عوارض مصرف امپرازول

امپرازول

هوالشافی

:امپرازول (Omeprazole)

امپرازول

امپرازول دارویی است که برای انواع ناراحتی های گوارشی و از جمله زخم معده تجویز می شود، تنها و یا همراه رانیتیدین، فاموتیدین، سایمیتیدین، بیسموت و یا کوآموکسی کلاو. پس لازم است اولاً بدانیم امپرازول برای سلول ها چه کاری انجام می دهد و برای چه تجویز می شود و عوارض جانبی آن چیست و آیا می شود به جای آن از روش دیگری برای درمان استفاده کرد یا خیر؟

این دارو از مشتقات بنزایمیدازول است و به شکل کپسول 20 mg عرضه می شود، مکانیسم اثر این دارو، مسدود کردن پمپ های پروتون از طریق مهار پمپ های ATPase+K+H در سطح سلول های محیطی معده است که باعث مهار ترشح اسید معده می شود. یعنی میزان اسید معده را کم می کند، البته این انسداد پمپ های پروتون را، در تمام سلولهای بدن کم و بیش اعمال می کند و عوارضی که این دارو دارد نیز ناشی از همین مسئله است

:عوارض جانبی دارو

افسردگی، عصبی شدن، توهم، بی خوابی، لرزش دستها و بدن، بی احساسی، اضطراب، خواب های بی سروته، بی حسی، سرگیجه، تپش قلب، درد قفسه سینه، فشار خون، ورم بدن، بثورات جلدی، حساسیت پوستی، اسهال، گاهی یبوست، درد شکم، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، التهاب لوزالمعده، التهاب کلیه، خون ادراری، تکرر ادرار، درد بیضه، ژنیكوماستی یا بزرگ شدن سینه‌ها در آقایان، از بین رفتن گلبول های سفید خون و پلاکت ها، کم خونی، کم خونی همولیتیک، گرفتگی عضلانی، درد عضلانی و ضعف عضلانی

!!!حال سئوال اینجاست چنین داروی پر عارضه ای بهتر است یا رعایت مثلث سلامت؟ خود قضاوت کنید

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

سندروم سوء جذب مواد غذایی

اغلب سندرم های سوء جذب منشاء تغذیه ای دارند تا ژنتیکی

اغلب سندرم های سوء جذب منشاء تغذیه ای دارند تا ژنتیکی

مقدمه                                                                                        

کمبود انرژی سلولی موجب بروز تحلیل یا آتروفی مخاط معده شده و جذب مواد غذایی شامل قندها، پروتئین ها و چربی ها را مختل نموده، بنابراین؛ اصلاح تغذیه بوسیله رعایت کامل مثلث سلامت و با تامین انرژی سلولی می تواند عدم تحمل به برخی مواد غذایی بعلت کمبود دی ساکاریدازها و پپتیدازها و تبدیل دی ساکاریدها و دی پپتیدها به مونرساکاریدها و آمینواسیدها را اصلاح نماید و همچنین عمل هضم چربی ها که توسط پپتاز و مواد صفراوی انجام می شود را اصلاح کند

سندروم سوء جذب

:بیان مسئله

امروزه بعلت اینکه اغلب غذاهای مردم شامل مواد غذایی با برآیند انرژی پایین می باشد، سلولها انرژی کافی برای انجام عملکرد صد در صدی و کامل خود را ندارند و سلولهای پوششی روده ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند و بد کار کردن این سلولها، بیماری ایجاد می کند که در واقع ناتوانی در جذب برخی مواد غذایی یا همه آنهاست که به آن سندرم سوء جذب (malabsorption syndrome) میگویند

بسیاری از کمبودهای آنزیمی که همراه با اختلالات هضمی است در اثر همین کمبود انرژی بوجود می آیند یعنی سلول های سازنده این آنزیم ها به علت کمبود انرژی توان ساختن آنزیم ها را ندارند و بنابراین یک نوع بیماری کمبود آنزیم اکتسابی بوجود می آید. البته این سوء جذب ها می تواند شامل سوء جذب ویتامین ها هم بشود، گرچه همین کمبود انرژی سلولی در سیستم ایمنی می تواند با رشد و تهاجم میکروب ها و کمبود آنتی بادی های مخاطی در بروز سندرم های سوء جذب نقش بسیار موثری داشته باشد

بنابراین می توان با اصلاح تغذیه بیماران که بطور خلاصه در مثلث سلامت جمع شده است، جلوی بروز اختلالات و بیماری های بسیار مهم را گرفت

:تعریف سوء جذب

ناتوانی سلولهای جذبی روده ها در جذب مواد غذایی اعم از پروتئین ها، قند ها و چربی ها و همچنین ویتامین ها می باشد

:علل سوء جذب

:علل زیادی برای سوء جذب نام برده شده است که از آن جمله

الف – علل عفونی: مثل عفونت های باکتریایی، سل و بیماریهای انگلی مثل ژیاردیا

ب – علل ساختاری روده ای در اثر بیماریهای مزمن: مثل سرطانها، اشعه درمانی و اسکلرودرمی

ج – جراحی ها: برداشتن معده و برداشتن عصب معده ای

د – علل مخاطی: مثل بیماری سلیاک و عدم تحمل به شیر گاو و عدم تحمل به قند میوه

ه – کمبود های آنزیمی: مثل کمبود لاکتازو کمبود ساکاریداز

و – نارسایی های هضمی: مثل سیستیک فیبروزیس و پانکراتیت مزمن

ز – سوء جذب در اثر کمبود نمک های صفراوی: مثل زردی انسدادی و رشد بیش از حد باکتری ها در روده

:خلاصه درمان

تمام علل فوق بطور مستقیم و یا غیر مستقیم تحت اثر انرژی عملکرد سلولی هستند که با اصلاح تغذیه سلولی به تدریج عملکرد سلولها به حالت نرمال باز می گردد و جذب کامل مواد غذایی از سر گرفته می شود

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

و محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

اخلاق پزشکی در اسلام

اخلاق پزشکی در اسلام

هوالشافی

اخلاق پزشکی در اسلام

اخلاق پزشکی در اسلام

مقدمه: چه مکتبی است که بتواند کار اخلاقی را توجیه کند؟ یعنی بتواند عقل سالم را قانع کند که چیزی را به فرد دیگری اختصاص دهد، در حالی که خودش به آن چیز نیازمند تر است؟

لابد باید یک منطق قوی در یک مکتب باشد که بتواند این گونه اعمال را بخصوص در زمینه طب و از جانب طبیب برای درمان بیماران توجیه بنماید

به نظر من مکتب اسلام این قابلیت و ظرفیت را دارد و شاهد آن، رفتار پزشکان بزرگی بوده که در طول تاریخ تمام همت خویش را در راستای حل مشکلات درمانی بیماران به کار گرفتند و حتی زندگی شخصی و خصوصی خود را در راه رسیدن به هدف مقدس بهداشت و درمان بیماران فدا کرده اند و در این میان لازم است نام پر افتخار شیخ الرئیس ابو علی سینا را ببرم

بیان مسئله: در اسلام، طب سرآمد تمام دانش های بشری است، زیرا فلسفه دیگر علوم، بهره وری انسان ها از مواهب و نعمت های زندگی است و اگر سلامتی در کار نباشد انسان چگونه می تواند از این مواهب بهره ببرد؟

امام علی (ع) می فرمایند: بِالعافیهِ تُوجَهُ لَذَّةُ الحَیاط، لذت زندگی با سلامت بدست می آید (غرر الحکم ج7  ص42)

امام باقر (ع) می فرمایند: بدان که نه هیچ دانشی چون جستن سلامت است و نه هیچ سلامتی چون سلامت دل است (کتاب احادیث پزشکی ج1 ق پیشگفتار)

رسول اکرم (ص) می فرمایند: دانش بر دو گونه است، دانش دین ها و دانش بدن ها (کتاب احادیث پزشکی ج1 ق پیشگفتار)

در دین اسلام طبابت واقعی به دست خود خداوند است

در قرآن کریم حضرت ابراهیم (ع) می فرمایند: وَ اِذا مَرَضتُ فَهُوَ یَشفین، و چون بیمار شوم او (خداوند) شفایم می دهد (سوره شعراء آیه 80)

و این مطلب با بحث طب غربی متفاوت است که طبیب را یک انسان دانش آموخته صرف می داند و نه اینکه خداوند تعالی را طبیب واقعی و اصلی بداند

بنابر مطالب گفته شده از دیدگاه اسلام، پزشک و دارو چه برای درمان روان و چه برای درمان جسم، فقط و فقط یک وسیله در نظام خلقت هستند و تنها خداوند است که درمان کننده بیماری ها و درد هاست

بحث: بزرگترین نعمت الهی از دیدگاه اسلام، سلامت بدن انسان و بالاتر از آن سلامت روان است

امام علی (ع) می فرمایند: یکی از بلاها فقر است و سخت تر از آن مرض جسم است و سخت تر از آن مرض قلب (روح و روان) است

و امام در تکمیل مطلب می فرمایند: همانا از نعمت ها وسعت روزی است و بالاتر از آن سلامت جسم انسان است و بالاتر از آن تقوای قلوب و پرهیزگاری است

