گوجه

گوجه فرنگی،مفید یا مضر؟

هوالشافی

گوجه فرنگی مفید یا مضر؟

امروزه بین اساتید طب سنتی و پزشکان طب غربی بر سر مفید یا مضر بودن گوجه فرنگی و صد البته رب گوجه فرنگی که در واقع تغلیظ شده آن است و همچنین سس گوجه فرنگی، جنجالی برپاست. اساتید طب سنتی بنا به دلایل متعددی که مطرح می کنند آن را یک گیاه مضر برای سلامتی می دانند و از طرفی پزشکان و اساتید طب غربی آن را یک معجون ضد سرطان و مفید می شناسند، در این بین لازم دیدم اندکی موضوع را از نظر سلولی مولکولی باز کنم تا انشا… نتیجه این مقاله، تصمیم درست مردم در خوردن یا نخوردن گوجه فرنگی، رب گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی باشد، گرچه جدیداً محصولات جدیدی بطور افراطی به بازار آمده که شامل آب گوجه فرنگی و چیزهای دیگر می باشد

تعریف: گوجه فرنگی در زبان های مختلف اسامی مختلفی دارد مثلاً در آذربایجان خودمان به آن بادمجان قرمز می گویند و افغانی ها به آن بادمجان رومی می   است(Solanum Lycopersicum) گویند نام لاتین آن

 

گوجه فرنگی

تاریخچه: خاستگاه این گیاه از منطقه آمریکای جنوبی و مرکزی است و ابتدا در دوره استعمار قدیم توسط اسپانیایی ها به همه دنیا انتقال یافت

این گیاه که جزو سبزیجات دسته بندی می شود در قرن شانزدهم به انگلستان منتقل شد و برای اولین بار توسط یک پزشک انگلیسی به نام جان جرارد کشت داده شد و در واقع جان جرارد اولین کسی بود که به این حقیقت دست یافت که گوجه فرنگی حاوی ماده سمی است، که بعد ها مشخص شد که این ماده نوعی سم به نام گلیکوآلکالوئید است و به همین علت او در کتابی که منتشر کرد گوجه فرنگی را یک گیاه سمی اعلام نمود و در نتیجه انتشار این مطلب تا مدتها در انگلستان و آمریکای شمالی خوردن آن به علت ناسالم بودن مرسوم نبود

تاریخچه ورود به ایران: این گیاه از طریق اروپائیان به ترکیه و ارمنستان و همچنین از طریق مسافران اروپا که اغلب شاهزاده های قاجار بودند وارد ایران شد

در دوره قاجار خانواده معیری برای اولین بار گوجه فرنگی را در مزرعه ای حدود فرودگاه مهرآباد فعلی تهران کشت کردند

سم گوجه فرنگی از نظر علمی: گوجه فرنگی حاوی ماده ای به نام توماتین که نوعی گلیوآلکالوئید سمی است، آلکالوئید ها ترکیبات پیچیده نیتروژن دار هستند که معمولاً اثرات قوی فیزیولوژیک بصورت اثرات بازی، روی بدن انسان و حیوانات دارد و شاید یکی از رازهای اینکه این گیاه غذای معمولی حیوانات را تشکیل نمی دهد وجود همین سم آلکالوئید در آن است که بطور طبیعی به سمت آن کشیده نمی شوند

گوجه فرنگی علاوه بر آلکالوئید دارای اسید سیتریک نیز می باشد که آن هم می تواند روی متابولیسم سلولی اثر منفی داشته باشد که طبیعتاً می تواند عملکرد سلولی را در سوخت و ساز و تولید انرژی، دچار مشکل نماید که این موضوع می تواند موجب کاهش تولید انرژی در سلول ها شده و در تمام سلول های بدن کاهش برآیند فعالیت ایجاد نماید

آلکالوئید در گوجه فرنگی از نوع سمی می باشد و ساختمان آنها شبیه نیکوتین سیگار می باشد

اغلب آلکالوئید ها ترکیبات متبلوری هستند و می توانند در گیاه بصورت آزاد یافت شوند، این ترکیبات معمولاً دارای اثرات فیزیولوژیک برجسته ای روی سلول های بدن انسان و انواع حیوانات می باشند

