چاقی ولاغری

چاقی و لاغری چیست؟

هوالشافی

چاقی و لاغری چیست؟

چگونه وزن و اندام متناسب داشته باشیم؟

:تعریف چاقی در طب غربی

چاقی و لاغری

بر اساس نظریه دانشمند فرانسوی به نام بروکای، وزن متناسب برای هر فرد شامل، قد منهای عدد صد می باشد. بطور مثال با قد 170 سانتیمتر بهترین وزن حدود 70 کیلوگرم خواهد بود، البته باید بدانیم که این عدد در آقایان معمولاً باید منهای 10 درصد باشد، یعنی 10 درصد کمتر از خانم ها

:در طب غربی چاقی یعنی افزایش توده چربی بدن و برای سنجش میزان چربی بدن متدهای مختلفی مانند

دانسیتومتری

اولتراسونوگرافی

بررسی میزان پتاسیم بدن

بررسی کل آب موجود در بدن

و روش های دیگر وجود دارد که این متد ها گران و بسیار زمان بر می باشند

متد دیگر محاسبه BMI (Body Mass Index) یا ایندکس توده بدن می باشد، که به وسیله تقسیم کردن وزن فرد به مجذور قد او به متر حساب می گردد. فعلاً سازمان بهداشت جهانی، BMI را بهترین معیار تشخیص وزن متناسب می داند به این ترتیب که اگر BMI کمتر از 5/18 است کمبود وزن وجود دارد و اگر بین 25- 5/18 است فرد با وزن طبیعی است و اگر بین 30- 25 است اضافه وزن وجود دارد و فرد با BMI بالای 30 مبتلا به چاقی است

:نکته مهم این است که در همین فرمول ساده BMI، عواملی چون سن و جنس دخیل هستند بطور مثال

* BMI برابر 21 برای سن 17 تا 19 سالگی مناسب است

* BMI برابر 22 برای سن 19 تا 24 سالگی مناسب است

* BMI برابر 23 برای سن 24 تا 34 سالگی مناسب است

* BMI برابر 24 برای سن 34 تا 44 سالگی مناسب است

* BMI برابر 25 برای سن 44 تا 54 سالگی مناسب است

* BMI برابر 26 برای سن 54 تا 64 سالگی مناسب است

* BMI برابر 27 برای سن 64 سال به بالا مناسب است

:مثال محاسبه BMI

آقایی با قد 1.7 متر و وزن 90 کیلوگرم با سن 54 سال

پس این آقای 54 ساله اضافه وزن دارد و چاق است

نکته مهم این است که در این فرمول اصلا به این توجه نشده که افرادی بصورت ژنتیکی عضلات بزرگ و قوی دارند و یا افرادی بدن شل و وارفته ای دارند، آیا باز با همین فرمول می توان همه را به درستی ارزیابی کرد؟

واقعیت این است که ما لازم است یک تقسیم بندی کامل تر انجام دهیم تا بتوانیم بین افراد چاقی مرضی و افراد سالم با اندام عضلانی تنومند افتراق قائل شویم

پس در واقع ما می توانیم یک چاقی طبیعی داشته باشیم که ژنتیکی است و به اصطلاح عده ای هستند که هیکل پهلوانی دارند و بیماری در سلول هایشان وجود ندارد و یک نوع چاقی مرضی داریم که عمده افراد چاق از این نوع هستند و ریشه این نوع چاقی زیاد بودن توده عضلات و قوی بودن قدرت بدنی فرد و پهلوانی وی نیست و فقط بعلت بیماری سلولی دچار تورم سلولی و اضافه وزن مرضی شده اند و این افراد هرچه غذاهای با کالری کمتر میل کنند بیشتر چاق می شوند و حتی برخی از این افراد می گویند که ما حتی اگر با هم بخوریم مرتباً چاق می شویم!!!