پس خداوند طب را در زمره حقوق و روزی مردم قرار داده و احکام و دستورات لازم برای سلامت و سعادت انسان ها را از طریق وحی یا از زبان انبیاء و اوصیا و اولیای خود به مردم رسانده است و لذا علت بیماری ها عدم رعایت همین دستورات و قوانین الهی است

:امام رضا (ع) درباره حکمت مقررات الهی می فرمایند

ما درمی یابیم تمام حلال های خداوند تبارک و تعالی را پس در آنها صلاح بندگان و بقای آن ها قرار داده شده و به آن ها نیازی گریز ناپذیر دارند و می بینیم همه آنچه که حرام شده است بندگان خدا به آن ها نیازی ندارند و در می یابیم آن ها همگی موجب فنا و نابودی هستند (کتاب علل الشرایع ص 592)

نتیجه گیری: در اسلام طبابت کردن واجب کفافی است یعنی مادامیکه نیاز وجود دارد بر همه مسلمانان واجب است که طب را فرا گیرند و مردم را درمان نمایند

در اسلام طبیب می تواند حق العلاج دریافت کند ولی کار طبابت را برای رضایت خداوند انجام دهد، بنابراین هدف طبیب کسب درآمد و جمع ثروت نیست بلکه هدف انجام وظیفه الهی و خدمتگذاری به بندگان خداست و در این میان کسب درآمد حلال مطابق شرع و عرف بلامانع می باشد

طبیب در اسلام موظف به درمان بیماران مسلمان نیست بلکه موظف به درمان تمام انسان های بیمار با هر عقیده و با هر رنگ و نژادی است و طبیب مسلمان لازم است کار درمانی خود را بدون در نظر گرفتن تمام ملاحظات سیاسی، اجتماعی، نژادی و اقتصادی انجام دهد، حتی اگر بیمار جزء دشمنان هم باشد باید وقتی بیمار یا مجروح است مداوا شود و یا حتی اگر بیمار یک جنایت کار است طبیب مسلمان لازم است او را درمان نماید

طبیب در اسلام در مقابل انجام اقدامات درمانی خود چنانچه مهارت کافی نداشته باشد ضامن است

طبیب در اسلام حق ندارد بیش از حد مورد لزوم به عضوی از بیمار لمس یا نگاه کند ولی اگر لازم باشد معاینه کامل بلامانع است

طبیب در اسلام موظف است اسرار بیمار را حفظ نماید و حق فاش کردن اطلاعات پزشکی بیمار را ندارد

طبیب در اسلام حق ناامید کردن بیمار را ندارد و همواره لازم است به بیمار امید داده شود چون درمان کننده اصلی خداوند تبارک و تعالی است و چه بسا بیماری که الان لاعلاج است فردا درمان پذیر شود

 

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی سلولی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

ساعت کاری نامنظم

احتمال افزایش سکته قلبی برای افرادی که کار نامنظم دارند

هوالشافی

احتمال افزایش سکته قلبی برای افرادی که کار نامنظم دارند

ساعت کاری نامنظم

تحقیقات نشان داده است که افرادی که ساعت کار منظم و ثابتی ندارند، بیشتر از افرادی که در ساعات مشخص و منظم روز کار می کنند در معرض خطر سکته قلبی قرار دارند

یک بررسی تحلیلی از مطالعاتی که پیشتر در مورد بیش از دو میلیون فرد شاغل در بریتانیا انجام شده بودند نشان می دهد که کار کردن در شیفت‌های متفاوت سبب بر هم خوردن ساعت طبیعی بدن شده و بر شیوه زندگی چنین کارکنانی تاثیر منفی می گذارد

پیشتر نشان داده شده بود که کار کردن در شیفت‌های متفاوت خطر افزایش فشار خون و ابتلا به بیماری دیابت را به همراه دارد

تحقیقات اخیر نشان داده است که محدود کردن تعداد شیفت‌های کار در شب می تواند خطر ابتلا به ناراحتی های قلبی را کاهش دهد

محققانی از کانادا و نروژ نتایج ۳۴ پژوهش قبلی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و یافته های خود را در نشریه پزشکی بریتانیا (British Medical Journal) منتشر کرده اند

در مجموع، ۱۷,۳۵۹ عارضه قلبی، ۶,۵۹۸ سکته قلبی و ۱,۸۵۴ سکته مغزی به دلیل نرسیدن خون به مغز روی داده بود. اکثر آنها مربوط به افرادی بودند که ناچار بودند در شیفت‌های متفاوت کار کنند

تحقیق منتشر شده در نشریه پزشکی بریتانیا نشان می دهد که کار کردن غیر منظم سبب ۲۳ درصد افزایش احتمال ابتلا به سکته قلبی، ۲۴ درصد افزایش احتمال ابتلا به عارضه قلبی و پنج درصد افزایش احتمال ابتلا به سکته مغزی می شود

در بررسی وضعیت کارکنان، میزان سلامت، رژیم غذایی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی آنها نیز مد نظر قرار گرفته بود

دن هاکام، استاد دانشگاه وسترن در ایالت اونتاریو کانادا گفته است افرادی که شیفت‌های نامنظم کار می کنند بیش از افرادی که ساعات کار ثابت و منظم دارند بدخواب و بدغذا هستند

او می گوید افرادی که شب کار می کنند به دلیل فعالیت دائمی سیستم عصبی بدن خود دچار اضافه وزن و افزایش کلسترول خون می شوند

جین وایت، مدیر تحقیقات و اطلاع رسانی در موسسه ایمنی و سلامت شغلی نیز می گوید شیفت‌های نامتعارف مثل شب‌کاری می تواند سبب به هم ریختن اشتها و قوه هاضمه افراد شود

برای افرادی که ناچارند در شیفت‌های متفاوت، به خصوص شب‌ها کار کنند، خوردن غدای مناسب، ترک سیگار و افزایش فعالیت بدنی می تواند در حفظ سلامت قلبی بسیار موثر باشد

برای مشاهده مرجع این خبر کلیک کنید

اصول تغذیه در سیره پیامبر

اصول تغذیه در سیره پیامبر اعظم (ص)

هوالشافی

اصول تغذیه در سیره پیامبر اعظم (ص)

شخصی به‌ پیامبر اکرم‌ (ص)‌ عرض‌ کرد: ما غذا مى‌خوریم‌، اما سیر نمى‌شویم‌! حضرت‌ فرمود: شاید به‌ صورت‌ متفرق‌ غذا مى‌خورید؛ هنگام غذا با هم‌ جمع‌ شوید و نام‌ خداى‌ بر زبان‌ آورید تا موجب‌ برکت‌ براى‌ شما شود

چکیده‌

تغذیه‌ از نیازهاى‌ اجتناب‌ناپذیر هر موجود زنده‌اى‌ است‌ و انسان‌ نیز از این‌ قانون‌، مستثنا نیست‌. از این‌ رو آگاهى‌ از روش‌ و شیوه‌ بزرگان‌ دین‌ در این‌ زمینه‌، شایان‌ توجه‌ و تأمل‌ است‌. نوشتار حاضر درصدد پاسخ‌گویى‌به‌ چند پرسش‌ محورى‌ و مهم‌ درباره‌ تغذیه‌، بر اساس‌ سیره‌ پیامبر اعظم (ص)‌ است‌. پرسش‌هایى‌ چون: چرا تغذیه،‌ نوع‌ تغذیه، تنوع‌ و مقدار آن‌، زمان‌ تغذیه‌، همراهى‌ با دیگران‌ در تغذیه‌ و بالاخره‌ چگونگى‌ انجام‌ تغذیه‌

در سیرة‌ نبوى غذا خوردن‌ با هدف‌ کسب‌ توان‌ براى‌ طاعت‌ و عبادت‌ بوده‌ است‌. غذاهاى‌ آن‌ حضرت‌، ویژگى‌هایى‌ چون‌ حلال‌ بودن‌، تنوع‌، سادگى‌، مضرّ نبودن‌ و سودمندى‌ را داشته‌ است‌. آن‌ حضرت‌ از صرف‌ بیش‌ از یک‌ نوع‌ غذا در یک‌ وعده‌ ـ به‌ منظور زهد ـ پرهیز داشته‌، مقدار غذاى‌مصرفى‌اش‌ نیز در حد نیاز بدن‌ بوده‌ است‌. وقت‌ غذاى‌ حضرت‌، هنگام‌ گرسنگى‌ بوده‌ و اصرار بر صرف‌ غذا به‌همراه‌ دیگران‌ داشته‌ است‌. نیز آن‌ حضرت‌ در شروع‌ و پایان‌ صرف‌ غذا نام‌ خدا را بر زبان‌ جارى‌ و در این‌زمینه‌، آداب‌ خاص‌ دیگرى‌ را رعایت‌ مى‌فرمود

