رژیم غذایی صحیح

ترکیب رژیم غذایی صحیح

هوالشافی

ترکیب رژیم غذایی صحیح

رژیم غذایی سالم

بقراط حکیم می فرماید: باید کاری کنی که غذای تو، تنها داروی تو باشد و داروی تو غذای مخصوص تو گردد

غذاها و داروها نیز مانند بدن انسان از موادی تشکیل یافته اند که موجب می شود آن ها نیز دارای کیفیت گرم یا سرد و تر یا خشک باشند. به طور کلی برای رعایت اصل تعادل لازم است فرد هر چه بیشتر خود را به اعتدال نگه دارد تا کارکرد اعضا و بافت های مختلف بدن متعادل باشد. به عنوان مثال فردی که دارای مزاج گرم و خشک است باید از افراط در خوردن مواد گرم و خشک مانند عسل و فلفل خودداری کند، زیرا این نوع غذاها اورا از حالت تعادل خارج می نمایند و علایم آزار دهنده مانند خشکی پوست و بی خوابی را افزایش می دهند ولی استفاده از خیار و هندوانه که سرد و تر هستند فرد را به حالت تعادل بازگردانده و  حال عمومی او را بهتر می کند

یکی از مهمترین مسائل روزمره انسان استفاده از انواع غذاها برای رفع گرسنگی و ادامه حیات است. به عنوان مثال، یکی از غذاهای سنتی ما ایرانی ها کشک و بادمجان است که غذای خوشمزه ای است، آیا تا بحال از خود پرسیده اید که چرا کشک را همراه بادمجان مصرف می کنند؟ علت آن است که چون مردم در قدیم مزاج خود را بهتر از امروز می شناختند و از این رو بعضی از آنان اصلاً بادمجان مصرف نمی کردند و بعضی دیگر هم که مصرف می کردند به صورت کشک همراه با بادمجان بود تا مزاج غذای خود را متعادل کنند

بادمجان سرخ کرده در روغن به تنهایی ایجاد سودا می کند. یعنی خلط سودا در بدن را افزایش می دهد و زیاد شدن این خلط در بدن موجب بیماری های پوستی، ناراحتی های اعصاب و روان می شود. همچنان استفاده از کشک به تنهایی موجی لختی بدن، بی خوابی و در بعضی از افراد موجب بروز بیماری هایی مانند صرع می شود

علاوه بر موارد ی که گفته شد بدن انسان به مواد زیادی مانند پروتئین، چربی، کربوهیدرات، آب، انواع ویتامین و انواع مواد معدنی نیاز دارد. بعضی از این مواد به مقدار زیادی در بدن وجود دارند و مقدار بعضی دیگر ناچیز است. این مواد از راه غذا خوردن به بدن انسان می رسند. غذای مناسب غذایی است که تمام این ترکیبات را به بدن انسان برساند

کم و زیاد شدن ترکیب مواد غذایی مورد نیاز بدن باعث به هم خوردن تعادل و نسبت مواد موجود در بدن می گردد و بیماری های زیادی بوجود میآورد

:ساختمان بدن انسان

امام صادق علیه السلام: انسان می خورد و می آشامد با آتش، می بیند و کار می کند با نور، می شنود و می بوید با باد، لذت غذا و نوشیدنی را درک می کند با آب و حرکت می کند با روح

و فرمود: اگر آتش در معده اش نبود غذا هضم نمی شد، اگر باد نمی شد آتش معده شعله ور نمی گشت و تفاله غذا از شکمش بیرون نمی شد، اگر روح نبود حرکت و ایاب و ذهاب نمی شد، اگر آب نبود آتش معده او را می سوخت، اگر نور نبود نمی دید و تعقل و تفکر نمی کرد، پس خاک صورت انسان است در زمین، و زمین قوام ندارد مگر با آب، جسم انسان نیز قوام ندارد مگر با خون و مخ انسان کف و چربی و پیه و خون است

