مزاج شناسی

مزاج در طب سنتی

هوالشافی

مفهوم رکن، مزاج در طب سنتی

:محمود بن محمد چغمینی خوارزمی (745 ق) می گوید

و اَمّا الاَرکان فهی اَجسامٌ بَسیطَةٌ و هیَ اَجزاءٌ اَوَّلیَّهٌ لِبَدَنِ الاِنسان و غَیرِهِ لایُمکِن اَن تَنقَسِم اِلی اجسامٍ مُختَلِفَةِ الصُّوَرِ وَ الطَّبایع

“و اما ارکان (بنیادها)، پس آنها اجسام بسیطی (گسترده) هستند و آنها اجزاء اولیه و تقسیم ناپذیر هستند برای بدن انسان و غیر آن (آنچه در عالم ماده وجود دارد)”، ]و لازم است بدانیم که آنچه در دنیای اطراف ما وجود دارد اعم از انرژی و انواع آن (مثل نور، صوت، الکتریسته و اشعه ها)، جامدات، مایعات و گازها همگی از ارکان تعریف شده در طب سنتی توسط دانشمندان بزرگ ما همچون شیخ الرئیس ابوعلی سینا و سایرین هستند و این جامعیت دید بزرگان طب ما باعث شده که انسان را جدای از عالم خارج نمی دیدند بلکه انسان کاملاً مرتبط با تمام جهان فرض می شده است]

:چغمینی چنین ادامه می دهد

وَ هیَ اَربَعَةٌ اَلنّارُ وَ هی حارَّةٌ یابِسَةٌ

“ارکان چهار است، آتش (نماد انرژی) که گرم است و خشک”

 

آتش - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

وَلهَواءُ وَ هُوَ حارٌّ رَطبٌ

“و هوا (نماد گازها) که گرم است و مرطوب”، ]البته درست است از ریح یا باد استفاده نمائیم که جمع گاز و انرژی است که گرم است و مرطوب، که منظور از مرطوب بودن، سیلانیت ماده یا روان بودن آن است، که این میزان در هوا به مراتب بیشتر از مایعات است، بطوریکه گازها وقتی در محیطی قرار می گیرند تمام آن فضا را پر می نمایند

تعبیر خواب ابر سیاه و سفید و قرمز در آسمان، تعبیر خواب خورشید پشت ابر و ابر و رعد و برق

 

در منابع روایی ما از زبان مبارک اهل البیت علیهم السلام هم کلمه ریح یا باد به جای الهواء آمده است و کاملاً هم درست است، چون باد، ترکیب انرژی با گاز است که هم گرم است و هم جریان و سیلانیت دارد و لذا گرم و مرطوب است]

وَ الماءُ وَ هُوَ بارِدةٌ رَطبٌ

“و آب (نماد مایعات) که سرد است و مرطوب”، ]ولی میزان سیلانیت یا روان بودن آب از هوا کمتر است و در هر ظرفی که قرار گیرد شکل آن ظرف را بخود می گیرد اما تمام فضای یک محیط را مثل گازها اشغال نمی کند]

تحقیق در مورد تصفیه آب

 

وَ لاَرضُ وَ هیَ بارِدةٌ یابِسَةٌ

“و زمین یا خاک که سرد است و خشک”، می توانیم جامدات را جزء همین رکن خاک یا زمین قرار دهیم

استاد دانشگاه: فرسایش‌پذیری خاک اصفهان در سالهای اخیر بالا رفته است - ایرنا

[نکته مهم این است که تمام ارکان بصورت یک طیف از غلیظ به رقیق هستند و یکی در نهایت به دیگری تبدیل می شود و سر منشاء همه ارکان آتش یا انرژی است و هر چه از زمین یا خاک به سمت آتش می رویم وسعت بیشتر می شود و لطیف تر و رقیق تر می شوند]

اِنَّ الاَرکان اِذا تَصَغَّرت اَجزاءُ ها و تَماتَست، فَعَلَ بَعضُها فی بَعضی بِقُواها المُتَضادَةِ وَ کَسَرَ کُلُّ واحِدِ مِنها سُورَةَ کَیفیه الاخَرِ فَاِذَا انتَهی الفِعلُ و الاِنفِعالُ بَیها اِلی حَدًّ مّاءِ حَدَثَت، لِذالِکَ المُرَکَّبِ کَیفیهٌ مُتَشابِهَهٌ فی جَمیع أجزائِهِ، وَ هی اَلمَزاج.

“هر موقع قسمت های اندکی از رکن های مختلف با هم در تماس قرار گیرند، بعلت کیفیت های متضادی که با هم دارند (گرمی، سردی، رطوبت یا خشکی) روی هم تاثیر می گذارند و از کیفیت های همدیگر می کاهند، وقتی این تاثیرات روی هم به حد معینی برسد، کیفیتی مشابه در تمام اجزاء جسم ایجاد می شود که به آن مزاج می گوئیم.”