مقدمه‌

خوردن‌ و آشامیدن‌ از لوازم‌ اصلى‌ استمرار حیات‌ مادى‌ انسان‌ است‌ و بدون‌ آن‌، هیچ‌ انسانى‌ قادر به‌ انجام‌ تکالیف‌اساسى‌ خویش‌ و حرکت‌ در مسیر کمال‌یابى‌ نخواهد شد. جسم‌ انسان‌، هم‌چون‌ مرکبى‌ است‌ که‌ روح‌ را حمل‌ مى‌کند و اختلال‌ در کار این‌ مرکب‌، اختلال‌ در کار روح‌ پدید مى‌آورد. این‌ حقیقت‌، اقتضاى‌ آن‌ داشته‌ که‌ حتى‌ برترین‌ موجودات‌نظام‌ هستى‌، یعنى‌ انبیا و اولیاى‌ الهى‌ نیز وجود را بى‌نیاز از خوردن‌ و آشامیدن‌ ندانند و با بهره‌گیرى‌ از شیوه‌هاى‌ صحیح‌و در عین‌ حال‌ ضرورى‌، لوازم‌ استمرار حیات‌ و حرکت‌ جسم‌ خویش‌ را فراهم‌ کرده‌ و آن‌ را در خدمت‌ روح‌ بلندشان‌قرار دهند

باتوجه‌ به‌ آن‌چه‌ گفته‌ شد، در این‌ نوشتار به‌ بررسى‌ روایات‌ حاکى‌ از سیره‌ نبوى‌ در این‌ باره‌ مى‌پردازیم‌. مجموع‌اطلاعات‌ موجود در این‌ زمینه‌، در حقیقت‌ پاسخ‌ به‌ این‌ سؤال‌هاست‌ که‌ پیامبر اکرم (ص) چرا، چه‌ نوع‌، چند نوع‌، به‌ چه‌ میزان‌، چه‌ هنگام‌، تنها یا با دیگران‌، و چگونه‌ مى‌خورد و مى‌آشامید

چـرا؟

سخن‌ از چرایى‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ در سیره‌ نبوى، منطقاً باید پیش‌ از دیگر مسائل‌ مربوط‌ به‌ سیره‌آن‌ حضرت‌ در خوردن‌ و آشامیدن‌، مورد توجه‌ قرار گیرد. این‌که‌ چرا انسان‌ به‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ رو آورده‌، پرسشى‌است‌ که‌ پاسخ‌ آن‌ ابتدا بدیهى‌ مى‌نماید، زیرا به‌ محض‌ طرح‌ چنین‌ پرسشى‌، این‌ پاسخ‌ به‌ ذهن‌ مى‌رسد که‌ خوردن‌ وآشامیدن‌ لازمه‌ طبیعى‌ زندگى‌ بشر و زنده‌ ماندن‌ اوست‌. این‌ سخن‌ در عین‌ درستى‌، تمام‌ پاسخ‌ نیست‌، زیرا فلسفه‌خوردن‌ و آشامیدن‌ در نگاه‌ اولیاى‌ دین‌، صِرف‌ تأمین‌ نیازهاى‌ جسمانى‌ نیست‌، بلکه‌ مسئله‌اى‌ مهم‌تر و برتر مطرح‌است‌

طبق‌ این‌ دیدگاه‌، جسم‌، نقش‌ آلى‌ و ابزارى‌ براى‌ حقیقت‌ انسان‌، یعنى‌ روح‌ او دارد، از این‌ رو براى‌ این‌که‌ روح‌بتواند مسیر کمال‌یابى‌ خود را طى‌ کند باید نیازهاى‌ جسم‌ به‌ عنوان‌ مرکب‌ و ابزار روح‌، تأمین‌ شود. بر اساس‌ دیدگاه‌اول‌، انسان‌ و حیوان‌ مشترک‌ و هم‌سان‌ مى‌شوند، اما در این‌ نگاه‌، انسان‌ در تأمین‌ نیازهاى‌ جسم‌ در پى‌ تأمین‌ هدفى‌ بس‌والاست‌. در برخى‌ روایات‌ به‌ نقش‌ ابزارى‌ خوردن‌ در راستاى‌ عبادت‌ و انجام‌ فرائض‌ و تکالیف‌ اشاره‌ شده‌ است‌. درروایتى‌، از پیامبر اکرم‌…‌ چنین‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌ به‌ خداوند عرضه‌ داشت‌

در نان‌ به‌ ما برکت‌ عطا کن‌، و بین‌ ما و نان‌ جدایى‌ میفکن‌، چرا که‌ اگر نان‌ نباشد قادر به‌ اداى‌ نماز و گرفتن‌ روزه‌ و انجام‌ فرایض‌پروردگارمان‌ نخواهیم‌ بود

و در روایت‌ امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ نیز آمده‌ است‌: بنیان‌ جسم‌ بر نان‌ نهاده‌ شده‌ است‌

بنا بر روایتى‌ دیگر، هنگامى‌ که‌ مردى‌ از ابوذر درباره‌ برترین‌ اعمال‌ پس‌ از ایمان‌ پرسش‌ کرد وى‌ پاسخ‌ داد: «نماز و خوردن‌ نان‌!» و هنگامى‌ که‌ آن‌ مرد با شگفتى‌ به‌ ابوذر نگریست‌، وى‌ ادامه‌ داد: «اگر نان‌ نباشد خداوند عبادت‌ نمى‌شود». و مراد ابوذر این‌ بود که‌ انسان‌ براى‌ کسب‌ توانایى‌ انجام‌ عبادت‌ باید از نان‌ بهره‌ ببرد. با توجه‌ به‌ این‌ گونه‌ روایات‌، هدف‌ انسان‌ مؤمن‌ از خوردن‌ غذا، آماده‌سازى‌ جسم‌ براى‌ انجام‌ تکالیف‌ عبادى‌ وفرایض‌ دینى‌ است‌، و ـ چنان‌ که‌ گذشت‌ ـ این‌ نوع‌ نگاه‌ به‌ خوردن‌، به‌ مراتب‌ والاتر از نگاه‌ طبیعى‌ به‌ آن‌ است‌

چه‌ نوع‌؟

پرسش‌ دیگر درباره‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در خوردن‌ و آشامیدن‌، مربوط‌ به‌ نوع‌ غذاى‌ آن‌ حضرت‌ است‌. بنابر روایات‌ سیره‌ مى‌توان‌ ویژگى‌هایى‌ را در

: مورد غذاى‌ پیامبر اکرم‌…‌ استنباط‌ کرد که‌ عبارت‌اند از

حلال‌ بودن‌

از مهم‌ترین‌ این‌ ویژگى‌ها حلال‌ بودن‌ غذاست‌. طبیعى‌ است‌ پیامبر اکرم‌…‌ با توجه‌ به‌ جایگاه‌هدایتى‌اش‌ در میان‌ انسان‌ها، بارزترین‌ مصداق‌ براى‌ رعایت‌ این‌ اصل‌ است‌. در برخى‌ روایات‌ آمده‌ است‌ که‌ آن‌حضرت‌ آن‌چه‌ را خداوند برایش‌ حلال‌ کرده‌ بود به‌ همراه‌ خانواده‌ و خدمتکار تناول‌ مى‌کرد

تنوع‌

ویژگى‌ دیگر در غذاهاى‌ پیامبر اکرم‌…‌ آن‌ بود که‌ اصرار بر نوع‌ خاص‌ و برجسته‌اى‌ از غذاها نداشت‌ وغذایى‌، هم‌چون‌ غذاى‌ متعارف‌ همه‌ مردم‌ را مصرف‌ مى‌کرد، و در این‌ میان‌، به‌ ساده‌ترین‌ نوع‌ آن‌ قناعت‌ مى‌کرد و بر آن‌شاکر بود. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، آن‌ حضرت‌ گونه‌هاى‌ مختلف‌ از غذاها را مصرف‌ مى‌کرد. معناى‌ این‌ سخن‌مى‌تواند آن‌ باشد که‌ حضرت‌ اصرار بر نوع‌ خاصى‌ از غذاها نداشت‌ و در این‌ زمینه‌، تکلف‌ نمى‌ورزید و در صورت‌دست‌رسى‌ به‌ غذاهاى‌ نافع‌، براى‌ تأمین‌ نیاز جسم‌ از آن‌ها بهره‌ مى‌برد

سادگى‌

در بیشتر موارد، آن‌ حضرت‌ نان‌ جو، با آرد سبوس‌دار، و در حدّ عدم‌ سیرى‌ مصرف‌ مى‌کرد. در برخى‌ روایات‌، از نان‌جو به‌ عنوان‌ غذاى‌ انبیا یاد شده‌ است‌. به‌ عنوان‌ نمونه‌ در روایتى‌، به‌ نقل‌ از امام‌ رضا (علیه السلام)‌ چنین‌ مى‌خوانیم‌: هیچ‌ پیامبرى‌ نبوده‌ جز آن‌ که‌ مردم‌ را به‌ خوردن‌ [نان‌] جو فرا خوانده‌ و براى‌ آن‌، برکت‌ طلبیده‌ است‌. و [این‌ غذا] در هیچ‌شکمى‌ داخل‌ نشده‌ جز آن‌ که‌ بیمارى‌ را از میان‌ برداشته‌ است‌. و این‌، غذاى‌ پیامبران‌ است‌ و طعام‌ نیکان‌. و خداوند اِبا کرده‌ ازاین‌که‌ غذاى‌ انبیا را چیزى‌ غیر از جو قرار دهد