چنان که انسان جهت دنیا و آخرت آفریده شده، موقعی که خداوند بین دنیا و آخرت را جمع کرد زندگیش در زمین برقرار شد، چون او از طرف آسمان به سوی دنیا نازل گشته و موقعی که خداوند میان آنها تفرقه انداخت این جدایی مرگ است و در نتیجه آسمان بر می گردد

خداوند داروی درمان بیماری ها را در وجود خود ما قرار داده است

از چه غذاهایی استفاده کنیم که تمام مواد غذایی را به اندازه ی مورد نیاز به بدن ما برساند

:گروه های غذایی

گروه نان و غلات: این گروه شامل غذاهایی است که از گندم، جو، ارزن و برنج تهیه می شوند. بعضی از غذاهای این گروه شامل نان گندم، نان جو، گندم پرک شده، برنج، ماکارونی، بیسکویت، کیک، کلوچه، رشته آش و … می باشد

این گروه تأمین کننده کربوهیدرات پیچیده، پروتئین، فیبر، آهن، منیزیم، ریبوفلاوین، تیامین و نیاسین هستند

گروه سبزی ها: این گروه شامل انواع سبزی ها مانند هویج، گوجه فرنگی، خیار، کدو، کلم، گل کلم، بادمجان، قمری، بامیه، سبزی خورش، سبزی خوردن، اسفناج، لوبیا سبز، نخود سبز و … می باشد.

این گروه تأمین کننده فیبر، پتاسیم، منیزیم، ویتامین A، ویتامین C و فولات هستند.

گروه میوه ها: این گروه شامل انواع میوه ها مانند پرتقال، سیب گلاب، گلابی، هندوانه، طالبی، هلو، لیموترش، موز، گریپ فروت، توت، کیوی ،انگور و … می باشد

این گروه تأمین کننده فیبر، پتاسیم، ویتامین A و ویتامین C می باشد

گروه گوشت ها: این گروه شامل انواع گوشت قرمز و سفید، مرغ، ماهی، تخم مرغ، سوسیس، کالباس و … می باشد

حبوبات مانند لوبیا، سویا، عدس، ماش و لپه هم جزء این گروه هستند، البته این مواد باید با غلاتی مانند برنج همراه شوند و یا چند تا از آنها با هم ترکیب شوند تا بطور کامل در این گروه قرار گیرند

همچنین سوسیس و کالباس در این گروه هستند ولی توصیه می شود از آنها استفاده نکنید

این گروه تأمین کننده پروتئین، فسفر، روی، منیزیم، آهن، ویتامین B6، ویتامین B12، نیاسین و تیامین می باشد

گروه شیر و لبنیات ها: این گروه شامل شیر و غذاهای تهیه شده از آن مانند ماست، دوغ، کشک، پنیر و بستنی می باشد

کشک و پنیر در بسیاری از منابع جزء گروه گوشت ها حساب می شوند، همچنین بستنی به علت داشتن شکر نباید به مقدار زیادی جایگزین شیر و لبنیات شود

این گروه تأمین کننده کلسیم، پروتئین، ریبوفلاوین و ویتامین B12 می باشد

گروه چربی و قند ها: این گروه شامل انواع چربی، روغن، قند، آب نبات، شکلات، شیرینی، شربت، ژله، مربا، شکر، عسل، خامه، سرشیر، نوشابه های گازدار، کره، مارگارین، انواع سس و … می باشد

این گروه تأمین کننده انرژی هستند و مواد غذایی چندانی ندارند

:استفاده از همه گروه های غذایی

:شما باید هر روز از تمام گروه های غذایی گفته شده استفاده کنید، تا ترکیب صحیح غذایی داشته باشید، به شکل زیر توجه کنید

جدول گروه های غذایی مادران باردار و شیرده | دارالشفاء امام رضا (ع) ، موسسه درمانی آستان قدس رضوی

به این شکل هرم گرو ه های غذایی گفته می شود. این هرم مقدار مصرف هر یک از گروه ها را مشخص می کند

غذای شما بیش از هر چیز باید دارای نان و غلات باشد، میوه ها و سبزی ها به اندازه ی هم مصرف شوند و مصرف آنها از نان و غلات کمتر باشد، مصرف شیر و لبنیات و گروه گوشت ها کمتر از سبزی و میوه ها است، قند و چربی باید در مقدار کمی مصرف شوند