 

دکتر حسن اکبری

،متخصص آسیب شناسی سلولی

،دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

لوپوس

من بیماری لوپوس دارم، آیا درمان میشم؟

هوالشافی

من بیماری لوپوس دارم آیا درمان می شود ؟

اول باید ببینیم بیماری لوپوس چیست؟ چه منشایی دارد؟ بعد راه های درمان را بررسی کنیم و بهترین آنها را انتخاب نماییم

 

بیماری لوپوس چیست؟ انواع و نحوه تشخیص آن از سایر بیماری ها - مجله خبری آی تایمز

:تعریف بیماری لوپوس ((SLE

یک بیماری با منشا خود ایمنی است که سیستم ایمنی بدن بیمار بر علیه پروتئین ها و اجزای سلولی خود فرد فعال می شود و می تواند باعث بروز التهاب و تخریب در سلول های مفاصل، پوست، قلب، ریه، عروق خونی، کلیه، کبد، خون و سیستم عصبی شود

در طب جدید علت این بیماری ناشناخته قلمداد شده است و درمان قطعی هم ندارد و فقط با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAD) و استروئیدی (کورتن) علائم بیماری رفع می شود و بیمار تقریبا همیشه توسط پزشک مدیریت علایم می شود

از نظر طب اسلامی – ایرانی بیماری لوپوس ریشه در بهم خوردن تعادل انرژی عملکردی سلول های ایمنی بدن دارد. بدین ترتیب که سلول های ایمنی بدن که دارای وظیفه اصلی شناخت پروتئین ها و اجزای سلولی خودی و غیر خودی هستند در اثر کمبود انرژی این قدرت تشخیص را از دست می هند و سلول های ایمنی بدن فرد بر علیه پروتئین ها و اجزای سلولی خودش فعال شده و با درست کردن پادتن ها یا آنتی بادی ها موجب تخریب سلول های خود بدن می شود و یک فرآیند التهابی را در تمام اعضای مهم مثل مفاصل، پوست، قلب، ریه، کلیه، کبد و عروق خونی کلید می زند که در نهایت می تواند بیمار را از پای درآورد

مسلما چون ریشه اصلی این بیماری، التهاب ثانویه موجود، نیست و در نقص تغذیه ای کل سلول ها بخصوص سلول های ایمنی نهفته است، پس درمان اساسی هم دادن داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و استروئیدی نخواهد بود

ما برای درمان بیماری لوپوس ابتدا تمام غذاهای با تعادل انرژی پائین سلولی را حذف می کنیم و به جای آنها از غذاهای با تعادل انرژی بالا استفاده می کنیم و در کنار آن از داروهای گیاهی انرژی زای سلولی کمک می گیریم و به تدریج علائم بیماری با آهستگی کم می شود و اگر بیمار صبر، تحمل و حوصله به خرج بدهد بجز اسکارها و اثرات عمیق قدیمی کل علائم و مشکلات بیماری رفع می شود و بیمار به زندگی عادی باز می گردد و عمر طبیعی می نماید و می تواند به تدریج تمام داروهای شیمیایی خود را کنار بگذارد

 

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی سلولی

و محقق طب اسلامی ایرانی

میگرن

میگرن از نگاه طب سنتی

هوالشافی

میگرن و طب سنتی (Migraine 

میگرن یک بیماری مزمن است که معمولا با سر درد متوسط تا شدید همراه با تهوع مشخص می گردد

در طب جدید اعتقاد بر این است که میگرن یک بیماری عصبی عروقی است نیمی از سر را فرا می گیرد و شامل مراحل مختلف پیش در آمدی تا مراحل پایانی می باشد

در طب جدید برای درمان میگرن از داروهایی مثل: ضد دردها (مسکن ها) مثل استامینوفن، ضد التهاب ها (غیر استروئیدی) مثل آسپرین و ایبوپروفن، ارگوتامین (منقبض کننده عروق)

و گاهی داروهای بلوکه کنند کانال های بتای سلولی مثل پروپرانولول (مهار کننده سلولی) و همچنین در بچه ها از فنی توئین (کم کننده جریان الکتریکی سلولها) استفاده می شود

همانگونه که مشاهده می شود تمامی این داروها فقط موجب پوشیده شدن علائم می شوند و تاثیری در اصل اختلال سلولی که موجب بیماری است ندارند

سردرد ( میگرنی، چشمی ، عصبی )

 

:حال ببینیم عوارض این داروها چیست

استامینوفن: داروئی است که برای سلولهای کبدی انسان خاصیت سمی و مخرب دارد و متاسفانه امروزه بطور بی رویه برای هر دردی بعنوان مسکن بی ضرر بطور فراوان مصرف می گردد