از دیگر روایات‌ مربوط‌ به‌ سادگى‌ غذاى‌ پیامبر…‌، روایت‌ قتاده‌ است‌. وى‌ گوید: ما گاه‌ نزد انس‌ بن‌مالک‌ مى‌رفتیم‌ و مى‌دیدیم‌ که‌ خدمتکار او مشغول‌ پختن‌ نان‌ بود. روزى‌ انس‌ در همین‌ حال‌، رو به‌ ما کرده‌، گفت‌: [از این‌نان‌ها] بخورید، اما نسبت‌ به‌ پیامبر، من‌ سراغ‌ ندارم‌ که‌ حضرت‌ نان‌ با آرد الک‌ کرده‌ و بدون‌ سبوس‌، و گوشت‌ گوسفندکباب‌ شده‌ مصرف‌ کرده‌ باشد

خورش‌ِ غذاى‌ پیامبر…‌ نیز معمولاً بسیار ساده‌ بود. بنا به‌ نقل‌ کلینى‌ از امام‌ صادق ‌(علیه السلام)‌، روزى‌پیامبر اکرم‌…‌ به‌ حجره‌ ام‌سلمه‌ وارد شد. ام‌سلمه‌ قطعه‌ نانى‌ نزد حضرت‌ آورد. پیامبر فرمودند: آیاخورش‌ نیز دارى‌؟ گفت‌: خیر یا رسول‌ الله، جز سرکه‌ ندارم‌. فرمود: سرکه‌ خوب‌ خورشى‌ است‌، و خانه‌اى‌ که‌ سرکه‌ درآن‌ هست‌ بى‌چیز نیست‌

مضرّ نبودن‌

ویژگى‌ مهم‌ دیگر در غذاهاى‌ مورد استفاده‌ پیامبر اکرم‌…‌، مضرّ نبودن‌ است‌. از نظر آن‌ حضرت‌، گذشته‌ از مفید و نافع‌ بودن‌، یک‌ غذا ـ که‌ در ادامه‌، به‌ آن‌ خواهیم‌ پرداخت‌ ـ مى‌بایست‌ فاقد آثار منفى‌ بر بدن‌ باشد. به‌عنوان‌ مثال‌، بنا به‌ نقل‌ کلینى‌ از امام‌ صادق‌(علیه السلام)، و آن‌ حضرت‌ از امیرالمؤمنین‌(علیه السلام)‌، هنگامى‌ که‌ براى‌ پیامبراکرم‌…‌ غذاى‌ داغى‌ آوردند، فرمود: آن‌ را بگذارید تا سرد شود، خداوند آتش‌ را غذاى‌ ما قرار نداده‌ و برکت‌ در غذاى‌ غیر داغ‌ است‌

بنا بر بعضى‌ روایات‌، آن‌ حضرت‌ از خوردن‌ برخى‌ غذاها یا گیاهان‌ که‌ بوى‌ آن‌ها در دهان‌ مى‌ماند نیز اجتناب‌ مى‌کرد. البته‌ این‌ پرهیز، ناشى‌ از آثار خانوادگى‌ یا اجتماعى‌ بقاى‌ بوى‌ این‌ غذاها در دهان‌ بود و نه‌ به‌ سبب‌ ضرر آن‌ براى‌ بدن‌. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌…‌ سیر، پیاز، تره‌ و عسلى‌ که‌ مغافیر در آن‌ بود تناول‌نمى‌کرد، زیرا بوى‌ آن‌ها در دهان‌ مى‌ماند

سودمندى‌

ویژگى‌ دیگر غذاهاى‌ مورد استفاده‌ پیامبر اکرم‌…‌، میزان‌ نافع‌ بودن‌ غذا براى‌ بدن‌ بود. بنا بر روایتى‌ که‌پیش‌ از این‌ گذشت‌، حضرت‌ سادگى‌ را در مجموع‌ زندگى‌ و از جمله‌ تغذیه‌، رعایت‌ مى‌کرد، اما این‌، منافات‌ با توجه‌ به‌سودمندى‌ غذاها ندارد و در مواردى‌ که‌ گشایش‌ اقتصادى‌ براى‌ مسلمانان‌ و خود حضرت‌ پدید مى‌آمد با تنوع‌بخشى‌به‌ غذاى‌ خود و خانواده‌، از غذاهاى‌ سودمند بهره‌ مى‌برد

در برخى‌ روایات‌، ضمن‌ اشاره‌ به‌ این‌ موارد، از زبان‌پیامبر…‌ و دیگر معصومان (علیهم السلام) فوایدى‌ براى‌ برخى‌ غذاها بیان‌ شده‌ است‌. مجموع‌ این‌روایات‌، حکایت‌ از آن‌ دارند که‌ پیامبر اکرم‌ …‌ به‌ علت‌ اتصال‌ به‌ منبع‌ علم‌ الهى‌ و آگاهى‌ از خواص‌غذاها، نافع‌ترین‌ آن‌ها را براى‌ بدن‌ ـ در صورت‌ دست‌رسى‌ به‌ آن‌ها ـ بر مى‌گزیده‌، ضمن‌ آن‌که‌ در میزان‌ مصرف‌ نیز اصول‌ سلامت‌ را رعایت‌ مى‌کرد

در روایتى‌ که‌ پیش‌ از این‌ از امام‌ رضا(علیه السلام)‌ نقل‌ کردیم‌، به‌ خاصیت‌ درمانى‌ نان‌ جو اشاره‌ شد. به‌ جز آن‌، در برخى‌ روایات‌، امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ شیر، سرکه‌، روغن‌ و سویق‌ (نوعى‌ حلیم‌ از گندم‌ یا جو، و شکر و خرما) را غذاى‌ پیامبران‌، و گوشت‌ و شیر را، شورباى‌ (آبگوشت‌) آنان‌ معرفى‌ کرده‌ است‌

هم‌چنین‌ گفته‌ شده‌ است‌ که‌ محبوب‌ترین‌ غذاها نزد پیامبر اکرم‌… گوشت‌ بود و مى‌فرمود: «گوشت‌ موجب‌ افزونى‌ قوه‌ شنوایى‌ و بینایى‌ مى‌شود». و در کلامى‌ دیگر فرمود: گوشت‌، سرآمد غذاها در دنیا و آخرت‌ است‌ و اگر از خدایم‌ مى‌خواستم‌ که‌ هر روز مرا با آن‌ اطعام‌ کند چنین‌مى‌کرد

آن‌ حضرت‌ گوشت‌ را گاه‌ به‌ صورت‌ پخته‌ [با آب‌] و گاه‌ به‌ صورت‌ کباب‌، همراه‌ نان‌ مصرف‌ مى‌کرد. بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌ …‌ تگرگ‌ را جمع‌ کرده‌ و تناول‌ مى‌کرد و مى‌فرمود: این‌ موجب‌نابودى‌ عوامل‌ فساد دندان‌ها مى‌شود

نیز از امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌ پیامبر اکرم‌…‌ در صورت‌ دست‌رسى‌ به‌ شیرینى‌جات‌با آن‌ افطار مى‌کرد، و اگر بدان‌ دست‌رسى‌ نداشت‌ با آب‌ گرم‌ افطار مى‌کرد و مى‌فرمود: این‌ باعث‌ پاکسازى‌ کبد و معده‌، و موجب‌ خوشبو شدن‌ بوى‌ دهان‌، و سبب‌ تقویت‌ دندان‌ها و چشم‌، و عامل‌ تیزى‌ بینایى‌مى‌شود؛ و گناهان‌ را مى‌شوید و عروق‌ تحریک‌ شده‌ را ساکن‌، و تلخى‌ غالب‌ را از بین‌ مى‌برد و بلغم‌ را قطع‌ مى‌کند و حرارت‌ را ازمعده‌ فرو نشانده‌ و سردرد را زایل‌ مى‌کند

گفتنى‌ است‌، تأثیر افطار با آب‌ ولرم‌ در شسته‌ شدن‌ گناهان‌ مى‌تواند به‌ لحاظ‌ فضیلتى‌ باشد که‌ شخص‌ روزه‌دار در اثرگرسنگى‌ و سپس‌ افطار با نوشیدنى‌ ساده‌اى‌ چون‌ آب‌ به‌ دست‌ مى‌آورد. پیامبر اکرم‌…‌ عسل‌ را بسیار دوست‌ داشت‌ و خوردن‌ آن‌ را همراه‌ با قرائت‌ آیاتى‌ از قرآن‌ و جویدن‌کُندر موجب‌ زوال‌ بلغم‌ مى‌دانست‌

پیامبر اکرم‌…‌ مطلوبیت‌ بعضى‌ غذاها را گاه‌ با تعبیر «طیّب‌» تأیید مى‌کرد. به‌ عنوان‌ مثال‌، هنگامى‌که‌ یکى‌ از اصحاب‌ حضرت‌ فالوده‌اى‌ به‌ ایشان‌ هدیه‌ کرد و حضرت‌ قدرى‌ تناول‌ کردند، پرسیدند: «اى‌ ابا عبدالله، این‌را از چه‌ چیزى‌ فراهم‌ کرده‌اى‌؟» عرض‌ کرد: پدر و مادرم‌ فدایت‌، روغن‌ و عسل‌ را در ظرفى‌ سنگى‌ ریخته‌، با آتش‌ تفت‌مى‌دهیم‌ و سپس‌ مغز گندم‌ را آسیاب‌ کرده‌ و با آن‌ مخلوط‌ مى‌کنیم‌ تا به‌ خوبى‌ با هم‌ عجین‌ شوند و چنین‌ چیزى‌ فراهم‌آید. حضرت‌ فرمود: «این‌ غذایى‌ نیکو و گواراست‌»