البته باید به مزاج های گوناگون مواد غذایی نیز توجه داشته باشید و بیشتر غذاهایی استفاده کنید که با طبع شما سازگارند

منبع: برگرفته از کتاب ” مجموعه کامل دائرة المعارف تغذیه” از آقای داریوش صالحی

نقرس

چرا نقرس می گیریم ؟

هوالشافی

چرا نقرس می گیریم ؟

نقرس

برای درک بیماری نقرس باید اول فرآیند متابولیسم پروتئین ها را در سلول ها بشناسیم

پورین چیست؟ یک مولکول آلی دارای کربن، نیتروژن و هیدروژن است و به صورت یک ساختمان حلقوی می باشد که دارای دو حلقه است. پورین جزء اصلی ساختمان دی ان ای و آر ان ای هسته سلول ها می باشد. یعنی دو تا از چهار تا اسید نوکلئیک شامل آدنین و گرانین از جنس پورین هستند

اسید اوریک چیست؟ اسید اوریک یک مولکول آلی است که دارای کربن، نیتروژن، اکسیژن و هیدروژن است که یون ها و نمک هایی را می سازد به نام اورات و اسید اوریک. اسید اوریک یک محصول سوخت و ساز و پورین می باشد

بالا بودن میزان اسید اوریک در خون می تواند همراه با کریستالیزه شدن آنها در مفاصل بدن شود و ایجاد یک التهاب حاد به نام نقرس نماید که معمولا همراه با اختلالات متابولیک دیگر در سلول هاست از جمله دیابت

در طب جدید به جای حل اساسی مشکل سوخت و ساز سلول ها که عامل اصلی افزایش اسید اوریک در خون است و این اختلال بخصوص در سلول های توبولهای کلیوی وجود دارد که باعث دفع ناقص و ناکافی اسید اوریک از کلیه ها می شود و حدود 90% علت بالا رفتن اسید اوریک در خون را تشکیل می دهد، اقدام به تجویز داروهای شیمیایی مثل هیدروکلرتیازید، آلوپرینیول، اسید سالیسیلیک و حتی گاهی داروهای ایمونوساپرسیو که در درمان سرطان ها استفاده می شود مانند سیکلوسپورین !!! استفاده می شود

در طب اسلامی – ایرانی درمان نقرس یک درمان ریشه ای و اساسی است که در درجه اول در این طب توصیه اکید بر روی مصرف متعادل گوشت است که در روایات حداکثر میزان مصرف گوشت دو تا سه بار در هفته است و حداقل مصرف چهل روز یک بار است، بنا بر این الگو ، امکان بروز نقرس به علت پر مصرفی پروتئین ها بوجود نمی آید

نکته دوم نوع گوشت مصرفی است که در طب اسلامی – ایرانی تاکید بر عدم مصرف گوشت گاو می باشد که حاوی بیشترین میزان اسید اوریک است و همچنین به ترک مصرف گوشت مرغ و کم مصرف کردن گوشت ماهی توصیه گردیده است و از طرف دیگر به مصرف گوشت شتر و گوسفند و گوشت خروس محلی توصیه شده است که تماما انرژی لازم برای عملکرد سلول های توبولهای کلیه جهت دفع کامل اسید اوریک را در ادرار فراهم می آورند

نکته دیگر این است که با رعایت کامل مثلث سلامت و سایر دستورات اصلاح سلولی سایت به تدریج تمام سلول ها عملکرد درست و واقعی خود را باز می یابند و در نتیجه متابولیسم کلی بدن چه در مورد پروتئین ها و چه در مورد قند و چربی ها به حالت طبیعی خود باز می گردد و احتمال بروز بیماریهای همراه مثل دیابت و افزایش چربی های خون و خطر سکته قلبی و مغزی نیز کاهش می یابد

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

مزاج

مزاج های گوناگون غذایی2

هوالشافی

مزاج های گوناگون غذایی

انواع توت ها و بذرهای ملین و مزاج آنها

توت ها مواد غذایی شیرینی هستند که هم به صورت تازه و هم به صورت خشک می توان از آنها استفاده کرد. توت ها دارای قند فراوانی هستند که ارزش غذایی فوق العاده بالایی دارند و انرژی زیادی را در بدن ایجاد میکنند، خصوصاً اگر خشک شده باشند که مقدار قند آنها افزایش می یابد. قندهای موجود در این گونه میوه ها ساده است و بی ضرر و سریع جذب بدن می شود و انرژی فراوانی تولید می کند.