 آسپرین و ایبوپروفن: داروهائی که می توانند باعث اختلال عملکرد پلاکت های خون شوند و همچنین زخم معده و اثنی عشر ایجاد نمایند

ارگوتامین و هیدرو ارگوتامین: تحریک دستگاه گوارش، درد قفسه سینه و قلب، انقباض و درد رحمی، آسیب عروق خونی، منگی و گیجی و حتی ایجاد سر درد شدید!!!؟

 پروپرانولول: درد قفسه سینه و قلب، فشار قفسه سینه، افسردگی، آریتمی (بی نظمی) ضربان قلب

 فنی توئین: خواب آلودگی، عدم تعادل، آلرژی، کم خونی مگالو بلاستیک، کم شدن سلولهای ایمنی خون، تتراتوژن بودن، سرطان زا بودن، افزایش قطر لثه، افزایش خطر خودکشی و بیماری لوپوس

با توجه به عوارض شدید داروهایی که فقط احتمالا رفع علامت می کنند باید ببینیم طب سنتی و اسلامی- ایرانی چه دیدگاهی در مورد میگرن دارد و  درمان واقعی چیست

 

 

:دیدگاه طب سنتی و اسلامی-ایرانی در مورد میگرن

همانگونه که میدانیم تمام بدن، از میلیاردها سلول تشکیل یافته است بنابراین سر درد میگرنی یک علامت از اختلال عملکرد سلولهای مغزی و ناحیه سر است، بنابراین لازم است به جای جنگ با معلول ها به سراغ علت ها برویم و اینقدر به بیمار داروهای شیمیایی ندهیم

منشاء اصلی اختلال سلولهای مغزی و ناحیه سر، کاهش انرژی سلولی می باشد که در سطح مولکولهای ATP  داخل میتوکندری سلولها مطرح می باشد و ریشه این مشکل در نوع، ترکیب و نحوه غذا خوردن و آشامیدن است، در طب اسلامی–ایرانی با اصلاح این سه مسئله و همچنین اقداماتی مثل: انجام حجامت، فصد، زالو درمانی و ماساژ درمانی و داروهای گیاهی، اختلال عملکرد سلولها را به تدریج و با آرامی بر طرف می نمائیم

با این روش سلولهای متورم و آسیب دیده مغزی و ناحیه سر به حالت طبیعی باز می گردند و بیماری میگرن بطور پایه ای و اساسی و بدون وابستگی به داروهای شیمیایی درمان می شود

 

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناس سلولی

محقق و مدرس طب اسلامی – ایرانی

پیوند عضو

پیوند عضو

هوالشافی

نظریه پردازی زهراوی درباره پیوند اعضاء

یکی از نظریه های زهراوی، پیوند عضوی از بدن شخصی به دیگری است. آن پزشک مسلمان دراین مورد هزار سال از عصر خود جلو تر بوده و در اندیشه با این عصر هم فکر بوده است با این تفاوت که در عصر حاضر با پیوند تمام اعضای بدن موافق هستند، امّا وی با پیوند اعضای اصلی بدن موافقت نمی کرد و می گفت: گر چه آدمی از خاک به وجود آمده و خمیر مایه اوّلیّه تمام ابنای بشر خاک است، امّا هر کالبد دارای قالبی است که با قلب کالبد دیگر تفاوت دارد بنابراین، نمی توان اعضای اصلی بدن را بین افراد بشر مبادله کرد، امّا ممکن است بعضی اعضای فرعی را از یکی با دیگری، با در نظر گرفتن شرطی، پیوند زد و آن شرط این است که پیوند دهنده و پیوند گیرنده از لحاظ مزاجی و خلطی متساوی باشند.

امروزه همه تصوّر می کنند که پدیده پیوند عضو از یک نفر به دیگری پدیده جرّاحی قرن بیستم است، در صورتی که ابوالقاسم زهراوی و ابن سینا در هزار سال قبل  به این موضوع توجّه داشته اند. پیوند زدن اعضای بدن انسانها به یکدیگر اندیشه قرن بیستم نیست، بلکه پزشکان ایران و اسلام در ده قرن پیش آن اندیشه را داشته اند.