چگونه؟

روح‌ ساده‌زیستى‌ در پیامبر اکرم‌…‌ مانع‌ از آن‌ بود که‌ بر سر سفره‌ غذاى‌ آن‌ حضرت‌ بیش‌ از یک‌ نوع‌غذا یافت‌ شود. علت‌ این‌ امر در روایت‌ صحیحة‌ کلینى‌ از امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ بیان‌ شده‌ است‌. بنا بر این‌ نقل‌، پیامبراکرم‌…‌ در شام‌گاه‌ پنجشنبه‌اى‌ که‌ در مسجد قبا حضور داشت‌، براى‌ افطار، نوشیدنى‌ طلب‌ کرد و اوس‌بن‌ خولى‌ انصارى‌ کاسة‌ بزرگى‌ حاوى‌ شیر مخلوط‌ با عسل‌ آورد

حضرت‌ چون‌ آن‌ را به‌ لب‌هاى‌ مبارک‌ رسانید ناگاه‌ آن‌را کنار نهاد و فرمود: این‌، دو نوع‌ نوشیدنى‌ است‌ که‌ به‌ یکى‌ از آن‌ها نیز مى‌توان‌ بسنده‌ کرد. من‌ آن‌ دو را با هم‌ نمى‌نوشم‌، اما تحریم‌ نیز نمى‌کنم‌، لکن‌ من‌ براى‌ تواضع‌ در برابر خداوند چنین‌ مى‌کنم‌، و هر کس‌ براى‌ خدا تواضع‌ کند خداوند او را بلند مرتبه‌ سازد، و هر کس‌تکبّر ورزد خداوند او را فرود آورد. و هر آن‌ کس‌ که‌ در معیشت‌، راه‌ میانه‌ برگزیند خداوند روزى‌اش‌ دهد، و هر آن‌ که‌ اهل‌ تبذیر باشد خداوند او را محروم‌ سازد، و هر آن‌ که‌ فراوان‌ یاد مرگ‌ کند خداوند دوستش‌ دارد

:این‌ روایت‌ چندین‌ پیام‌ دارد

قناعت‌ پیامبر اکرم‌…‌ بر یک‌ نوع‌ از نوشیدنى‌ و غذا؛

این‌ قناعت‌، بُعد استحباب‌ و ترجیح‌ داشته‌ و ترک‌ آن‌ حرام‌ نیست‌؛ و این‌ در حقیقت‌، ناشى‌ از شریعت‌ سهله‌اى‌است‌ که‌ پیامبر…‌ خود را مروّج‌ و آورنده‌ آن‌ معرفى‌ کرد. و از این‌ رو فرمود: من‌ این‌ دو نوشیدنى‌ را با هم‌ نمى‌نوشم‌، اما تحریم‌ نیز نمى‌کنم‌؛

زهد مثبت‌ در سیره‌ معصومان(علیهم السلام) و اولیاى‌ صالح‌ خداوند عبارت‌ از همین‌ است‌ که‌ با وجود دست‌رسى‌ به‌مواهب‌ دنیوى‌ جز در حد ضرورت‌، از آن‌ها چشم‌پوشى‌ مى‌کردند؛

پیامبر اکرم‌…‌ سرّ این‌ اقدام‌ خویش‌ را تواضع‌ در برابر خدا معرفى‌ مى‌کند، و این‌، جلوه‌اى‌ دیگر ازصفت‌ تواضع‌ است‌ که‌ عبارت‌ از تواضع‌ در برابر خداست‌. افراد متکبّر و دنیازده‌ با گردن‌ کشى‌ و روحیة‌ طلب‌ کارانه‌ دربرابر خداوند ظاهر شده‌ و نعمت‌هاى‌ الهى‌ را بى‌توجه‌ به‌ مُنْعِم‌ مصرف‌ مى‌کنند، در حالى‌ که‌ بندگان‌ حقیقى‌ خداوند با اظهار کوچکى‌ و تواضع‌ در برابر خداوند، خود را مستحق‌ کوچک‌ترین‌ نعمت‌ها نیز ندیده‌ و نسبت‌ به‌ توان‌ بر شکرگزارى‌ براى‌ کمترین‌ نعمت‌ نیز اظهار عجز مى‌کنند و درصدد افزون‌ خواهی‌ِ همراه‌ با ناسپاسى‌ نیستند؛

توصیه‌ کلى‌ پیامبر اکرم‌…‌ در این‌ حدیث‌، به‌ اعتدال‌ و میانه‌روى‌ در زندگى‌، و ترک‌ تبذیر است‌؛

و نهایتاً در راستاى‌ اصول‌ و سیره‌ و شیوه‌ تربیتى‌ پیامبر اکرم‌…، مسئله‌ یاد مرگ‌ مطرح‌ مى‌شود که‌بهترین‌ وسیله‌ حفظ‌ انسان‌ها از کژى‌ است‌

به‌ چـه‌ میزان‌؟

اولیاى‌ دین‌ و نیز حکیمان‌، همواره‌ به‌ کم‌خورى‌ و پرهیز از پرخورى‌ سفارش‌ اکید داشته‌اند. این‌ مسئله‌ امروزه‌ نیز مورد تأکید پژوهشگران‌ علوم‌ پزشکى‌ است‌ و به‌ عنوان‌ راز سلامت‌ و پیش‌گیرى‌ از بیمارى‌ها مطرح‌ است‌. در روایت‌ کلینى‌ از امام‌ باقر (علیه السلام)‌ آمده‌ است‌: چیزى‌ نزد خداوند، مبغوض‌تر و ناپسندتر از شکم‌ پر نیست‌

در روایتى‌ دیگر از آن‌ حضرت‌ آمده‌ است‌: آن‌ گاه‌ که‌ شکم‌ پر شود، ره‌ طغیان‌ در پیش‌ گیرد. و به‌ گفته‌ برخى‌ حکما: زیاد نخورید تا زیاد بنوشید تا زیاد بخوابید تا زیاد حسرت‌ بخورید. در روایات‌ نبوى‌…‌ نیز بر این‌ امر تأکید شده‌ است‌. آن‌ حضرت‌، پرخورى‌ را موجب‌ فساد بدن‌، بروز بیمارى‌، کسالت‌ در عبادت‌، قساوت‌ و مردن‌ قلب‌، دورى‌ از خدا، مبغوض‌ خداوند واقع‌ شدن‌، ضرر زدن‌ به‌ دین‌ فرد و از ویژگى‌هاى‌ افراد کافر و منافق‌ معرفى‌ فرموده‌ است‌

در بعضى‌ روایات‌، آن‌ حضرت‌ میزان‌ مناسب‌ براى‌خوردن‌ را چنین‌ تعیین‌ کرده‌ است‌: فرزند آدم‌! هیچ‌ ظرفى‌ بدتر از شکم‌ را پر نکرده‌، براى‌ او تنها چند لقمه‌ که‌ سبب‌ قوام‌ وجودش‌ شود کافى‌ است‌. و اگر ناچار ازغذا خوردن‌ شد، پس‌ ثلث‌ [معده‌] براى‌ غذایش‌، و ثلث‌ آن‌ براى‌ نوشیدنى‌اش‌، و ثلث‌ دیگر را براى‌ نفس‌ بگذارد. در این‌ زمینه‌، از بعضى‌ همسران‌ پیامبر اکرم‌…‌ نقل‌ شده‌ است‌ که‌: «هیچ‌گاه‌ شکم‌ پیامبرصلى‌ الله علیه‌ و آله‌و سلم‌ از غذا پر نشد»

 

 

چه‌ هنگام‌؟

پرسش‌ دیگر دربارة‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در تغذیه‌، این‌ است‌ که‌ آن‌ حضرت‌ در چه‌ اوقاتى‌ غذا صرف‌مى‌کرده‌ است‌؟ از برخى‌ روایات‌ مى‌توان‌ اصلى‌ کلى‌ در این‌ باره‌ استنباط‌ کرد و آن‌ این‌که‌ آن‌ حضرت‌ جز به‌ وقت‌گرسنگى‌ و احساس‌ نیاز بدن‌، اقدام‌ به‌ صرف‌ غذا نمى‌کرده‌ است‌. در روایتى‌ از آن‌ حضرت‌ نقل‌ شده‌ است‌که‌ فرمود: بخور در حالى‌ که‌ اشتها به‌ خوردن‌ دارى‌، و دست‌ بکش‌ در حالى‌ که‌ هنوز اشتها به‌ خوردن‌ دارى‌. و بنا به‌ نقل‌ انس‌ بن‌ مالک‌: هیچ‌ گاه‌ در روز یا شب‌، آن‌ حضرت‌ گوشت‌ یا نان‌ مصرف‌ نکرد مگر هنگامى‌ که‌ بدن‌ نیاز به‌ آن‌ داشت‌