در برخی از مقالات جمله معنی داری روی تصویر گوجه فرنگی نقش بسته است که عینا آورده می شود: گوجه فرنگی برای خورده شدن است یا خیر؟

مسمومیت: برگ ها، ساقه و میوۀ سبز (کال) گوجه فرنگی دارای میزان بیشتر سم گلیکوآلکالوئید یا توماتین است و مصرف برگ گوجه فرنگی در چای در حداقل یک مورد موجب مرگ فرد شده است؟

درمان مسمومیت غذایی و علائم آن؛ اگر مسموم شدیم چه بخوریم؟ - چطور

 

حساسیت مصرف: مصرف گوجه فرنگی خام می تواند منجر به بروز حساسیت شود و حتی ممکن است موجب بروز آنافیلاکسی شدید گردد، بخصوص شاهد این موضوع در بچه ها و افراد مستعد به حساسیت می باشیم

از لحاظ علمی گوجه فرنگی به علت اینکه میزان قند و شیرینی بسیار کمی دارد جزو تره بار محسوب می شود و نه میوه و به غلط این گیاه را برخی افراد جزو میوه ها آورده اند که باید اصلاح شود

از لحاظ طب سنتی گوجه فرنگی دارای طبع سرد و تر است و موجب افزایش بلغم در فرد یا اصطلاحاً غلبه بلغم می گردد و همچنین به علت دارا بودن خاصیت سودا زایی موجب بروز خارش و حساسیت ها و رکود اخلاط بدن و در نتیجه در مرحله پس از بلغم باعث رسوب سودا در بدن و کم شدن فعالیت اعضای بدن می گردد

تبلیغات: شاید علت تبلیغات بسیار سنگین غرب بر روی مصرف گوجه فرنگی و تعریف و تمجیدهای اغراق آمیز از این گیاه با اینکه خود مقالات غربی هم به وجود گلیکوآلکالوئید سمی در این گیاه اذعان دارند به علت مقاصد سود جویانه باشد که می تواند موجب پر شدن جیب شرکت های غول آسای دارویی جهان شود، که با ایجاد مسمومیت های خفیف مزمن در مردم جهان و کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن آنان موجی از بیماری های خود ایمنی مانند لوپوس، آتریت روماتوئید و ام اس و حتی سرطان را ایجاد نماید چیزی که امروزه در برخی کشورها متاسفانه سونامی بیماری لقب گرفته است

همچنین رب گوجه فرنگی با توجه به اینکه تغلیظ شده چندین کیلو گرم گوجه فرنگی می باشد، می تواند تجمع سم گلیکوآلکالوئید یا توماتین را به چندین برابر افزایش دهد لذا توصیه ما مصرف  فلفل سیاه و زرد چوبه به عنوان طعم دهنده و رنگ زا در غذاها می باشد ضمن اینکه باید بدانیم زردچوبه و فلفل سیاه هر دو به شدت ضد سرطان، ضد پوکی استخوان، ضد روماتیسم و مقوی معده و قلب هستند

بنابراین سایر محصولات گوجه فرنگی مانند آب گوجه فرنگی و ترشی گوجه فرنگی و همچنین سس گوجه فرنگی نیز به علت دارا بودن گلیکوآلکالوئید توصیه نمی شوند

در کنار کباب ها به جای گوجه فرنگی کبابی می توانید از پیاز کبابی که سیخ شده و روی زغال کباب شده و یا از ریحان و سماق استفاده نمائید

 

 

دکتر حسن اکبری

متخصص آسیب شناسی، دانشیار پاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

محقق و مدرس طب اسلامی ایرانی

www.drakbary.com

 

images (2)

آلرژی

آلرژی

قبل از بیان درمان آلرژی یا حساسیت شدید بهتر است اول، ماهیت آن را بشناسیم، آلرژی زمانی ایجاد می شود که پاسخ ایمنی، متناسب با عامل محرک سیستم ایمنی، نباشد و بسیار شدیدتر از حد قابل تصوّر باشد، البته گاهی این پاسخ شدید به علت اختلال در تشخیص سلولهای سیستم ایمنی بوجود می آید ولی گاهی هم عامل محرک بقدری مضر است که پاسخ شدید سیستم ایمنی موجب دور شدن فرد از آن عامل می گردد