:ریشه سلولی مولکولی این اضافه وزن و چاقی مرضی در کجاست

در سطح سلول های بدن ما تعداد زیادی دریچه های سدیم و پتاسیم بصورتی ترکیبی وجود دارد که این دریچه ها با مصرف انرژی بصورت مولکول ATP یون سدیم را دایماً به خارج سلول و یون پتاسیم را به داخل سلول حرکت می دهند، حال تصور کنید فردی فقط از غذاهای با برآیند انرژی پایین مثل روغن های نباتی (جامد، مایع و مخصوص سرخ کردنی)، گوشت گاو، ماست، دوغ، گوجه فرنگی و رب گوجه فرنگی، انواع سس قرمز و سفید و آب سرد و چای (سبز و سیاه) و … (مراجعه به مثلث سلامت) استفاده کند، میزان ATP سلول های او کم می شود و سدیم در داخل سلول حبس می گردد و لذا آب با خاصیت اسمزی غشاءهای نیمه تراوا، خود به خود وارد سلول ها می شود و سلول باد می کند، و فرد در نهایت با 10 تا 30 کیلوگرم اضافه وزن روبرو می شود، این افراد دایماً با احساس سستی، خواب زیاد و نرم بودن بدن و عضلات روبرو هستند، برعکس افراد با هیکل پهلوانی که همیشه احساس قدرت و قوت دارند

پس راه درمان برخلاف طب غربی کم کردن کالری و زیاد دادن آب سرد و سالاد نیست، چون همه اینها باز هم میزان انرژی سلولی را کم می کنند و مرتباً میزان ورم سلولی این افراد بیشتر می شود و اگر احیاناً چند کیلویی با کم کردن بسیار زیاد غذای مصرفی حاصل شود همراه با افتادگی صورت و پیری زود رس و از بین رفتن میل جنسی و افسردگی خواهد بود به طوری که یک خانم 40 ساله پس از مدتی قیافه یک زن 50 ساله را به خود خواهد گرفت

در افراد لاغر هم که عمدتاً افرادی هستند که از لحاظ ژنتیکی صفراوی یا سودایی هستند با همان رژیم غذایی فوق الذکر که شامل غذاهای انرژی گیر است بدنشان در عین لاغری شل است و حتی شکم مختصری هم دارند که بسیار بد شکل می شود یعنی بدن لاغر و شکم بزرگ

راه چاره چیست؟

با رعایت کامل مثلث سلامت اجازه بدهیم بدن ما براساس ژنتیک خود تنظیم شود، چون مسلماً وقتی تغذیه سلولی درست و کامل باشد پمپ های سدیم و پتاسیم سلول ها در سراسر بدن درست کار می کنند، آنچه تعیین کننده وزن بدن ما خواهد بود ،ژنتیک ما است. در واقع همه ما در آن صورت براساس ژنتیک مان ممکن است هیکل پهلوانی داشته باشیم که به این افراد دموی گفته می شود و یا هیکل لاغر داشته باشیم ولی سالم و چابک و بدون شکم که به این افراد صفراوی گفته می شود و افرادی که بشتر لاغر هستند و خیلی دقیق و موشکاف و پیگیر هستند که اینها به این افراد سودایی گفته می شود و افرادی که دارای غلبه آب هستند که به این افراد بلغمی گفته می شود ولی با اصلاح نوع غذاها با توجه به طبع افراد می تواند افراد را سالم دریک تعادل وزن و تناسب اندام با توجه به ژنتیک آنها نگه دارد

 

دکتر حسن اکبری

متخصص آسیب شناسی، دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

 

چه می شود که پیر می شویم؟

چه می شود که ما پیر می شویم؟

هوالشافی

چه می شود که ما پیر می شویم؟

چه می شود که پیر می شویم؟

همانگونه که می دانیم بدن ما از میلیارد ها سلول تشکیل شده است و پیری ما چیزی نیست به جز اختلال عملکرد سلول ها، راستی درون سلول ها چه اتفاقی می افتد که دیگر نمی توانند مثل دوران جوانی کار کنند؟ به طور مثال قلب انسان که وظیفه گردش خون را در بدن دارد در طی یک دقیقه حدود 70 بار می زند و در طی یک روز یکصد هزار بار می زند و در یک سال حدود سی و شش میلیون بار باید منقبض و منبسط گردد!!!