بر این‌ اساس‌، نقل‌ شده‌ است‌ که‌ پیامبر اکرم‌…‌ شخصاً با مردم‌ مواسات‌ و همراهى‌ مى‌کرد، به‌ گونه‌اى‌که‌ ازار (لنگ‌) خود را با پوست‌ وصله‌ مى‌کرد و هیچ‌ گاه‌، هم‌ صبحانه‌ (یانهار) و هم‌ شام‌ نخورد تا این‌که‌ از دنیا رحلت‌فرمود. بنا بر بعضى‌ روایات‌، معصومان(علیهم السلام) دو وعده‌ غذایى‌ را در طول‌ شبانه‌ روز سفارش‌ مى‌کردند و از صرف‌ غذا بین‌ آن‌ دو وعده‌، نهى‌ مى‌کردند. و از برخى‌ روایات‌، بر مى‌آید که‌ معصومان(علیهم السلام) تأکید بر آن‌ داشتند که‌افراد، شب‌ هنگام‌ چیزى‌ خورده‌ و بخوابند، ولو بسیار اندک‌ باشد

امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ در این‌ زمینه‌ فرموده‌ است‌: خوردن‌ شام‌ را ترک‌ نکن‌، حتى‌ اگر سه‌ لقمه‌ به‌ همراه‌ نمک‌ باشد. و کسى‌ که‌ شام‌ خوردن‌ را [به‌ کلى‌] ترک‌ گوید رگى‌ در بدنش‌مى‌میرد که‌ هرگز احیا نخواهد شد. پیامبر اکرم‌…‌ نیز مى‌فرمود: شام‌ بخورید هر چند یک‌ مشت‌ خرماى‌ غیرمرغوب‌ باشد، چرا که‌ ترک‌ شام‌ خوردن‌ موجب‌ پیرى‌ است‌

تنها یا با دیگران‌؟

بخش‌ دیگرى‌ از روایات‌ سیره‌ نبوى‌…‌ در باب‌ خوردن‌ و آشامیدن‌، از آن‌ حکایت‌ دارد که‌ پیامبراکرم‌…‌ در حدّ امکان‌، به‌ تنهایى‌ غذا نمى‌خورد و مى‌فرمود: آیا شما را از بدترینتان‌ خبر دهم‌؟ کسى‌ که‌به‌ تنهایى‌ بخورد و برده‌اش‌ را بزند و میهمانش‌ را ردّ کند. آن‌ حضرت‌، غذا خوردن‌ جمعى‌، حلال‌ بودن‌ غذا، و گفتن‌ بسم‌ الله در ابتدا و حمد خدا در پایان‌ را از اسباب‌ کمال‌ در غذا خوردن‌ معرفى‌ مى‌فرمود. و نیز مى‌فرمود: بهترین‌ غذاها نزد خداوند آن‌ است‌ که‌ دستان‌ زیادى‌ آن‌ را بخورند. و بنا به‌ نقل‌ امام‌ صادق‌(علیه السلام)‌ از امیرالمؤمنین‌(علیه السلام)‌، پیامبر اکرم‌…‌ مى‌فرمود: جماعت‌، موجب‌ برکت‌ است‌ و غذاى‌ یک‌ نفر، دو نفر را، و غذاى‌ دو نفر، چهار نفر را کفایت‌ مى‌کند

گفتنى‌ است‌ که‌ هر چند زیادتر شدن‌ افراد ممکن‌ است‌ سهم‌ هر فرد از غذا را کاهش‌ دهد، اما مراد پیامبر اکرم‌صلى‌ الله علیه‌و آله‌ و سلم‌ مى‌تواند آن‌ باشد که‌ حتى‌ با وجود عدم‌ سیرى‌، نیاز بدن‌ همراه‌ با کم‌ خورى‌ که‌ مطلوب‌ است‌، تأمین‌ مى‌شود و این‌ مى‌تواند در نتیجه‌ ایثار افراد در اختصاص‌ سهم‌ خود به‌ دیگران‌ باشد. امروزه‌ نیز ثابت‌ شده‌ است‌ که‌صرف‌ غذا با دیگران‌، همراه‌ با نشاط‌ و گوارایى‌ مى‌شود و این‌ امر، در جذب‌ نیکوى‌ غذا و تعادل‌ گوارش‌ نقش‌ مهمى‌دارد

بنا به‌ نقل‌ طبرسى‌، پیامبر اکرم‌…‌ آن‌چه‌ را خوردنش‌ بر وى‌ حلال‌ بود، همراه‌ اهل‌ و خادم‌ یا همراه‌کسانى‌ که‌ حضرت‌ را دعوت‌ به‌ غذا خوردن‌ مى‌کردند، روى‌ زمین‌ یا آن‌چه‌ دعوت‌ کنندگان‌ بر آن‌ غذا مى‌خوردند، و از آن‌چه‌ آنان‌ مى‌خوردند تناول‌ مى‌فرمود، مگر آن‌ که‌ میهمانى‌ بر حضرت‌ وارد مى‌شد که‌ در این‌ صورت‌، به‌ همراه‌ میهمان‌غذا مى‌خورد. بنا به‌ نقل‌ دیگر طبرسى‌، هنگامى‌ که‌ کسى‌ به‌ پیامبراکرم‌…‌ عرض‌ کرد: ما غذا مى‌خوریم‌، اما سیر نمى‌شویم‌! حضرت‌ فرمود: شاید به‌ صورت‌ متفرق‌ غذا مى‌خورید؛ در حال‌ غذا با هم‌ جمع‌ شوید و نام‌ خداى‌ بر زبان‌ آرید تا موجب‌ برکت‌ براى‌ شماشود

آن‌ حضرت‌، گاه‌ غذا را در میان‌ مساکین‌ و نیازمندان‌ و همراه‌ آنان‌ میل‌ مى‌کرد و از برکت‌ حضور حضرت‌، آنان‌ نیز سیر مى‌شدند، بنا به‌ نقل‌ حمیرى‌ از امام‌ باقر (علیه السلام)‌، شبى‌ پیامبر اکرم‌…‌ همراه‌ مساکینى‌ که‌ در مسجد مى‌خوابیدند در کنار منبر، روزه‌ خود را افطار کرد و از غذایى‌ که‌ در دیگى‌ سنگى‌ نهاده‌ شده‌ بود میل‌ فرمود، و به‌ برکت‌حضور حضرت‌، سى‌ نفر از آنان‌ از آن‌ غذا خورده‌ و سیر شدند، سپس‌ آن‌ ظرف‌ نزد همسران‌ حضرت‌ باز گردانده‌ شد و همه‌ آنان‌ نیز سیر شدند. این‌گونه‌ روایات‌ هرچند از یکى‌ از معجزات‌ آن‌ حضرت‌ حکایت‌ دارد، اما پیش‌ ازآن‌ ـ با توجه‌ به‌ آن‌چه‌ گذشت‌ ـ حاکى‌ از اهتمام‌ حضرت‌ بر ایثار و نیز توجه‌ به‌ غذا خوردن‌ در جمع‌ مى‌باشد

منبع: خبرگزاری فارس

لینک خبر: http://farsnews.com/newstext.php?nn=13921024001355

:نظریه دکتر اکبری

رعایت دستورات اسلام عزیز شامل فرمایش های قران کریم و اهل بیت علیهم السلام و پیروی از عقل سلیم که ادامه اطاعت از دین الهی است، تنها راه نجات بشریت و سعادت اوست

کم خوری راز سلامتی انسان است

ساده خوری باعث سلامتی سلول های بدن انسان است

خوردن در جمع و نشستن سر سفره و با یاد خدا و برای خدا خوردن باعث برکت غذا ها می شود و خوردن را کاری مقدس می نماید

آرام غذا خوردن، خوب جویدن، مخلوط کردن غذا با بزاق و نخوردن آب و مایعات سرد مابین غذا ها، باعث هضم بهتر غذا و جلوگیری از ایجاد بیماریهای معده و نفخ می گردد

 

 

پوکی استخوان

استئرپوروز یا پوکی استخوان، بیماری خاموش

هوالشافی

استئرپوروز یا پوکی استخوان، بیماری خاموش

پوکی استخوان

تعریف: استئر به معنی استخوان و پوروزسیس به معنی پوکی است، در این بیماری میزان تراکم مادۀ استخوانی کاهش می یابد

حال ببینیم چه اتفاقی می افتد که میزان تراکم مادۀ استخوانی کم می شود؟

برای پی بردن به این مسئله ابتدا باید ساختمان استخوان و سلولها و عملکرد آنها را بشناسیم

استخوان یک بافت زندۀ سخت است که وظیفۀ حفظ اسکلت بندی بدن را بعده دارد البته مرکز استخوانها محل ساخت سلولهای خونی نیز می باشد

علاوه بر وظایف ذکر شده استخوان اصلی و اساسی در ذخیره و آزاد سازی یون های حیاتی و بسیار مهم کلسیم و فسفر را دارا می باشد