بذرهای ملین نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردارند، زیرا بر اثر خیس شدن، موسین فراوانی تولید می کنند. استفاده از این نوع بذرها سیستم گوارشی را بیمه می کند و از نفوذ اسید معده به جداره آن نیز جلوگیری می کند. بذرهای ملین همچنین حرکات دودی روده را افزایش داده و از یبوست جلوگیری می کنند. استفاده صحیح از این بذرها موجب سلامتی و نشاط انسان می شود

:توت ها و بذرهای ملین و مزاج آنها

توت سفید …….. گرم و تر

تخم مرو …….. سرد و تر

توت سیاه …….. گرم و تر

خاکشیر …….. خنک

شاه توت …….. سرد و تر

بارهنگ …….. خنک

توت فرنگی …….. سرد و تر

اسفرزه …….. سرد و تر

تمشک …….. معتدل

فرنجشک …….. گرم و خشک

توت خشک …….. گرم و تر

تخم شربتی …….. گرم و تر

قدومه شیرازی …….. گرم و تر

بالنگو …….. گرم و تر

قدومه شهری …….. گرم و تر

تخم ریحان …….. گرم و تر

انواع صیفی جات و مزاج آنها

صیفی جات از مواد معدنی مفیدی برخوردارند. استفاده از آنها در غذای روزانه برای سلامتی بسیار مفید است و مانع از به وجود آمدن امراض می شود. صیفی جات که رنگ زرد دارند دارای موادی به نام بتاکاروتن هستند که در بدن انسان تبدیل به ویتامین آ می شوند و برای دید چشم بسیار مفیدند. باید توجه داشت که استفاده بیش از حد از این مواد رنگی موجب نازایی می شود و برای تولید مثل مضر است

صیفی جات که از رنگ سبز برخوردارند دارای موادی به نام کلروفیل بوده و در خون سازی سهیم هستند. صیفی جاتی مانند خربزه و هندوانه و طالبی و گرمک، ادرار آور و برای شستشو سیستم اورولوژیک (کلیه و مجاری ادرار) مفید هستند. پودر خشک پوست هندوانه برای نفخ معده که بر اثر خوردن هندوانه به وجود میآید بسیار مفید است. پوست خربزه بهترین داروی ورم پروستات در مردان است

صیفی جات و مزاج آنها

خربزه …….. گرم و تر

گوجه فرنگی …….. سرد و تر

هندوانه …….. سرد و تر

فلفل دلمه ای …….. گرم و خشک

طالبی …….. گرم و تر

فلفل سبز …….. گرم و خشک

گرمک …….. سرد و تر

بادمجان …….. سرد و خشک

خیار سبز …….. سرد و تر

کدو خورشتی …….. سرد و تر

خیار چمبر …….. معتدل

دستنبو …….. گرم و تر

کدو حلوایی …….. گرم و تر

انواع مرکبات و مزاج آنها

تمام مرکبات از نظر مزاج سرد هستند ولی بخاطر داشتن ویتامین C، از میوه جات با ارزشی به حساب می آیند و سوخت و ساز بدن را افزایش می دهند و در واقع سردی اینگونه میوه جات اثر منفی خود را به خاطر بالا رفتن متابولیسم بدن از دست می دهند

استفاده از کیوی رسیده برای افرادی که از اجابت مزاج خوبی برخوردار نیستند بسیار مفید است ولی بهتر است روزی یک عدد مصرف شود