سرماخوردگی و آلرژی چه فرقی باهم دارند؟ | اقتصاد آنلاین

درحالت اول؛ معمولاً علت اصلی کمبود انرژی سلولهای ایمنی، در اثر تغذیه نامناسب فرد در طولانی مدت است

یکی از اعمال اصلی سیستم ایمنی تشخیص عامل آسیب رسان و تشخیص میزان واکنش به آن عامل می باشد، که مشکل، در اثر مصرف طولانی مدت غذاها و نوشیدنی های با برایند انرژی پائین رخ می دهد. (مراجعه به مثلث سلامت)

حتی در شیرخواران علت آتوپی یا حساسیت می تواند در اثر تغذیه نامناسب مادر شیرده باشد که در واقع آثار سوء رژیم غذایی نامناسب خود را از طریق شیر، وارد بدن نوزاد یا شیر خوار می نماید و لذا سیستم ایمنی شیرخوار قدرت تشخیص میزان مناسب پاسخ دهی به عامل را ندارد و واکنش های شدیدی را در برابر عوامل محرک معمولی نشان میدهد

7 علامت و نشانه آلرژی غذایی - درمانکده

 

مثالی که از این واکنش های شدید نامناسب می تواند زد این است که مثلاً یک فرد که می خواهد یک مگس مزاحم را بکشد به جای استفاده از مگس کش از تفنگ استفاده نماید

:انواع آلرژی

الف: نوع یک (حساسیت فوری)

ب: نوع دو (وابسته به آنتی بادی)

ج: نوع سه (کمپلکس ایمنی)

د: نوع چهار (سلولی)

الف: نوع اول یا نوع زودرس: این پاسخ ایمنی فوراً پس از تماس با عامل تحریک کننده با سیستم ایمنی ایجاد می شود و ممکن است از راه پوست، دستگاه تنفسی، دستگاه گوارش، نیش حشرات یا تزریق وارد بدن شوند. (ما در این مقاله با نوع یک سر و کار داریم) در این نوع از آلرژی بدن بر علیه عامل تحریک کننده یا آلرژن IgE یا ایمونو، گلوبولین E تولید می کند

انواع مواد تحریک کنند سیستم ایمنی (آلرژن ها)

الف- با منشاءِ گیاهی؛ مثل: فلفل قرمز، گوجه فرنگی، بادمجان و گردۀ گیاهان بخصوص گردۀ درخت کاج در فصل بهار که بسیار تحریک کنندۀ قوی است و همچنین آلرژن های قارچی مثل : آلرژن های قارچی لابلای پوشالهای کولر

ب- با منشاءِ حیوانی: سفیدۀ تخم مرغ (پروتئین های تخم مرغ)، پروتئین های ماهی، شیر، پشم و پر حیوانات، سم نیش حشرات، فضولات حیوانات، پوسته های بدن حیوانات مثل سگ، گربه و موش همچنین پروتئین های بدن سوسک که در هوا معلق می شود و بسیار آلرژن قوی می باشد

ج- با منشاءِ شیمیایی و دارویی: لوازم آرایش، رنگ موهای شیمیایی، اسپری ها، عطرها، پنی سیلین، انواع دارو های شیمیایی، داروهای بیهوشی، دارو های رادیوگرافی، مواد شوینده و نوشابه های گاز دار

د- با منشاءِ صنعتی و ساختمانی: گرد وغبار، اکسیدهای نیتروژن، دود موتورهای گازوئیل سوز یا دیزل، ذرات معلق مربوط به سایش لاستیک خودروها، دود سیگار و همچنین الیاف پشم شیشه و پارچه های صنعتی و پلاستیکی

ه- متساعد شدن بو و دود و بخارات حاصل از غذاهای صنعتی و روغن های نباتی و رنگ های غذایی در آشپزخانه های به اصطلاح اپن یا باز می تواند منشاءِ آلرژی در بچه ها یا بالغین باشد