مسلماً با چنین حجم بالایی از عملکرد در درون سلول های قلب ما رسوباتی ایجاد می شود که این رسوبات از جنس پروتئین و یا چربی های تخریب شده هستند که در علم طب به این رسوبات لیپوفوشین یا رسوبات پیر گفته می شود، اگر به وسیله میکروسکوپ الکترونی به درون یک سلول پیر نگاه کنیم این رسوبات را در جای جای سلول می بینیم که ترکیب شیمیایی مخصوصی دارند و بخصوص در عضلات قلب فراوان هستند و یک شبکه تار عنکبونی در درون سلول های قلب و سایر سلول های بدن بوجود می آورند که جلوی کار کرد صحیح اندامک ها یا ارگان های داخل سلولی را می گیرند و لذا قلب پیر دیگر مثل قلب جوان با قدرت منقبض و منبسط نمی شود و از طرفی تمام سامانه های گردش خون شامل عروق بزرگ تا مویرگ های بسیار نازک که گاهی آنقدر تنگ هستند که یک گلبول قرمز که شش میلیون آن در ته یک سنجاق جا می شود باید خود را حدود دو برابر باریک کند تا از آن ها عبور کند، نیز پیرو ناتوان شده اند، یعنی از یک طرف پمپ ضعیف شده و نمی تواند خون را تلمبه کند و از طرفی عروق نمی توانند خون را به درستی از خود عبور دهند که نتیجه ی این فرآیند نرسیدن تغذیه ی صحیح به سلول های سراسر بدن است، بنابراین پوست، چشم، گوش، سلول های عصبی و مغز، کلیه ها، کبد، روده ها و معده همه با هم پیر و ضعیف و ناتوان می شوند و کل سلول های بدن شکننده می شوند و سیستم ایمنی قدرت مقابله با دشمنان داخلی مثل سلول های سرطانی و دشمنان خارجی مثل میکروب ها را ندارد و بالاخره راه فراری نمی ماند بجز مرگ!!!

:حال باید دید پیری سلولی در هر عضوی چه علائمی دارد

:قلب

رسوب پیگمان های لیپوفوشین که رنگ قهوه ای روشن در سلول های قلبی ایجاد می کند و در میکروسکوپی رسوبات دیده می شوند

قدرت انقباض سلول های عضله ی قلبی کاهش می یابد

 به علت اختلال در هدایت جریان الکتریسیته قلبی آرتیمی ها یا نامنظمی های ضربان قلب ایجاد می شود

به علت گرفتگی عروق قلبی در ضربان های بالا خون به اندازه کافی به سلول ها نمی رسد و ایجاد ایسکمی و درد قلبی فعالیتی می شود

به علت گرفتگی عروق قلبی خون رسانی به درستی انجام نمی شود

:مغز

 رسوب لیپوفوشین در سلول های نورونی مغز باعث عملکرد بد و ناقص سلول های مغزی شده و قدرت تفکر و حافظه می تواند تا حد زیادی مختل شود

کم حوصلگی، عصبانیت، حساسیت بالا و زود رنجی می تواند بوجود آید

 عدم وجود تمرکز یکی از عوارض پیری سلول های مغزی است

 کاهش مهارت های فکری و جسمی

لرزش دستها و اندام

 کاهش تعادل جسمی

 کاهش سرعت واکنش ها

:چشم

پیر چشمی به علت کاهش قدرت تطابق عدسیه چشم

آب مروارید

 آب سیاه یا افزایش فشار داخل چشم

 مگس پران مشاهده ی تصاویر در حال حرکت جلوی صفحه ی دید که به علت تخریب و آزاد شدن پروتئین های فرسوده داخل زجاجیه ی چشم هستند