فوت روزانه ۱۲ بیمار در انتظار پیوند عضو / تاثیر "کرونا" بر روند اهدای عضو - ایسنا

 

پزشکان قدیم عقیده داشتند که در بدن آدمی چهار خلط وجود دارد (در اینجا از اخلاط فرعی نام نمی بریم) که عبارتند از: سودا، صفرا، بلغم و خون. در قدیم خون را هم جزو اخلاط محسوب می کردند و چون آدمی را دارای چهار خلط اصلی می دانستند عقیده داشتند که اشخاص از لحاظ مختصات مزاجی، به چهار طبقه تقسیم می شوند که عبارتند از: سودایی مزاجها، بلغمی مزاجها، صفراوی مزاجها، ودموی (خونی) مزاجها، کسی که سودایی مزاج است، بنابر عقیده پزشکان قدیم، سه خلط دیگر هم در بدنش وجود دارد؛ منتهی سودا در مزاج او از سه خلط دیگر بیشتر است.

به طوری که گفتیم، ابوالقاسم زهراوی با پیوند اعضای اصلی بدن از یکی به دیگری مخالف بود و آن را عملی بدون نتیجه می دانست، امّا می گفت: میتوان بعضی از اعضای فرعی بدن را از یکی به دیگری پیوند زد، به شرط این که هر دو، از لحاظ مزاجی جزو یک گروه از گروه های چهارگانه قرار گیرند.

وقتی یک پزشک و جرّاح آفریقای جنوبی به نام کریستیان بارنارد برای اوّلین بار در سال 1967 میلادی قلب یک انسان را به انسان دیگر پیوند زد، این اندیشه به وجود آمد که می توان تمام اعضای اصلی آدمی را از یکی به دیگری پیوند زد. بعد از کریستیان بارنارد، در اروپا و آمریکا، جرّاحان با شوق و ذوق شروع به پیوند زدن قلب های اهدا کنندگان به بدن گیرندگان کردند و این توهّم به وجود آمد که با پیوند زدن اعضای اصلی بدن پیری به تأخیر می افتد؛ چون به جای اعضای اصلی فرسوده بدن اعضای سالم کار می گذارند و عمر هر آدمی از دویست سال خواهد گذشت و شاید به سیصد سال نیز برسد.

امّا معلوم  شد که از هر یک صدنفر که به وسیله پیوند، قلب جدیدی دریافت می کنند، فقط بیست نفر تا یک سال بعد از عمل زنده می مانند و هشتاد نفر دیگر چند ماه پس از آن زندگی را بدرود می گویند؛ به طوری که سه سال بعد، یعنی در سال 1970 میلادی، عمل پیوند قلب از طرف جرّاحان اروپا وآمریکا تقریباً ممنوع گردید.

بعد از ده سال، یعنی در سال 1980 میلادی، بعضی از جرّاحان آمریکا گفتند که میتوانند بعد از پیوند قلب تا مدّت پنج سال زن یا مردی را که دریافت کننده قلب است زنده نگاه دارند. امّا به قول آنها، عمل این نوع پیوند قلب دویست هزار دلار هزینه دارد و بعد از آن هم دریافت کننده قلب بایستی هر سال 2500 دلار هزینه پزشکی بپردازد.

اسماعیل زاهد، در کشور های مغرب، مصاحبت چند تن از پزشکان از جمله ابوالقاسم زهراوی را درک کرد. هنگامی آن دو به هم رسیدند که زهراوی جوان درباره جرّاحی کتابی می نوشت و در آن تصاویر بعضی از اعضای بدن انسان را در هنگام عمل جرّاحی تر سیم می کرد. آنچه توجّه اسماعیل زاهد را جلب کرد تصاویر آن کتاب بود که به دست نویسنده نقّاشی می شد.

اسماعیل زاهد تا آن تاریخ ندیده و نشنیده بود که در یک کتاب پزشکی – حال کتاب طبّی یا جرّاحی- شکل هایی ترسیم شود تا خواننده آنچه را که می خواند بهتر بفهمد.

اگر امروز ما می بینیم که هیچ کتاب پزشکی، بخصوص جرّاحی، بدون شکل و نمودار و طرح منتشر نمی شود، باید بدانیم که مبتکر این کار در جهان پزشکی ابوالقاسم زهراوی است و قبل از او، در هیچ یک از کشور های آسیا و اروپا و آفریقا، کتابی درباره پزشکی و جرّاحی منتشر نشده که شکل های واضحی از قسمتهای گوناگون جرّاحی دارا باشد.

در کشور چین، نقّاشی از هنر های زیبا بود و اشکال زیاد از انسان و جانوران و مناظر طبیعی، بی آنکه قصد داشته باشند زیبایی  آن مناظر را مجسّم کنند کشیده می شد، امّا هرگز اشکال عمل های جرّاحی  را در کتاب های چینی نمی کشیدند. در کشور های اسلامی هم متداول نبود که نویسندگان زیبایی مناظر طبیعی را وصف کنند. فقط بعضی از شعرا در قصاید موسوم به بهاریّه یا خزانیّه، با زبان شعر و استعاره های شاعرانه، راجع زیبایی های  طبیعت صحبت می کردند.

 برگرفته از دانشنامه آزاد