:مکانیسم سلولی- مولکولی آلرژی

هنگامی که آلرژنی برای اولین بار با سیستم ایمنی مواجه می شود، توسط سلولهای معرفی کنندۀ آنتی ژن به همراه مولکولهای سازگاری نسجی نوع دو به سلولهای T و به کمک سلولهای T به سلولهای B عرضه می شوند و سلولهای به پلاسما سل ها تبدیل می شوند و بر علیه آن آنتی ژن آنتی بادی می سازند که این آنتی بادی آنتی ژن ها را خنثی می کند، نوع این آنتی بادی IgE می باشد. حال در فردی که سیستم ایمنی دچار مشکل شده است و واکنش شدید می دهد، IgE زیاد تولید شده بر روی سلولهای دیگری به نام  ماست سل  می چسبند

اگر شما هم آلرژی دارید، این مقاله را بخوانید!

 

حال اگر فرد دوباره با همان ماده مواجه شود آنتی ژن ها به IgE چسبیده به سطح مست سل ها متصل می شوند و مواد درون ماست سل ها را بیرون می ریزند و علائم شدید حساسیت در نتیجه عمل همین مواد آزاد شده از ماست سل ها است

این علائم شامل: کهیر، خارش، سوزش و ورم، سرفه، حتی تنگی نفس و مانند اینها می باشد

در جریان آلرژی از ماست سل ها واسطه های شیمیایی آزاد می شود که از آن جمله می توان به هیستامین، هپارین،  ECF(فاکتور جذب کنندۀ اثوزنیوفیل ها)، NCF (فاکتور جذب کنندۀ نوتروفیل ها) و PAF (فاکتور فعال کنندۀ پلاکتها) و همچنین پروستاگلاندین ها، ترومبوکسان ها و لکوترینها که همگی موجب بروز علائم آلرژی می شوند اشاره نمود

اثرات هستامین: سبب باز شدن عروق خونی و خروج مایع از جدار آنها به بیرون و انقباض و تنگی دیوارۀ راههای هوایی می گردد، که همین ها موجب پر خونی، تورم و بعضاً تنگی نفس بیمار می گردد و علت مصرف داروهای آنتی هیستامین و یا ضد هیستامین مثل آنتی هیستامین  دکونژستان و یا سیتریزین خنثی کردن همین اثرات است

با تجویز این دارو ها می بینیم که در واقع اصل و ریشه بیماری بر طرف نمی شود و فقط علایم رفع می شود ویک سر پوش روی آنها گذاشته می شود

در واقع وقتی سیستم ایمنی در اثر اختلال عملکرد سلولی، قدرت تشخیص میزان تولید IgE را بعلت کمبود انرژی سلولی از دست می دهد، IgE زیاد از حد، باعث علایم بیش از حد لزوم به یک تحریک معمولی می گردد، البته گاهی عامل آسیب رسان ممکن است بسیار خطرناک باشد و این علایم شدید حساسیتی موجب شود تا بیمار برای درمان مجبور به ترک تماس با آن مادۀ خطرناک شود و لذا مصرف داروهایی مثل آنتی هیستامین بجز عوارض جانبی می تواند موجب تماس طولانی تر بیمار با این مواد خطرناک شود و در آینده اثرات خطرناک تر بعدی آن ماده مانند سرطان ظاهر گردد

داروی دیگری که برای درمان علایم حساسیت یا آلرژی بکار می رود، کورتون ها هستند که آنها هم بجز عوارض ثانوی خودشان مانند: ناراحتی های گوارشی و پوکی استخوان، بازهم سرپوشی هستند برای اصل مشکل و موجب ادامۀ تماس با آن مادۀ مضر خواهند شد

:درمان اساسی و واقعی آلرژی

 دوری از مواد خطرناک و مضر شیمیایی و صنعتی و سایر آلرژن ها

 اصلاح تغذیه سلولی با رعایت کامل مثلث سلامت

 حجامت منظم که نقش تنظیم کنندۀ سیستم ایمنی و برطرف نمودن مواد آلرژن را بر عهده دارد

دکتر حسن اکبری

متخصص و دانشیار آسیب شناسی و محقق

و مدرس  طب اسلامی ایرانی