تدریج باشد(خلاصه الحکمت ج 2 ص882)

خواب بعد نماز صبح؛ خصوصا در وقت آن كه آن را «عَيلُولَه‏» نامند، به جهت آن كه باعث بروز بیماری ها است (علت بیماری ها).

خواب در وقت زوال ظهر كه آن را «حَيلُولَه» : حايل ميان نائم و صلاه و محدث نسيان( فراموشی) است.  • حیلوله:هی النوم بعد الزوال(متمایل شدن آفتاب از وسط آسمان به سمت مغرب /بین دونماز ظهر وعصر)

و خواب آخر روز كه مسمّى به «فَيلُولَه» است؛ به جهت آن كه باعث آفات بسيار و منجرّ به هلاكت  و «فَيلَه» در لغت به معنی هلاك است.

• فَیلُوله(لغتنامه:خطا کردن یا سست رای شدن مرد):خواب آخر روز(مضر،آفت بسیار و مهلک)/بعد از نماز صبح!

• قیلوله:خواب نیمروز(خصوصا در تابستان و گرمی هوا و کوتاهی شب) قبل از نماز ظهر بسیار خواب خوبی است و حدود نیم ساعت است.

 

انواع خوابیدن های مضر:

خوابیدن در گرسنگی

عوارض خوابیدن در روز(خصوصا زمستان):

بلادت ذهن (کندی ذهن)

حمیات واورام

بد رنگی چهره

سکته

 نزله (نزول مایعات)

وجع ظهر( کمر درد)

عارضه خوابیدن بر رو( دمر خوابیدن):

کدورت چشم

بهترین نوع خوابیدن: اول به سمت راست سپس به چپ بچرخد و موقع برخواست دوباره به راست بچرخد و از سمت راست برخیزد.

لباس خواب:

مناسب مزاج وسن وفصل افراد

در تابستان: کتان

در زمستان: پشم

 

محل خواب:

عوارض خوابیدن بر زمین سرد نمناک: فالج،استرخاء،اوجاع ظهر(کمر درد)

عدم استفاده از چراغ خواب  توصیه می شود.

منابع:

1-      قانون شیخ الرییس ابن سینا

2-      خلاصه الحکمه عقیلی علوی شیرازی

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناس سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی - ایرانی


لیست اخبار >>