• 02165453000



نسخه چاپي ارسال به دوست




نماد پزشکی در ایران باستان

 

هوالشافی

 

درایران باستان، نماد پزشکی سیمرغ است و نماد بیماری مار، حال آن که در طبّ یونانی و طبّ جدید نماد پزشکی مار است. در شاهنامه فردوسی نیز، سیمرغ برای معالجه زخم‌های رستم یا به هنگام تولد او از مادر ظاهر می‌شود. در کتاب وندیداد آمده است: «... آن گاه مار به من نگاه کرد. آنگاه برای من مار پر مرگ، نود و نه هزار و نهصد و نود و نه بیماری فراز داد...». 

از این رو، شایسته است نماد پزشکی ایرانی براساس اندیشه نیاکانمان به سیمرغ بدل گردد. به اختصار لازم است توضیح دهیم که سیمرغ در زبان اوستایی «سئن» و در سانسکریت «سیئنه» است. جایگاه سیمرغ در ایران باستان و خصوصیّات او به مانند جایگاه جبرئیل در دین و یهودیّت و مسحیّت است. نقش سیمرغ در پزشکی ایرانی به حدّی است که پزشکان را نیز لقب سیمرغ می‌داده‌اند و از این رو، مکتب پزشکی ایرانی را «مکتب سینایی» می‌خوانده‌اند و بسیاری از پزشکان را «سینا» نام می‌نهاده‌اند. از همین نکته، وجه انتساب شیخ الرئیس به سینا (که نام  جدّ اوست) معلوم می‌شود. چنین پیداست که خاندان بو علی در زمره پزشکان بوده‌اند.

در میان اطبای جندی شاپور و فرزندان جورجیس و بختیشوع نیز مدام با نام‌هایی چون جبرئیل اوّل، جبرئیل دوّم، جبرئیل سوّم و... مواجه ایم که به نوعی بیانگر همانندی جایگاه جبرئیل با سیمرغ در پزشکی و تداوم اندیشه سینایی در فرهنگ‌های دیگر است (برگرفته از کتاب فهرست ماقبل الفهرست، دکتر پرویز ذکایی).

نکته جالب‌تر این که واژه «مدیسین medicine» درلغت انگلیسی امروز، بر گرفته از «مذ سئن» اوستایی است که در آن مذ به معنای دارو سئن بمعنای سیمرغ است.

 

  (به نقل از استاد فریدون جنیدی)


لیست اخبار >>