گریپ فرود و نارنج برای افرادی که دارای فشار خون بالایی هستند توصیه می شود. نارنج برای افراد دیابتی دارو است. نارنگی برای افرادیکه دیابت بی مزه (تکرر ادرار دارند) خطرناک است. با وجودی که مرکبات در فصل زمستان استفاده می شوند استفاده مداوم از آنها از انواع سرماخوردگی جلوگیری می کند و بهترین روش پیشگیری از بیماری فصل زمستان است

مرکبات و مزاج آنها

پرتقال …….. سرد و تر

گریپ فروت …….. سرد و تر

لیمو ترش …….. سرد و تر

بالنگ …….. سرد و تر

نارنگی …….. سرد و خشک

نارنج …….. خیلی سرد و تر

دارابی …….. سرد و تر

لیمو شیرین …….. سرد و تر

کیوی …….. سرد و تر

پرتقال مربایی …….. سرد و تر

لیمو عمانی …….. سرد و خشک

انواع میوه جات و مزاج آنها

خداوند متعال نعمت های فراوانی را برای انسان آفریده که از جمله آنها انواع گوناگون میوه هاست. چون بدن انسان به املاح و ویتامین های زیادی نیاز دارد، میوه های فراوانی در طبیعت وجود دارد بهتر است انسان بطور معمول از تمام میوه جات استفاده کند تا بدن او هرگز دچار کمبود املاح یا ویتامین نشود

توصیه می شود میوه جاتی را که می توان با پوست خورد، به همان شکل مصرف شوند. هسته و دانه همه میوه جات ضد انگل هستند و از این رو از عجایب آفرینش است. بهتر است هر میوه ای در  همان فصل خود استفاده شود. میوه جات منبع عظیمی از ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها هستند که علیه رادیکال های آزاد (مواد پیش سرطانی) موجود در بدن انسان وارد عمل شده و آنها را از بین می برد. میوه جات و سبزیجات قوی ترین دارویی هستند که انواع سرطان ها را سرکوب می کنند. میوه در واقع دارویی است خدادادی و خوشمزه برای درمان تمام بیماری ها

:میوه جات و مزاج آنها

سیب …….. مرکز القوی، گرم و خشک

گلابی …….. گرم و تر

انار …….. سرد و تر

خرما …….. گرم و خشک

به …….. معتدل

 قیسی …….. گرم و تر

گیلاس …….. گرم و تر

شفتالو …….. سرد و تر

آلبالو …….. سرد و تر

زیتون رسیده …….. گرم و تر

آلو …….. سرد و تر

زیتون کال …….. سرد و خشک

زرد آلو …….. سرد و تر

موز …….. گرم و خشک

گوجه سبز …….. سرد و خشک

آناناس …….. گرم و تر

آلوبخارا …….. سرد و خشک

پاپایا (خربزه درختی) …….. گرم و تر

آلو سیاه …….. سرد و تر

انبه …….. گرم و تر

آلو زرد …….. سرد و خشک

کُنار …….. خشک

ازگیل …….. سرد و خشک

شلیل …….. سرد و تر

زالزالک …….. سرد و خشک

ذغال اخته …….. سرد و تر

انگور …….. گرم و تر

:انواع گوشت ها و مزاج آنها

گوشت منبع غنی پروتئین های حیوانی است و استفاده معقول از آنها توصیه می شود. زیاده روی از این مواد در رژیم غذایی توصیه نمی شود و پرخوری این مواد موجب بیماری های صعب العلاجی می شود

امروزه اکثر مردم جامعه ما استفاده بهینه از این مواد را نمی دانند و علت آن تبلیغ بیش از حد گوشت سفید است که زیاده روی در مصرف آن موجب بیماری های استخوانی می شود

هر نوع گوشت، مزاج خاصی دارد و برای افراد خاص توصیه می شود. گوشت های سفید عموماً از مزاج سرد برخوردارند و برای افرادی که ناراحتی های استخوانی و رماتیسم دارند و به خصوص برای افرادی که از بیماری های روحی و افسردگی رنج می برند، توصیه نمی شود. بعضی از گوشت های قرمز نیز دارای طبع سرد هستند به افرادی که دارای دردهای استخوانی، اعصاب، روماتیسم، آرتریت روماتوئید و صرع هستند توصیه نمی شود