بر خلاف تصّور عمومی استخوانها مانند قطعه ای سنگ مانند و ثابت نیستند بلکه دائماً سلولهای استخوانی و ساختمانها در حال ساخته شدن و تخریب هستند که این فرایند بسیار دقیق بوده و تحت تأثیر عوامل بسیار هورمونی، تغذیه ای و محیطی از جمله ورزش و تحرک می باشد بطور کلی دو نوع سلول اصلی در استخوان وجود دارند اول سلولهای استخوان ساز و دوم سلولهای استخوانخوار و عملکرد این دو نوع سلول در استخوان طبیعی همیشه متعادل و عکس هم ولی مساوی است یعنی به همان میزانی که استخوان خورده می شود، استخوان ساخته می شود و بنابراین در فرد سالم طبیعی، افزایش یا کاهش مرضی تراکم مادۀ استخوانی را نداریم و به همین دلیل است که فکر می کنیم استخوان ها بدون تغییر و ثابت هستند

برای جلوگیری از پوکی استخوان دستورات و سفارشات متنوعی ارایه می شود که بعضی از آنها گرچه بسیار معروف هستند ولی متأسفانه تنها باعث پیشگیری از پوکی استخوان نمی شود بلکه بر عکس موجب بدتر شدن اوضاع می شوند، یکی از اینها مصرف فراوان ماست است که خود ماست به دلیل داشتن اسیدلاکتیک محیط عمومی بدن را اسیدی می کند (متابولیک اسید شیس) و لذا یون کلسیم از استخوانها کنده می شود، که برای حل این مشکل ماست را باید با یک مصلح مثل: پودر زینیان، فلفل سیاه، گل محمدی یا نعناع مصرف نمود

شکل دیگر ماست این است که بعلت آرایش پیچیدۀ پروتئین های آن برای تجزیۀ مولکولهای پروتئنی انرژی زیادی از سلولها مصرف می گردد که در طولانی مدت موجب اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز می شود و در نتیجه زیاد ماست و دوغ خوردن بر عکس تصور عوام موجب کمتر شدن تراکم مادۀ استخوانی می گردد

دومین ماده ای که بسیار توصیه می شود برای پیشگیری از پوکی استخوان میل شود شیرهای کم چربی است که بعلت محتوای بالاتر پروتئین و نبودن چربی های طبیعی انرژی زا و پیچیدگی پروتئین بیشتر از سلولهای انرژی اخذ می کند و باعث اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز می شود و در نهایت بیماری پوکی استخوان را بدتر می کند، راه چاره این است که اولاً از شیر طبیعی پر چرب شود ثانیاً شیر پانزده دقیقه بجوشد ثالثاً به شیر یک مصلح مانند: زعفران یا زرد چوبه اضافه شود (که هر دوی زعفران و زرد چوبه داروی ضد پوکی استخوان نیز می باشند) رابعاً شیر بصورت گرم و با خرما یا عسل میل شو

سومین غذایی که خیلی تأکید می گردد، خوردن ماهی است، در حالی که باز گوشت ماهی به علت داشتن پروتئین های پیچیده برای آنالیز به انرژی فراوان سلولی نیاز دارد و لذا بر عکس خوردن گوشت ماهی موجب اختلال عملکرد سلولهای استخوان ساز شده و باعث پوکی استخوان می شود، در روایتی از امام موسی کاظم علیه السلام آمده است که فراوان خوردن گوشت ماهی بدن ها را فرسوده می کند، راه حل این مشکل این است که اولاً در خوردن گوشت ماهی افراط نشود و ثانیاً گوشت ماهی با یک مصلح مصرف شود مثل: سبزیجات با طبع گرم (آویشن، ریحان، نعناع، پونه)، یا زرد چوبه و فلفل سیاه یا زیتون

نکته: یادمان باشد هرگز گوشت ماهی را با آبلیمو یا ماست نخوریم

مصرف آب سرد فراوان هم خود موجب کاهش انرژی سلولی در سلولهای استخوان ساز می شود که روش جبران آن مصرف آب جوشیدۀ گرم با خرما بجای آب سرد است و همچنین مصرف شربت زعفران و عسل خنک و انواع شربت های سنتی ایرانی همه در جلوگیری از پوکی استخوان مفید می باشند

:چند توصیه

گوشت گوسفند با استخوان در تمام غذاها استفاده شود چون استخوان گوسفند خود سرشار از کلسیم است*

 از خوردن نوشابه های گازدار و کولادار پرهیز شود چون گاز نوشابه ها خاصیت اسیدی دارد و باعث پوکی استخوان می شود و کولاها هم مواد شیمیایی هستند و برای سلولهای استخوان ساز خاصیت سمی دارند*

از کشیدن سیگار، مصرف الکل و مصرف مواد مخدر و چای سبز و سیاه خودداری کنید چون همگی برای سلول های استخوان ساز مضر هستند*

 ورزش و نرمش متناسب با سن و جنس فراموش نشود*

کار بدنی فراموش نشود*

 قرار گیری در معرض نور خورشید مستقیم بطوریکه خورشید از پشت سر به بدن ما بتابد و نه از روبرو بسیار مفید است البته نباید زیاد از حد باشد*

 از خوردن فست فودها و ساندویج ها حتی الامکان پرهیز شود*

 بجای سالاها تا حد ممکن از سبزی خوردن بدون گشنیز استفاده شود*

 گوشت گاو و مرغ مصرف نشود و به جای آن ها از گوشت گوسفند و شتر استفاده شود*

 میوه های با طبع سرد را با هم مصرف نشود و با فاصله دو ساعته میل شوند*

 

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناس سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

ابن بیطار

ابن بیطار

هوالشافی

ابن بیطار

ضیاء الدّین ابو محمّد عبدالله احمد بن محمّد مالکی، مشهور به ابن بیطار، اواخر قرن ششم هجری قمری در مالقه ی اسپانیا متولّد شد و در سال 646 ه.ق از دنیا رفت. او تحصیلات عالیه‌اش را در اشبیایه به پایان رساند و در گیاه شناسی و دارو شناسی زیر نظر معلّمان برجسته تخصّص یافت

وی با همراهی و سرپرستی اساتیدش، گیاهان مناطق اطراف محلّ اقامتش را جمع آوری کرد و روی تک تک آنها تحقیقات متعدّدی را انجام می‌داد

او برای تحقیق بیشتر بعد از مدّتی شروع به سفر کرد و از مغرب (مراکش، الجزیره و تونس) و کشورهای یونان و روم و آسیای صغیر و سوریه، در مشرق دیدن کرد. وی در دمشق به همراه شاگردش ابن ابی اصبیعه مجموعه‌های زیادی از گیاهان را جمع آوری نمود و به واقع بزرگترین صاحب نظر در زمینه دانش گیاهان بود

او از سوریه به مصر بازگشت و توسّط سلطان ایّوبیان،‌ ملک کامل، به عنوان مدیر اجرایی همه گیاه شناسان منصوب شد

ابن ابیطار در طیّ انجام مسئولیّتش از قاهره به چند سفر علمی رفت و اطّلاعات ارزشمندی جمع آوری کرد که او را قادر ساخت دو کتاب مهم بنویسد

کتاب اوّل «المغنی فی الادویه المفرده» بود که در آن گیاهان دارویی را متناسب با هر بیماری فهرست کرد و کتاب دیگر «الجامع» بود. اثر دیگر او رساله‌ای به نام «میزان الطبیب» در رژیم‌ها و داروها، یک تک پژوهش در مورد لیمو بود

مشهورترین اثر او «الجامع المفردات و الادویه و الاغذیه» است که آن را در سال 646 ه.ق کامل کرد. او در اثرش بیش از 1400 نمونه دارویی را به صورت الفبایی فهرست کرد، که سیصد تای آن‌ها برای اولین بار توسّط خود او فهرست شده بود

او این اثر را بر اساس مشاهده‌های خود و نظرهای 150 نویسنده معتبر نوشت که شامل آثار دیسقوریس، جالینوس، رازی، ابن سینا، قافیقی و … بود

برگرفته از بولتن نمایشگاه گیاهان دارویی تهران – خرداد 91

اثرات اعراض نفسانی بر سلامت قلب

اثرات اعراض نفسانی بر قلب

هوالشافی

اثرات اعراض نفسانی بر قلب

تاثیر اعراض نفسانی بر بیماری قلبی

اعراض نفسانی به معنی حالات روحی مانند هیجانها، غم، شادی، خشم و غضب می باشد، همانگونه که همه ما تجربه کرده ایم، حالات روحی و روانی ذکر شده می توانند بطور مستقیم روی ضربان قلب، قدرت و عملکرد آن تأثیر بگذارد، برای مثال یک حرف نامناسب از سوی یک فرد می تواند ضربان قلب را از 70 ضربان در دقیقه تا 150 ضربان در دقیقه افزایش دهد و یا دیدن یک صحنه خاص ممکن است با افزایش ضربان قلب و در نتیجه نرسیدن موقت خون به سلول های قلبی و درد همراه شود

از این دسته عوامل محرک می توان به گوش دادن به موسیقی های خاص و دیدن عکس ها و یا تماشای فیلم ها اشاره نمود که همه این ها به نوبه خود می توانند اثرات سوئی بر روی قلب داشته باشند