 کم شدن قدرت بینایی

 تشکیل حلقه پیری دور قرنیه چشم

احتمال خونریزی ته چشم

:ریه ها

کاهش ظرفیت ریه ها

تنگی نفس فعالیتی

سرفه

دفع خلط فراوان (گاهی)

افزایش تعداد تنفس در دقیقه

:کبد

 چرب شدن کبد

 کاهش قدرت تبدیل گلوکز به گلیکوژن در مواقع افزایش قند خون

 کاهش قدرت تبدیل گلیکوژن به گلوکز در مواقع گرسنگی

کاهش قدرت متابولیسم مواد غذایی

 کاهش قدرت متابولیسم داروها و افزایش احتمال مسمومیت های دارویی در پیری

 افزایش احتمال احتقان کبدی

:کلیه ها

 کاهش قدرت پاکسازی و تصفیه خون

کاهش قدرت تعادل الکترولیتی خون

به هم خوردن توان تعادل فشار خون از طریق سامانه رنین آنژیوتانسین

 کاهش قدرت ترشح اریتروپویتین یا هورمون خون سازی

افزایش احتمال احتباس آب در بدن

افزایش کراتینین سرم

 افزایش نیتروژن اوره ی خون

 افزایش رسوب سنگ های کلیوی در لگنچه های کلیه

:اعصاب محیطی

 کاهش قدرت عبور دهی اعصاب محیطی و لذا کاهش قدرت انقباضی اندام ها

 افزایش ایمپالس های خود بخودی و لذا افزایش لزرش اندام

کاهش قدرت میلین سازی و بنابراین بروز علایم گزگز شدن، سوزن سوزن شدن و مور مور قسمت های مختلف بدن

:عضلات

کاهش قدرت عضلانی در تمام عضلات صاف و مخطط بدن

 افزایش احتمال بروز پرش های غیر ارادی عضلات

کم شدن عمومی حجم عضلات بدن

خشک شدن عضلات و کاهش قدرت انعطاف پذیری عضلات

:معده

 کاهش قدرت اسید سازی معده و بنابراین کاهش قدرت هضم غذا

کاهش قدرت آنزیم سازی معده و بنابراین کاهش قدرت هضم غذا

کاهش قدرت هورمون سازی معده و بنابراین به هم خوردن حس سیری و گرسنگی

 کاهش قدرت جذب مواد غذایی، آب، آهن و ویتامین ها

:روده ها

 کاهش قدرت جذب مواد غذایی، آب و ویتامین ها

کاهش حرکت روده بزرگ و ایجاد یبوست مزمن

 گاهی دفع بلغم به علت عملکرد ناقص سلول های مخاط روده ها

 نفخ شدید و عدم جذب گازهای تولید شده در روده ها

* لازم به توضیح است که اصولاً حدود نود درصد گازهای تولید شده در روده ها توسط اپی تلیوم یا سلول های پوشاننده ی روده ها جذب می گردند و این مقدار گاز باقی مانده یعنی ده درصد برای حرکت مدفوع در روده ها ضروری است، افرادی که نفخ بسیار زیاد می کنند به علت نقض در عملکرد جذب گاز های روده می باشد

:پوست

 کم شدن قدرت ترشح چربی و عرق از غدد مربوط در پوست که موجب خشکی شدید پوست و بعضاً خارش های غیر قابل تحمل در افراد پیر می شود

 چروکیدگی پوست و کدر شدن رنگ پوست

 ایجاد دانه ها و لکه های رنگی پوست در روی دست ها، پیشانی، صورت و پوست سر

:استخوان ها

 ترد و شکننده شدن استخوان ها و کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان

 تغییر مغز استخوان قرمز به مغز استخوان چربی که در نتیجه ظرفیت تولید سلول های خونی و سلول های ایمنی در افراد پیر به شدت کاهش می یابد و همین موضوع خود می تواند زمینه ساز بسیاری از بیماری های ثانویه به نقض ایمنی یا نقض عملکرد این سیستم مهم بدن باشد که از جمله این بیماری ها می توان به افزایش شیوع سرطان های مختلف در پیری اشاره نمود