گوشت گنجشک، گوشت سار و گوشت کبوتر برای کودکان صرعی و کودکانی که دیر زبان باز می کنند و یا دیر به راه می افتند بسیار مفید است. گوشت شتر برای افرادی که طبع سرد دارند و همیشه احساس سرما می کنند بسیار مفید است

پاچه گوسفند و سیرابی همراه با سوپ جو یا بدون آن، برای افرادی که یبوست دارند و از کولیت روده رنج می برند سودمند است

توجه: گوشت های سفید یا قرمزی که طبع آنها سرد است برای افرادی که دچار بیماری  هستند فوق العاده مضر است

:گوشت ها و مزاج آنها

شتر …….. گرم و خشک

میگو …….. سرد و تر

گاو …….. سرد و تر

اردک …….. سرد و تر

گوساله …….. سرد و تر

غاز …….. گرم و تر

گوسفند …….. گرم و تر

بوقلمون …….. گرم و تر

بز …….. سرد و تر

کبک …….. گرم و تر

مرغ محلی …….. گرم و تر

بلدرچین وحشی …….. گرم و تر

خروس …….. سرد و تر

قرقاول …….. گرم و تر

جوجه مرغ …….. گرم و تر

جوجه خروس …….. خنک

سار …….. گرم و تر

انواع ماهی …….. سرد و تر

گنجشک …….. گرم و تر

کبوتر …….. گرم و تر

آهو …….. گرم و تر

دل …….. گرم و تر

قلوه …….. گرم و تر

کله و پاچه …….. سرد و تر

جگر سفید …….. سرد و تر

سیرابی …….. سرد و تر

جگر سیاه …….. گرم و تر

انواع ادویه جات و مزاج آنها

ادویه جات مواد معطری هستند که برای رنگ و طعم غذا استفاده می شوند و عموماً از طبع گرم و خشک برخوردارند و از این رو نباید در مصرف آنها زیاده روی کرد. رعایت این امر هم غذا را خوشرنگ و خوش بو می کند و هم بدن انسان را از این که دچار آسیب یا بیماری شود محافظت می کند. همچنین از ادویه جات می توان برای تعادل غذاهای سرد استفاده کرد و مزاج آنها را تغییر داد، ادویه ها خاصیت Carrier غذایی داشته و غذاها را در بدن به مقصد می رسانند. زیاده روی در استفاده از ادویه جات ناراحتی های کبدی و پوستی را سبب می شود. بر این اساس ادویه جات باید در حد تعادل و متعارف استفاده شوند

:ادویه جات و مزاج آنها

آویشن …….. گرم و خشک

زردچوبه …….. گرم و خشک

اکلیل کوهی …….. گرم و خشک

زعفران …….. گرم و خشک

بادیان …….. گرم و خشک

زنجبیل …….. خیلی گرم و خشک

برگ بو …….. گرم و خشک

زنیان …….. گرم و خشک

پونه …….. گرم و خشک

زیره سیاه …….. خیلی گرم و خشک

جوز هندی …….. گرم و خشک

زیره سبز …….. خیلی گرم و خشک

بادیان رومی (رازیانه) …….. گرم و خشک

خردل …….. خیلی گرم و خشک

فلفل سیاه …….. خیلی گرم و خشک

دارچین …….. گرم و خشک

فلفل سفید …….. خیلی گرم و خشک

گلرنگ …….. گرم و خشک

فلفل قرمز …….. خیلی گرم و خشک

سماق …….. سرد و خشک

گل پر …….. گرم و خشک

کاکائو …….. گرم و خشک

وانیل …….. گرم و خشک

هل …….. کمی گرم و خیلی خشک

سیاه دانه …….. گرم و خشک

میخک …….. خیلی گرم و حشک

انیسون …….. گرم و خشک

منبع: برگرفته از کتاب ” مجموعه کامل دائرة المعارف تغذیه” از آقای داریوش صالحی