از نظر طب سنتی بیشترین اثرات منفی روی قلب از طریق دیدن اتفاق می افتد و جالب است که ما در روایات اسلامی نگاه ناروا را تیری زهرآگین از تیرهای شیطان می یابیم و همچنین می بینیم برای جلوگیری از اصابت این تیرهای زهرآگین به قلب انسان ها در احکام مقدس اسلامی تأکید بر رعایت پوشش مناسب برای مردان و زنان شده است و از مومنین و مومنات خواسته شده تا چشم های خود را محافظت نمایند

قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها

به مؤمنان بگو چشمهاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند، و فروج خود را حفظ كنند، اين براى آنها پاكيزه‏تر است، خداوند از آنچه انجام مى‏دهيد آگاه است. و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوس‏آلود) فرو گيرند، و دامان خويش را حفظ كنند، و زينت خود را جز آن مقدار كه ظاهر است آشكار ننمايند

امروزه به علت توسعه فراوان رسانه های جمعی و سوء استفاده دولت های استثمارگر از آن ها متاسفانه به قلب انسان ها و بخصوص جوانان مرتباً آماج تیرهای زهرآگین شیطانی می گردند و همچنین توسعه روز افزون موسیقی های محرک اعصاب متاسفانه موجب ضعف قلب های افراد جامعه می گردد و به دنبال ضعف قلب تمام سامانه های بدن دچار ضعف می گردند

یکی از علایم ضعف قلبی وجود تپش قلب است که به علت بالا رفتن ضربان قلب نیاز به مصرف اکسیژن را در سلولهای قلبی افزایش می دهد و عروق قلبی کفاف طولانی مدت این افزایش نیاز را نمی دهد و نرسیدن خون کافی موجب درد می گردد

بنابراین هر استرسی را که موجب افزایش بی مورد ضربان قلب می گردد که از مهمترین عوامل آن اعراض نفسانی است، بخصوص آنهایی که در اثر گناهان بوجود می آیند، پس بیائید با رعایت دستورات الهی جامعه ای سالم و عاری از ناپاکی برای داشتن قلب هایی سالم برای هم فراهم نمائیم

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

 

پروپرانولول

پروپرانولول (ایندرال)

هوالشافی

پروپرانولول (ایندرال)

پروپرانولول

پروپرانولول دارویی است که برای درمان فشار خون، تسکین درد قلبی، سردردهای میگرنی، بی نظمی ضربان قلبی و آب سیاه چشم استفاده میشود، حال سئوال اینجاست که عوارض جانبی  این دارو برای سلولهای بدن چیست و آیا کار دیگری نمی شود برای حل مشکل سلولهای بدن انجام داد تا از عوارض این دارو در امان بود؟

این دارو در بدن چه کار می کند؟

مکانیسم اثر پروپرانولول به این صورت است که این دارو توسط مسدود نمودن گیرنده ای بتای سلولها، عملکرد آنها را مهار می نماید. بنابراین دارو مشکل درونی سلول را که موجب بیماری شده حل نمی کند و فقط با مهار عملکرد سلولی موجب رفع علامت ها می شود و لذا با عوارض جانبی متعدد همراه است که از آن جمله می توان موارد زیر را ذکر نمود

:عوارض جانبی دارو

خواب آلودگی، خستگی، مشکل در به خواب رفتن، اضطراب، یبوست و گاهی اسهال، دیدن کابوس های وحشتناک، کاهش توان جنسی و افسردگی

حال مسئله این است که آیا مصرف این داروی خطرناک که معلوم نیست مشکلی را در بدن، حل می کند یا نه و چندین بیماری را خود می تواند به سلولهای ما تحمیل نماید بهتر است یا رعایت کامل مثلث سلامت که می تواند واقعاً و همیشگی و بطور اساسی مشکلات سلولی را رفع نماید؟

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناس سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

افتادگی دریچه میترال

پرولاپس دریچه میترال از نگاه طب سنتی اسلامی-ایرانی و طب غربی

هوالشافی

پرولاپس دریچه میترال از نگاه طب سنتی اسلامی-ایرانی و طب غربی

پرولاپس دریچه میترال

امروزه بسیاری از افراد جامعه ما که از تپش قلب، سنگینی و سوزش قلب، درد مبهم قفسه سینه و یا احساس نامنظمی در ضربان قلب ناراحت هستند، وقتی به پزشک متخصص قلب مراجعه می کنند، با این جمله مواجه می شوند: تو پرولاپس دریچه میترال داری

جالب است که بدانیم امروزه بر اساس تحقیقات تا 15% افراد جامعه دچار پرولاپس دریچه میترال هستند!!! و حتی اغلب آنان هیچ علامتی ندارند و اصولا اطلاعی هم از این موضوع ندارند که دریچه مهم قلب آنها دچار افتادگی و شلی است و حتی گاهاً این اختلال، که اغلب بی علامت و بی عارضه است، می تواند موجب مرگ ناگهانی در یک فرد جوان یا مسن شود

دریچه میترال (Mitral Valve) ما بین دهلیز چپ و بطن چپ قرار گرفته است، که این دریچه، پس از عبور خون تمیز بازگشته از ریه ها، به درون بطن چپ و انقباض پر قدرت بطنی، باید در مقابل فشار بالای انقباض بطن چپ مقاومت کند و نگذارد خون بطنی دوباره وارد دهلیز چپ شود و به ریه ها پس زده شود، تا خون تمیز رهسپار شریان آئورت گردد و از آنجا به تمام اعضای بدن، خون پاک اکسیژن دار برسد، حال اگر این دریچه مهم در اثر شل شدن سلولها و بافت همبند تشکیل دهنده آن، دچار لختی، ورم و بزرگی شود و به سمت دهلیز چپ برآمده گردد، در نتیجه هنگام انقباض پر قدرت بطن کشیده می شود و همین کشیدگی بیش از حد باعث علایم آزار دهنده قلبی می شود و حتی در مواردی ممکن است مقداری خون به دهلیز چپ پس زده شود و از آنجا فشار به ریه ها وارد شود و فرد احساس تنگی نفس در فعالیت کند، مثلا ممکن است با بالا رفتن یکی دو طبقه از ساختمان دچار این مشکل گردد

علت اصلی این عارضه مهم ولی شایع چیست؟

در طب جدید، علت اصلی این حالت ناشناخته اعلام شده است و عواملی چون وراثت را دخیل می دانند ولی برعکس در طب سنتی اسلامی-ایرانی منشاء این بیماری، غلبه بلغم در بدن می باشد و جالب است که با بلغم زدایی بیماری کاملا بهبود می یابد که در ادامه و در قسمت درمان توضیح داده خواهد شد

از لحاظ سلولی مولکولی، اتفاقی که در افتادگی دریچه میترال می افتد اینست که، در سطح سلول ها تعداد زیادی پمپ های سدیم و پتاسیم وجود دارد که این پمپ ها با مصرف انرژی، دائما سدیم را از سلول خارج و پتاسیم را به سلول داخل می نمایند و لذا اگر در اثر تغذیه نامناسب (که عمدتا شامل مواد غذایی و آشامیدنی با طبع سرد می باشد)، میزان انرژی سلولی کاهش یابد، موجب کاهش قدرت این پمپ ها شده و باعث احتباس یون های سدیم در داخل سلول و ورود آب با خاصیت اسمزی از غشاء نیمه تراوای سلولی، به داخل سلول ها و ایجاد ورم سلولی و اولین مرحله آسیب سلولی می شود که در طب سنتی اصطلاحاً غلبه بلغم یا آب نامیده می شود و همین تورم سلولی است که باعث ضخیم شدگی، شلی و افتادگی دریچه میترال می گردد، البته باید بدانیم که این شلی و افتادگی فقط در سلول های دریچه میترال اتفاق نمی افتد و یک امر عمومی است که در تمام سلولهای بدن ایجاد شده است

:درمان بیماران افتادگی دریچه میترال

لازم است در اولین اقدام تغذیه بیمار بطور دقیق از روی مثلث سلامت اصلاح شود و نوشیدنی های مقوی عضلات مثل دمنوش بادرنجبویه، زعفران و بیدمشک استفاده شود و از خوردن چای سیاه و سبز خودداری شود

برای استفاده از روغن لازم است از روغن های حیوانی در کنار روغن های کنجد و زیتون استفاده شود، زیرا روغن های حیوانی در واقع بنزین سلول های قلبی هستند

در کنار اصلاح تغذیه چند عامل برای تقویت قلب کم کننده است، مانند: روزی یک عدد سیب قرمز ناشتا، روزی یک لیوان آب سیب زرد شیرین طبیعی، روزی یک لیوان دمنوش بادرنجبویه، هفته ای یک عدد دل بره بصورت کبابی، که اینها در اکثر نسخه های درمانی بنده وجود دارند و اثرات خوبی در قدرت عضلانی قلب دارند

در ضمن با رعایت کامل مثلث سلامت به تدریج سلول های دریچه میترال به همراه سایر سلول های بدن به حالت طبیعی باز می گردند و تورم و شلی دریچه میترال از بین می رود و بیماری پرولاپس دریچه میترال درمان می شود

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com