دیر جوش خوردن استخوان شکسته به نحوی که یک استخوان شکسته که در یک جوان 20 ساله 20 روزه ترمیم می شود در یک مرد 80 ساله حدود سه ماه طول می کشد

:مفاصل

محدودیت حرکات مفصلی

 خشکی و شکنندگی مفصلی و بروز آرتروز مفصلی

 درد های مفصلی

:دندان ها

در پیری به تدریج بسته به ژنتیک فرد و نحوه نگهداری دندان ها، این ساختاری های بسیار مهم، از بین می روند و نداشتن دندان از عوامل بسیار مهم نفخ و سوء هاضمه است و بطور کلی نبودن دندان ها یا خراب بودن آن ها باعث کاهش طول عمر می گردد

:چه کنیم تا عوارض پیری کمتر شود و اعضای ما دیرتر پیر شوند

:قلب

از خوردن روغن های نباتی شامل روغن نباتی مایع، جامد و مخصوص سرخ کردنی خودداری نمایید

 چهل درصد روغن مصرفی روغن زیتون و روغن کنجد باشد و شصت درصد روغن های طبیعی حیوانی شامل روغن دنبه، روغن کوهان شتر یا روغن زرد حیوانی باشد و به هیچ عنوان از روغن های نباتی مایع، جامد و مخصوص سرخ کردنی استفاده نشود

 فقط از نمک طبیعی تصفیه نشده شامل سنگ نمک آسیاب شده یا نمک دریا استفاده شود و به هیچ عنوان از نمک های تصفیه شده ید دار که دارای سدیم و کلر خالص به اضافه ید شیمیایی سمی است استفاده نشود

:مغز

تا حد امکان به جای آب سرد از آب جوش و خرما، شربت عسل یا دمجوش های گیاهی مثل گل گاو زبان، زعفران، دارچین، زنجبیل و انواع عرقیات مانند عرق بهار نارنج، بید مشک، نعناع و پونه استفاده شود

به هیچ عنوان چای سیاه یا سبز استفاده نشود

حجامت منظم بر اساس سن روز مثلاً فرد 30 ساله حداکثر ماهی یکبار می تواند حجامت بین دو کتف کند ولی فاصله آن در سن کمتر از 30 سال نیز کمتر از یک ماه نمی شود

:چشم

 روزانه یک لیوان عرق یونجه میل شود

 روزانه یک لیوان آب هویج میل شود

:ریه ها

در صورت وجود سرفه و دفع خلط روزانه یک لیوان دمجوش آویشن میل شود

:کبد

 روزانه 7 عدد خرما

رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

:کلیه ها

 روزانه به هر میزان که آب سرد خورده می شود از شربت عسل استفاده شود

رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

:اعصاب و عضلات

گاهی گوشت گوسفند بصورت کبابی میل شود (حداقل 40 روز یکبار)

:معده

 مابین غذا آب نخوریم

پرخوری نکنیم

 یک نوع غذا بخوریم

 آرام غذا بخوریم و خوب بجویم

:روده ها

بیشتر از غذاهای سنتی ایرانی مثل آبگوشت و آش استفاده شود

:پوست

 چرب نگهداشتن پوست با روغن های حیوانی طبیعی یا روغن زیتون و کنجد

رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

:استخوان ها

از مصرف نوشابه، ترشی زیاد و آبلیمو زیاد خودداری شود

 از نخود و کشمش، کنجد و خرما زیاد استفاده شود

رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

:مفاصل

 از قرار دادن مفاصل در جلوی باد مستقیم کولر خودداری شود و اگر درد مفصل هست با روغن های حیوانی طبیعی ماساژ داده شود و گرم نگه داشته شود

 رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

:دندان ها

ترمیم دندان های مشکل دار

 استفاده از دندان های مصنوعی

مسواک زدن با عسل و حتماً استفاده از نخ دندان بطور مرتب

 رعایت سایر دستورات و مثلث سلامت

دکتر حسن اکبری

متخصص آسیب شناسی، دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی